21. yüzyılda Anadolu geleneksel yeraltı su sistemlerinin su güvenliği ve sürdürülebilir kalkınma amaçları ile ilişkisi: Gaziantep örneği
The relationship between traditional underground water systems of Anatolia, water security and sustainable development goals in the 21st century: Gaziantep case
- Tez No: 971965
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEP GÜL ÜNAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Geleneksel yer altı su sistemleri, kentlerin tarihsel süreçte geliştirdiği, insan dehasının ve uygarlık seviyesinin önemli bir göstergesi olan bütüncül yapılardır. Bu sistemlerin temel amacı, yaşamsal öneme sahip su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir biçimde kullanılmasının sağlanmasıdır. 21. yüzyılda artan hızlı kentleşme, afetler, iklim değişikliği ve bunlarla bağlantılı su güvenliğini tehdit eden riskler, bu sistemlerin günümüzdeki önemini daha da artırmaktadır. Bu tezin amacı, Anadolu'daki geleneksel yer altı su sistemlerinin korunma sorunları ve kullanım potansiyellerini, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'nın (SKA) 6. (Temiz Su ve Sanitasyon) ve 11. (Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar) maddeleri bağlamında ele almak ve uygulanabilir bir koruma modeli geliştirmektir. Bu bağlamda, UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü) Dünya Miras Alanları incelenmiş ve Kültür 2030 raporlarından seçilen uluslararası örneklerle karşılaştırmalı değerlendirmeler yapılmıştır. Bu değerlendirmeler sonucunda sistemlerin sürdürülebilir korunması için üç temel aşamadan oluşan bir yöntem izlenmiştir: (1) tehlike ve risk analizlerinin yapılması, (2) yeniden kullanım potansiyellerinin belirlenmesi ve (3) sistemlerin koruma sınırlarının tanımlanması. Gaziantep'te bulunan ve UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan Kastel ve Livas sistemleri, önerilen koruma yönteminin test edilmesi için uygulama alanı olarak seçilmiştir. Bu kapsamda, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) aracılığıyla tehlike ve risk haritaları oluşturulmuş, sistemlerin yeniden işlevlendirme potansiyelleri değerlendirilmiş ve koruma alanı sınırları önerilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, sistemlerin kentsel büyüme ve deprem gibi afet risklerinden ciddi tehditler altında olduğu ve aynı zamanda afet yönetiminde kentsel dirençliliğe katkı sunduğu ortaya konmuştur. Sonuç olarak, önerilen koruma yönteminin Anadolu'daki benzer coğrafyalarda da potansiyel olarak uygulanabileceği; ancak yöntemin daha kapsamlı testlere ve disiplinler arası çalışmalara ihtiyaç duyduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, sistemlerin sürdürülebilir korunması için yerel toplulukların katılımı ve disiplinler arası iş birliğinin kritik öneme sahip olduğu vurgulanmıştır.
Özet (Çeviri)
Traditional underground water systems are holistic structures developed by cities throughout history, representing both human ingenuity and the advancement of civilizations. The primary aim of these systems is to protect and sustainably manage vital water resources. In the 21st century, accelerating urbanization, disasters, climate change, and related water security risks have further increased the relevance of these systems today. This thesis aims to examine the conservation challenges and utilization potentials of Anatolian traditional underground water systems within the framework of the United Nations Sustainable Development Goals (SDGs), specifically Goal 6 (Clean Water and Sanitation) and Goal 11 (Sustainable Cities and Communities), and to develop an applicable conservation model. In this context, UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) World Heritage Sites were reviewed and comparative evaluations were conducted based on selected international case studies from the Culture|2030 Indicators reports. Based on these evaluations, a three-step conservation method was proposed to ensure the sustainable preservation of these systems: (1) conducting hazard and risk analyses, (2) identifying potentials for adaptive reuse, and (3) defining conservation boundaries. The traditional Gaziantep Kastel and Livas's, listed on the UNESCO World Heritage Tentative List, were selected as the pilot site to test this conservation approach. In this scope, hazard and risk maps were created using Geographic Information Systems (GIS), the adaptive reuse potentials of the systems were assessed, and conservation area boundaries were proposed. The analyses revealed that these systems face significant threats from urban growth and disaster risks, particularly earthquakes, while also contributing to urban resilience in disaster management. In conclusion, the proposed conservation method holds potential for application in similar regions across Anatolia; however, further comprehensive testing and interdisciplinary studies are required. Moreover, sustainable conservation of these systems necessitates the active participation of local communities and interdisciplinary collaboration.
Benzer Tezler
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Burdur Yüreğil Köyü kültür varlıkları ve koruma sorunlarının irdelenmesi
Cultural heritage and conservation problems of Burdur Yüreğil village
SELİN AKMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ MAZLUM
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Kapı / giriş mekanı, anlam ve tasarımı için tipolojik araştırma 19. yüzyıl Beyoğlu (Pera) örneği
Tipolojik search of door and entrance's meaning and design, example 19. centuries Beyoğlu (Pera)
BAYRAM ŞİRİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AFİFE BATUR
- Dünden bugüne rebab ve yeniden ele alınması
Başlık çevirisi yok
M. REFİK KAYA
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1998
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Sanat Müziği Ana Sanat Dalı
DOÇ. M. CAHİT ATASOY