Farklı beden kütle indeksindeki tüketicilerin besin etiketi okuma durumlarının NOVA puanlarına göre değerlendirilmesi
Evaluation of food label reading habits consumers with different body mass indexes according to NOVA scores
- Tez No: 972816
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ÖZERSON
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Beden Kütle İndeksi, Besin Etiketi, NOVA, İşlenmiş Gıdalar, Body Mass Index, Food Label, NOVA, Processed Foods
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ürün güvenliğini, lezzetini, raf ömrünü artırmayı ve yemek hazırlamayı kolaylaştırmayı amaçlayan gıda işleme farklı şekillerde kullanılmıştır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte gıda işleme sistemleri de gelişmiştir. Gıdaları işlemeyle ilgili kriterlere göre sınıflandırmak için kullanılan en yaygın yöntem NOVA'dır. Nova sistemi, bütün gıdaları uygulanan işlemin amacına ve içeriğine göre 1. NOVA Grubu: İşlenmemiş veya Minimum Düzeyde İşlenmiş Gıdalar, 2. NOVA Grubu: İşlenmiş Mutfak Malzemeleri, 3. NOVA Grubu: İşlenmiş Gıdalar ve 4. NOVA Grubu: Ultra İşlenmiş Gıdalar olarak dört gruba ayırır. Besin etiketleri satın almayı ve tüketici sağlığını önemli derecede etkiler ve gıda seçiminde temel bir referans haline gelmiştir. Bu araştırmadaki amaç farklı beden kütle indeksindeki tüketicilerin besin etiketi okuma durumlarının NOVA puanlamasına göre değerlendirilmesi olacaktır. Çalışmaya Eylül 2024-Mayıs 2025 zaman aralığında“G. Power-3.1.9.2”programı kullanılarak belirlenmiş dört farklı beden kütle indeksinden (BKİ) 20-45 yaş arasında 141 kişi katılmıştır. Dünya sağlık örgütünün BKİ sınıflandırmasına göre katılımcıların %40,4'ü normal kilolu, %22,0'si fazla kilolu, %21,3'ü obez ve %16,3'ü zayıftır. Çalışmada katılımcıların demografik özellikleri sorgulanmış, besin etiketi okuma durumlarını öğrenmek amacıyla“Besin Etiketi Okuma Tutum Ölçeği”, NOVA puanlarını öğrenmek için“Gıda Sıklık Anketi”uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda 1.NOVA grubu ve besin etiketi okuma tutum ölçeği puanı ve 3.NOVA grubu ve besin etiketi okuma tutum ölçeği puanı arasında pozitif, 4.NOVA grubu ve besin etiketi okuma tutum ölçeği puanı arasında negatif yönlü ilişki saptanmıştır. (p<0,05). Veriler ayrı beden kütle indeksi gruplarında değerlendirildiğinde, normal kilolu katılımcılarda besin etiketi okuma tutum ölçeği puanı ve 1.NOVA grubu arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanırken (p<0,05, r=0,275) diğer gruplarda anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05). Zayıf katılımcılarda ise sadece 4.NOVA grubu arasında negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. (p<0,05, r=-0,547). Bunun yanında eğitim düzeyi en yüksek olan katılımcı grubunun 4.NOVA grubu besin tüketimleri arasında negatif yönlü, anlamlı bir ilişki saptanmıştır. (p<0,05). Besin etiketi okumak, kişilerin besin tercihlerini değiştirebilir. Daha fazla besin etiketi okunmasını sağlamak için daha dikkat çekici ve herkes tarafından anlaşılabilecek besin etiketlerinin kullanım sıklığı artmalıdır.
Özet (Çeviri)
Food processing has been used in various ways to enhance food safety, flavor, shelf life, and ease of meal preparation. With the advancement of technology, food processing systems have also evolved. The most commonly used method to classify foods based on processing criteria is the NOVA classification system. The NOVA system categorizes all foods into four groups according to the purpose and extent of processing and their ingredients: 1.NOVA Group: Unprocessed or Minimally Processed Foods, 2.NOVA Group: Processed Culinary Ingredients, 3.NOVA Group: Processed Foods, 4.NOVA Group: Ultra-Processed Foods. Food labels significantly influence purchasing decisions and consumer health, becoming a fundamental reference in food choices. The aim of this study is to evaluate the food label reading behaviors of consumers with different body mass index (BMI) categories according to their NOVA scores. Between September 2024 and May 2025, 141 individuals aged 20-45, representing four different BMI groups determined using the“G*Power-3.1.9.2”program, participated in the study. According to the World Health Organization's BMI classification, 40,4% of the participants were of normal weight, 22,0% were overweight, 21,3% were obese, and 16,3% were underweight. Participants' demographic characteristics were collected. To assess food label reading behaviors, the“Food Label Reading Attitude Scale”was applied, and to determine NOVA scores, the“Food Frequency Questionnaire”was used. The results showed a positive correlation between NOVA Group 1 scores and food label reading attitude scores, as well as between NOVA Group 3 scores and food label reading attitude scores. Conversely, a negative correlation was found between NOVA Group 4 scores and food label reading attitude scores (p<0.05). When the data were analyzed by BMI groups, a significant positive correlation was found only in the normal weight group between food label reading attitude scores and NOVA Group 1 (p<0,05, r=0,275), while no significant correlations were found in other groups (p>0,05). Among underweight participants, a significant negative correlation was observed only with NOVA Group 4 (p<0,05, r=-0,547). Additionally, a significant negative correlation was found between the highest educational level group and their consumption of NOVA Group 4 foods (p<0,05). Reading food labels can influence individuals' food preferences. To encourage more frequent label reading, food labels should be made more eye-catching and understandable for all consumers.
Benzer Tezler
- Evaluation of the effect of food presentation style on taste perception
Besin sunum şeklinin tat algisina etkisinin değerlendirilmesi
İREM ERHAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Beslenme ve DiyetetikYeditepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİNNUR OKAN BAKIR
- Yeme bağımlılığı ve ilişkili özelliklerin beden kitle indeksine göre incelenmesi
Examination of food addiction construct and associated features with respect to body mass index
HİKMET EKİN SÖNMEZ GÜNGÖR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
PsikiyatriMarmara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIZ AKVARDAR
- Tazelenme üniversitesi ege kampüsündeki 60 yaş ve üzeri bireylerde obezite varlığı, beden ağırlığı algısı ve ilişkili etmenler
Presence of obesity, body weight perception and associated factors among individuals of 60 age and over in ege campus at the refresher university
ELİF DİLA İMANÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Halk SağlığıDokuz Eylül ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE ŞİMŞEK KESKİN
- Üniversitenin sağlık bilimleri fakültesi ve diğer fakülte öğrencilerinin beslenme bilgilerinin ve alışkanlıklarının, fiziksel aktivitelerinin, uyku kalitelerinin antropometrik ölçümleri üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of nutritional knowledges and status, physi̇cal activities, sleep qualities of health sciences faculty and other faculty students at a university about anthropometric measurements
MERVE KAHRAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABİHA ZEYNEP AYDENK KÖSEOĞLU
- İlköğretim çocuklarına verilen beslenme eğitiminin beslenme davranışı ile okul yemek atık miktarı üzerine etkisinin saptanması
Determination of the effect of nutrition education given to primary school children on nutritional behavior and the amount of school food waste
FUNDA ESİN FAKILI
Doktora
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KIZILTAN