Erken çocukluk döneminde yaratıcı düşünme becerilerinin incelenmesi
Examining creative thinking skills in early childhood
- Tez No: 971828
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İBRAHİM YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Erken çocuk eğitimi, Yaratıcı düşünce, Ölçme ve değerlendirme, Early child education, Creative thinking
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma ile erken çocukluk döneminde yaratıcı düşünme becerilerinin değerlendirilebilmesi için iki farklı ölçme aracı geliştirilmiştir. Geliştirilen Senaryo Temelli Yaratıcı Düşünme Becerileri Ölçeği (STYDBÖ) yapılandırılmış örnek senaryo metinleri aracılığıyla çocukların yaratıcı düşünme potansiyelleri ile ilgili beyana dayalı verilere ulaşmaktadır. Yaratıcı Düşünme Becerileri Gözlem Protokolü (YDBDP) ise çocukların doğal oyun ortamlarındaki davranışlarının gözlemlenmesiyle yaratıcılık performanslarına ilişkin gözleme dayalı verilere ulaşmaktadır. Araştırma 2025 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan bir büyükşehirde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 60-72 aylık çocuklar ile yürütülmüştür. Araştırmada küme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Ölçme araçları geliştirme sürecinde öncelikle kapsam geçerliliğini sağlama bağlamında uzman görüşlerine başvurulmuştur. Yapı geçerliliğini test etmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için araştırmanın çalışma grubunu 172'si kız (%53,75), 148'i erkek (%46,75) olmak üzere toplam 320 okul öncesi öğrencisi oluşmaktadır. Açımlayıcı Faktör Analiz (AFA) sonucunda senaryo temelli ölçek dört boyut ve 16 maddeden oluşan bir yapı sergilerken, gözlem protokolü tek boyutlu ve 20 maddelik bir yapı sergilemiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için 210'u kız (%53,13), 186'sı erkek (%46,88) olmak üzere toplam 320 kişilik bir örneklem grubuyla çalışılmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile geliştirilen her iki ölçme aracının da oluşturduğu yapılar yeterli uyum indeksleri içinde yer almıştır. Senaryo temelli ölçeğin ıraksak ve yakınsak geçerlik kanıtları incelenmiş ve tutarlı sonuçlara ulaşılmıştır. Güvenirlik analizleri kapsamında ölçeklerin iç tutarlılıkları incelenmiştir. Bu bağlamda ölçme araçlarının Cronbach's α ve McDonald's ω değerleri kabul edilebilir düzeydedir. Geliştirilen iki ayrı ölçme aracı arasında korelasyon analizleri yapılmıştır. Korelasyon analizleri sonucunda istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Elde edilen bu bulgu, yaratıcı düşünme becerilerini değerlendirme farklı ölçme araçlarını birlikte kullanılarak veri toplamanın gerekliliğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This research has developed two different measurement tools to assess creative thinking skills in early childhood. The developed Scenario-Based Creative Thinking Skills Scale obtains statement-based data on children's creative thinking potential through structured sample scenario texts. The Creative Thinking Skills Observation Protocol, on the other hand, obtains observation-based data on children's creativity performance by observing their behaviour in natural play environments. The research was conducted in the spring term of the 2025 academic year with 60-72-month-old children attending pre-school education institutions affiliated with the Ministry of National Education in a large city in the Southeast Anatolia region of Turkey. Cluster sampling was used in the research. In the process of developing the measurement tools, expert opinions were sought to ensure content validity. Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were applied to test construct validity. For Exploratory Factor Analysis (EFA), the study group consisted of a total of 320 pre-school students, 172 of whom were girls (53.75%) and 148 of whom were boys (46.75%). As a result of Exploratory Factor Analysis (EFA), the scenario-based scale exhibited a structure consisting of four dimensions and 16 items, while the observation protocol exhibited a one-dimensional structure consisting of 20 items. For Confirmatory Factor Analysis (CFA), a sample group of 320 individuals, comprising 210 girls (53.13%) and 186 boys (46.88%), was studied. The structures formed by both measurement tools developed with Confirmatory Factor Analysis (CFA) were within adequate fit indices. The divergent and convergent validity evidence of the scenario-based scale was examined, and consistent results were obtained. The internal consistency of the scales was examined within the scope of reliability analyses. In this context, the Cronbach's α and McDonald's ω values of the measurement tools are at an acceptable level. Correlation analyses were performed between the two separate measurement tools developed. The correlation analyses did not reveal a statistically significant relationship. This finding indicates the necessity of using different measurement tools together to collect data when assessing creative thinking skills.
Benzer Tezler
- Waldorf, Montessori ve MEB Okul Öncesi Eğitim programlarına devam eden 48-60 aylık çocukların yaşam becerilerinin incelenmesi
An examination into life skills of 48-60 month-old children attending the Waldorf, Montessori and Turkish National Education Preschool programs
NURCİHAN TUTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP FULYA TEMEL
- Montessori yönteminin anasınıfı çocuklarının düşünme becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of the Montessori method on thinking skills of kindergarten children
TÜRKAN YİĞİT KOLÇAK
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimSelçuk ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKHAN KAYILI
- Çocuklarla felsefe uygulamalarının okul öncesi dönem çocuklarınyaratıcılıklarına ve eleştirel düşünme becerilerine etkisinin incelenmesi
Examining the effects of philosophy practices with children on preschool children's creativity and critical thinking skills
HURİYE BELEN ULUÇAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimSelçuk ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA ÜLKÜ YILDIZ
- Tülin Kozikoğlu'nun kitaplarının erken çocuklukta yaratıcı düşünme becerilerini desteklemesi bağlamında incelenmesi
An analysis of Tülin Kozikoğlu's books in context of supporting creative thinking skills in early childhood
SEDA ÇAĞRICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜHAL GİZİR
- 60- 84 aylık çocuklarda yaratıcı problem çözme becerilerinin incelenmesi
Investigation of creative problem-solving skills in 60-84 months old children who attend an educational institute
AYGÜL GÖKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYLİN SÖZER ÇAPAN