Geri Dön

Görsel sanatlar dersinde ortaokul öğrencilerine kültür varlıklarını koruma bilinci kazandırılmasına karikatürün etkisi

The effect of cartoons on raising awareness of cultural heritage protection among secondary school students in visual arts classes

PDF İndir

  1. Tez No: 972432
  2. Yazar: MURAT SARI
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MELİHA YILMAZ
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Güzel Sanatlar, Eğitim ve Öğretim, Fine Arts, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Görsel sanatlar eğitimi, Visual arts education
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Gazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmanın amacı, kültür varlıklarını koruma bilincinin kazandırılmasında karikatür kullanımının öğrenci resimlerine katkısının olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırmada nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma yöntemden yararlanılmış olup nicel olarak deney kontrol gruplu, ön test - son test kontrollü deneysel yöntem; nitel olarak ise içerik analizi ve tematik yöntem kullanılmıştır. Çalışmada daha güvenilir sonuçlara ulaşmak maksadıyla elde edilen nicel veriler, nitel verilerle desteklenmiştir. Çalışma grubu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Bartın ilindeki bir ortaokulun 7. sınıfına devam eden toplam 60 öğrenciden oluşmaktadır. Öğrenci resimlerinde kullanılacak olan teknik, kuru boya ile sınırlandırılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme sorularına verilen cevapların puanlarından, alanında üç uzman tarafından puanlanan öğrenci resimlerinden ve resimlerdeki temaların belirlenmesinden elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmada üç temel kaynak kullanılmıştır: birinci alt amaca yönelik olarak yarı yapılandırılmış görüşme soruları, ikinci alt amaca yönelik olarak dereceli puanlama anahtarı ve üçüncü alt amaca yönelik olarak öğrenci resimlerindeki temalar belirlenmiştir. Verilerin analizinde birinci alt amaca yönelik olarak nicel bir veri toplama yöntemi olan yarı yapılandırılmış görüşme sorularından elde edilen cevaplara verilen puanlar, nicel bir yöntem olan SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programında istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Aynı zamanda nitel bir yöntem olan içerik analizi yöntemiyle de analizler gerçekleştirilmiştir. İkinci alt amaca yönelik olarak, dereceli puanlama anahtarı yoluyla elde edilmiş olan veriler nicel bir yöntem olan SPSS programında istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Ayrıca, dereceli puanlama anahtarına ait elde edilen veriler yorumlanmış ve örneklerle değerlendirilmiştir. Araştırmanın üçüncü alt amacına yönelik olarak ise öğrencilerin resimlerinde kullandıkları ve araştırmacı tarafından belirlenen temalar matrisler oluşturularak nitel olarak analiz edilmiş, bunun yanı sıra veriler SPSS programı kullanılarak nicel açıdan da istatistiksel değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Ayrıca oluşturulan matrisler doğrultusunda, ortaya çıkan temaların yüzdelik dağılımları grafikler yardımıyla gösterilerek yorumlanmıştır. Araştırmanın birinci alt amacına yönelik sonuçlara göre kültür varlıklarını koruma bilincini kazandırmaya yönelik geleneksel eğitimin verildiği kontrol grubunda,“kültür, kültür varlığı, taşınır-taşınmaz, somut ya da somut olmayan kültür varlıkları”kavramlarına ve“kültür varlıklarının önemi ve neden korunması gerektiği”ne yönelik verilen eğitimin etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca“kültür varlıklarına ne şekilde zararlar verildiği ve nasıl korunması ve yaşatılması gerektiği”,“hangi kurumlar tarafından korunduğu”ve“yaşanılan şehirdeki kültür varlıklarının neler olduğu”konularında da öğrencilerin bilgi düzeyinde olumlu gelişmeler gözlemlenmiştir. Bu alt amaçlara yönelik bulgular içinde en yüksek anlamlı fark“yaşadığı şehirdeki kültür varlıklarının neler olduğunu kavrama”ya yönelik sorulara verilen yanıtlarda ortaya çıkmıştır. Ancak verilen eğitimin, öğrencilerin“kültür varlıklarının geçmişimiz, şimdimiz ve geleceğimiz arasında nasıl bağ kurduğu”na yönelik bilgi düzeylerinde anlamlı bir fark ortaya çıkarmamış olması nedeniyle herhangi bir etki durumunun söz konusu olmadığı sonucuna varılmıştır. Karikatür destekli eğitimin verildiği deney grubunda ise tüm sorulara verilen cevapların ön test ortalama puanı, son test lehine iki kat ve üzeri artış göstermiştir. Ayrıca kontrol grubu öğrencilerinin karikatür destekli eğitime katılmamış olsalar bile süreç içerisinde kültür varlıklarını koruma bilinci kazandırılmasına yönelik farkındalıklarında bir artış yaşadıkları ancak bu artışın deney grubunda, kontrol grubuna göre ortalamada çok daha yüksek, dolayısıyla çok daha etkili olduğu gözlemlenmiştir. Son olarak kontrol ön test-son test arasındaki fark ile deney ön test-son test arasındaki fark karşılaştırıldığında tüm alt amaçlara yönelik bulgulara dayalı olarak elde edilen sonuçlarda verilen karikatür destekli eğitimin etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın ikinci alt amacına yönelik sonuçlara göre geleneksel eğitimin uygulandığı kontrol grubunda, öğrencilerin alanında üç uzman tarafından değerlendirilen resimlerinden aldıkları puanlar incelendiğinde“yaratıcı ve eleştirel düşünme”,“konuyla ilgili imge çeşitliliği ve zenginliği”ile“kültür varlıklarını koruma bilincinin anlatımı”ölçütlerinin her üçünde de eğitimin etkili olduğu görülmektedir. Kontrol grubu öğrencileri herhangi bir karikatür temelli müdahaleye tabi tutulmamış olmalarına rağmen süreç içinde olumlu yönde bir gelişim göstermiştir. Ancak karikatür destekli eğitimin verildiği deney grubunda ise bu farkların kontrol grubuna göre ortalamada çok daha yüksek olduğu dolayısıyla çok daha etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Deney grubunda ise her üç kriter açısından da karikatür destekli eğitimin üst düzeyde etki yarattığı ve kontrol grubuna kıyasla çok daha yüksek oranda etkili olduğu görülmüştür. Kontrol grubu ön uygulama ve son uygulama arasındaki fark ile deney grubu ön uygulama ve son uygulama arasındaki fark karşılaştırıldığında tüm alt amaçlara yönelik bulgulara dayalı olarak elde edilen sonuçlarda da verilen karikatür destekli eğitimin etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın üçüncü alt amacına yönelik sonuçlara göre, kültür varlıklarını koruma bilincini kazandırmaya yönelik geleneksel eğitimin verildiği kontrol grubunda;“kültür, kültür varlığı, taşınır-taşınmaz, somut ya da somut olmayan kültür varlıkları”,“kültür varlıklarının önemi ve neden korunması gerektiği”,“kültür varlıklarına ne şekilde zararlar verildiği”ne yönelik verilen eğitimin etkili olmadığı görülmüştür. Ayrıca“kültür varlıklarının hangi şekilde korunması ve yaşatılması gerektiği”ne,“hangi kurumlar tarafından korunduğu”na,“yaşanılan şehirdeki kültür varlıklarının neler olduğu”na ve“kültür varlıklarının geçmişimiz, bugünümüz ve geleceğimiz arasında nasıl bir bağ kurduğu”na yönelik tüm alt amaçlarda, kontrol grubuna uygulanan geleneksel eğitimin herhangi bir etki düzeyi oluşturmadığı görülmüştür. Deney grubunda ise sadece“kültür varlıklarının geçmişimiz, bugünümüz ve geleceğimiz arasında nasıl bir bağ kurduğu”na yönelik verilen eğitimin herhangi bir etki düzeyi oluşturmadığı fakat diğer alt amaçların tamamında, deney grubuna uygulanan karikatür destekli eğitimin etki düzeyinin kontrol grubundaki geleneksel eğitime göre yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak kontrol grubunun ön uygulama ile son uygulaması arasındaki fark ile deney grubunun aynı dönemi arasındaki fark karşılaştırıldığında“kültür varlıklarına ne şekilde zararlar verildiği”ne,“kültür varlıklarının hangi kurum ya da kuruluşlar tarafından korunduğu”na ve“kültür varlıklarının geçmişimiz, bugünümüz ve geleceğimiz arasında nasıl bir bağ kurduğu”na yönelik verilen eğitimlerde, karikatür destekli eğitimin bu üç alt amaca yönelik tema kullanım sıklığının arttırılmasının deney grubunda yeterli düzeyde etkili olmadığı sonucuna varılmıştır. Ancak“kültür, kültür varlığı, taşınır-taşınmaz ve somut ya da somut olmayan kültür varlıkları”na,“kültür varlıklarının önemi ve neden korunması gerektiği”ne,“kültür varlıklarının hangi şekilde korunması ve yaşatılması gerektiği”ne ve“yaşadığı şehirdeki kültür varlıklarının neler olduğunu kavrama”ya yönelik dört alt amaç doğrultusunda, karikatür destekli eğitimin etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu kapsamda, söz konusu kavramlara ilişkin tema sayısı ve çeşitliliğinde belirgin bir artış gözlemlenmiştir. Sonuç olarak neredeyse tüm alt amaçlar çerçevesinde, karikatür destekli eğitim sayesinde deney grubu öğrencilerinin kültür varlıklarını koruma bilinci açısından, kontrol grubuna kıyasla daha yüksek düzeyde farkındalık kazandıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Özet (Çeviri)

The aim of this study is to determine whether the use of cartoons contributes to students drawings in instilling the awareness of preserving cultural heritage. A mixed-method approach combining both quantitative and qualitative methods was utilized in the study. Quantitatively, a pre-test/post-test control group experimental design was employed, while qualitatively, content and thematic analysis methods were used. In order to obtain more reliable results, quantitative data were supported by qualitative findings. The study group consisted of 60 seventh-grade students attending a middle school in Bartın during the 2023–2024 academic year. The technique used in student drawings was limited to colored pencils. The data were obtained from the scores given to semi-structured interview responses, the evaluation of student drawings by three experts, and the identification of themes within the drawings. Three main data collection tools were used in the research: semi-structured interview questions for the first sub-goal, a rubric for the second sub-goal, and theme identification from student drawings for the third sub-goal. For data analysis, the responses to semi-structured interview questions were statistically analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 program. Additionally, qualitative analyses were carried out using content analysis. For the second sub-goal, the data obtained through the rubric were statistically analyzed using SPSS, interpreted, and evaluated with examples. For the third sub-goal, the themes identified in the students' drawings were analyzed qualitatively by creating matrices and quantitatively evaluated using SPSS. Moreover, the percentage distribution of the identified themes was graphically presented and interpreted. Findings related to the first sub-goal showed that traditional education provided to the control group was effective in teaching the concepts of“culture, cultural assets, movable-immovable, tangible and intangible cultural assets,”as well as“the importance of cultural assets and why they should be protected.”There was also a positive development in students' knowledge regarding“how cultural assets are damaged and how they should be protected,”“which institutions protect them,”and“what cultural assets exist in their city.”The most significant difference was found in students' understanding of“the cultural assets in their city.”However, there was no significant difference in understanding how“cultural assets connect our past, present, and future.”In the experimental group, which received cartoon-supported education, the average scores on all questions doubled or more in the post-test. Although the control group did not receive cartoon-supported education, they still experienced an increase in awareness about protecting cultural assets, though the increase was significantly higher in the experimental group, making the cartoon-supported education more effective overall. Comparing the differences between pre- and post-tests in both groups revealed that cartoon-supported education was effective across all sub-goals. According to the second sub-goal, although the control group did not receive cartoon-based intervention, their drawings—evaluated by three experts—showed improvement in“creative and critical thinking,”“variety and richness of imagery,”and“expression of awareness for preserving cultural assets.”However, the experimental group showed significantly higher improvement in all three criteria, indicating a greater impact of cartoon-supported education. A comparison of pre- and post-tests further supported the conclusion that cartoon-supported education was effective. Regarding the third sub-goal, traditional education given to the control group was not effective in teaching the concepts of“culture, cultural assets, movable-immovable, tangible or intangible cultural assets,”“the importance of cultural assets and why they should be preserved,”and“how cultural assets are damaged.”It also had no significant effect on“how cultural assets should be preserved and maintained,”“which institutions are responsible for their protection,”“what cultural assets exist in students' city,”and“how cultural assets connect our past, present, and future.”In contrast, cartoon-supported education in the experimental group had a higher level of effectiveness for all sub-goals, except for the one about how cultural assets connect past, present, and future. Lastly, comparing the differences between the groups revealed that cartoon-supported education was not sufficiently effective for the three sub-goals regarding“how cultural assets are damaged,”“which institutions protect them,”and“how they connect different time periods.”However, it was effective in teaching“the definition and types of cultural assets,”“the importance of cultural preservation,”“how they should be protected and maintained,”and“recognition of local cultural assets.”A notable increase in the number and diversity of themes related to these concepts was observed. In conclusion, cartoon-supported education significantly enhanced the awareness of cultural asset preservation among students in the experimental group compared to the control group.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    697939

    Görsel sanatlar dersinde sanal müzelerin kullanımının ortaokul öğrencilerinin çizimlerine yansıması

    Reflection of the use of virtual museums in visual arts course on drawings of middle school students

    YASEMİN ÇİÇEK BÜYÜKKARAGÖZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Güzel Sanatlar Ana Bilim Dalı

    PROF. ÇAĞATAY İNAM KARAHAN

  2. Tez No

    560447

    Ortaokul öğrencilerinin görsel sanatlar dersinde gerçekleştirdikleri görsel kültür çalışmaları

    The visual culture studies performed by middle school students i̇n the visual arts class

    GÜLAY BAŞAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Eğitim ve ÖğretimPamukkale Üniversitesi

    Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FERYAL BEYKAL ORHUN

  3. Tez No

    892007

    Türk mitolojisindeki sembollerin ortaokul görsel sanatlar dersinde kullanılmasının kültürel miras öğrenme alanında bulunan kazanımlarla ilişkilendirilmesi

    The correlation of utilizing symbols from Turkish Mythology in Middle school visual arts classes with the achievements found in the cultural heritage learning domain

    AYBÜKE ERKAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SELMA KARAAHMET BALCI

  4. Tez No

    361719

    Sosyal paylaşım sitesi Facebook aracılığı ile gerçekleştirilen görsel kültür çalışmalarının ortaokul 3. sınıf öğrencilerinin resimsel anlatımlarına yansıması

    Reflection of visual culture activites based on social network site Facebook on 3rd year highschoolers' arti̇stic drawings

    ŞEMSİ ALTAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Güzel SanatlarAnadolu Üniversitesi

    Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. ŞEMSETTİN EDEER

  5. Tez No

    395306

    Görsel sanatlar eğitiminde görsel kültür kuramının kullanımı

    The use of visual culture theory in visual art education

    İSMAİL BAŞER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Eğitim ve ÖğretimNiğde Üniversitesi

    Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. NALAN OKAN AKIN

Geri Dön