Karanlık üçlü kişilik özelliklerinin online dürtüsel satın almaya etkisinde sosyal medya bağımlılığının aracılık rolü
The mediating role of social media addiction in the effect of dark triad personality traits on online impulsive buying
- Tez No: 972629
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÜMİT DOĞRUL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, karanlık üçlü kişilik özellikleri (narsisizm, makyavelizm ve psikopati) ile online dürtüsel satın alma davranışı arasındaki ilişkide sosyal medya bağımlılığının aracılık rolünü incelemektedir. Çalışma, Türkiye'de ikamet eden 18 yaş ve üzeri 413 katılımcıdan elde edilen verilerle yürütülmüş ve yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ile analiz edilmiştir. Ölçeklerin güvenilirlik ve geçerlilik analizleri, kullanılan tüm ölçümlerin yüksek derecede güvenilir olduğunu göstermiştir. Araştırma bulgularına göre narsisizm, makyavelizm ve psikopati eğilimleri sosyal medya bağımlılığını anlamlı ve pozitif yönde etkilemektedir. Sosyal medya bağımlılığı ise online dürtüsel satın almayı güçlü bir şekilde artırmaktadır. Aracılık analizleri, sosyal medya bağımlılığının karanlık üçlü kişilik özellikleri ile online dürtüsel satın alma arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü oynadığını ortaya koymuştur. Narsistik bireylerin onay ve beğeni arayışı, makyavelist bireylerin stratejik çıkar odaklı davranışları ve psikopatik bireylerin dürtüsellikleri, sosyal medya bağımlılığı üzerinden dürtüsel satın alma davranışlarını güçlendirmektedir. Bu sonuç, sosyal medyanın karanlık kişilik eğilimlerine sahip bireyler için hem bağımlılığı hem de plansız satın alma davranışlarını tetikleyen bir ortam sunduğunu göstermektedir. Tezin bulguları, sosyal medya bağımlılığının tüketici davranışlarını şekillendirmede kritik bir rol oynadığını vurgulamakta ve pazarlama stratejilerinde kişilik özelliklerinin dikkate alınmasının önemine işaret etmektedir. Ayrıca, farklı kültürel bağlamlarda yapılacak çalışmaların, bu ilişkilerin genellenebilirliğine dair yeni katkılar sağlayabileceği öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the mediating role of social media addiction in the relationship between Dark Triad personality traits (narcissism, machiavellianism, and psychopathy) and online impulsive buying behavior. The study was conducted with 413 participants aged 18 and above residing in Türkiye, and data were analyzed through Structural Equation Modeling (SEM). Reliability and validity analyses confirmed that all measurement scales used in the study were highly reliable. Findings indicate that narcissistic, Machiavellian, and psychopathic tendencies significantly and positively affect social media addiction. Furthermore, social media addiction strongly increases online impulsive buying. Mediation analyses revealed that social media addiction plays a partial mediating role between Dark Triad traits and impulsive buying. Narcissistic individuals' pursuit of approval and admiration, Machiavellian individuals' strategic and goal-oriented behaviors, and psychopathic individuals' impulsivity all strengthen impulsive purchasing behaviors through social media addiction. These results suggest that social media provides an environment that not only fosters addictive tendencies but also amplifies unplanned and impulsive purchases among individuals with dark personality traits. Overall, the findings highlight the critical role of social media addiction in shaping consumer behavior and emphasize the importance of considering personality traits in developing marketing strategies. Additionally, the study suggests that future research conducted in different cultural contexts could provide further insights into the generalizability of these relationships.
Benzer Tezler
- Karanlık kişilik özelliklerinin inovatif iş davranışı üzerinde etkisinde psikolojik sermayenin düzenleyicilik etkisi
The moderating effect of psychological capital on the effect of dark triad personality traits on innovative work behavior
TUNCER VAYNİ
- Karanlık üçlü kişilik özellikleri ile kriminal düşünce ve benlik saygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between dark triad personality traits and criminal thinking and self-esteem
MELEK GÖKSU COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiHaliç ÜniversitesiUygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU TÜRK
- Yöneticilerde algılanan karanlık kişilik özelliklerinin, örgütsel güven ve işten ayrılma niyetine etkisi
The effects of managers dark personality traits on organizational trust and turnover intention
FULYA ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İşletmeBahçeşehir Üniversitesiİnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. EBRU BEYZA BAYARÇELİK
- Karanlık üçlü'nün kompulsif satın alma üzerindeki etkisinin incelenmesi: Materyalizmin aracılık rolü
Examining the effect of the dark triad on compulsive buying: The mediating role of materialism
ŞERİFE ÇAL
- Duygusal emeğin bireysel öncüllerinin incelenmesi
An examination of the individual antecedents of emotional labor
ZEYNEP AK ŞAHİNOĞLU