Şizofreni hastalarında görülen hareket bozukluklarının serum GDNF, neurturin, artemin ve persefin düzeyleriyle ilişkisi
The relationship between movement disorders observed in patients with schizophrenia and serum levels of GDNF, neurturin, artemin, and persephin
- Tez No: 972860
- Danışmanlar: PROF. DR. MAKBULE ÇİĞDEM AYDEMİR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Artemin, GDNF, İlaç İlişkili Parkinsonizm, Neurturin, Persefin, Artemin, Drug-Induced Parkinsonism, GDNF, Neurturin, Persephin
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Glial kökenli nörotrofik faktör (GDNF) ligand ailesi (GFL) üyeleri (GDNF, neurturin, artemin ve persefin) şizofrenide dopaminerjik devrelerin bütünlüğü ve plastisitesiyle ilişkili biyolojik adaylardır. İlaç ilişkili parkinsonizm (İİP) patofizyolojisinde dopamin sisteminin rolü esastır. Bu çalışma İİP olan ve olmayan şizofreni hastaları ile sağlıklı kontroller arasında serum GFL düzeylerinin karşılaştırılması amacıyla planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve vaka-kontrol tasarımında yürütülen çalışmada DSM-5 ölçütlerine göre şizofreni tanısı alan hastalar İİP gelişen ve gelişmeyenler olmak üzere iki alt gruba ayrılmıştır. Kontrol grubu ile hasta gruplarının her birine elli üç olgu dahil edilmiştir (toplam n = 159). Akatizi ve tardif diskinezi olguları Barnes Akatizi Ölçeği (BAÖ) ve Anormal İstemsiz Hareketler Ölçeği (AİHÖ) ile ayrılmıştır. İİP'nin nicel izlemi için Simpson-Angus Nöroleptiklere Bağlı Hareket Bozuklukları Ölçeği (SAS); klinik belirtilerin raporlanması için Klinik Global İzlenim Ölçeği (KGİ), Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ), Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (NBDÖ), Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (PBDÖ) ve Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği (CŞDÖ) uygulanmıştır. Katılımcılardan alınan venöz kanlarda sandviç ELISA protokolü ile GFL düzeyleri belirlenmiştir. Bulgular: Serum GDNF, neurturin, artemin ve persefin düzeyleri gruplar arasında anlamlı olarak farklılık göstermiştir. Post-hoc analizlerde İİP görülen ve görülmeyen şizofreni hastalarında, neurturin ve artemin düzeyleri kontrol grubuna daha düşük bulunurken; GDNF ve persefin düzeyleri İİP görülen şizofreni hastalarında, İİP görülmeyen şizofreni hastaları ve kontrol grubuna göre daha düşük saptanmıştır. Cinsiyet, sigara, klozapin, antidepresan ve depo antipsikotik kullanımı serum GFL düzeylerini etkilemezken; benzodiazepin kullanan şizofreni hastalarında artemin düzeyleri daha düşük, remisyondaki hastalarda ise GDNF düzeyleri ataktakilere kıyasla daha düşük bulunmuştur. GDNF ve persefin düzeyleri, PBDÖ toplam puanı ile pozitif korelasyon göstermiştir. Çok değişkenli analizlerde vücut kitle indeksi (VKİ) kovaryant olarak alındığında neurturin, artemin ve persefin düzeylerinin kontrol grubunda hasta gruplarına göre daha yüksek; GDNF'nin ise yalnızca İİP görülen şizofreni hastalarında daha düşük olduğu saptanmıştır. Hastalık süresinin GDNF, neurturin ve persefin için küçük-orta etki büyüklüğüne sahip, anlamlı ve negatif bir yordayıcı olduğu gösterilmiştir. Artemin için ise hastalık grupları arasında fark görülmezken hastalık durumu×hastalık süresi etkileşimi anlamlı bulunmuştur. Sonuç: Bulgular, neurturin, artemin ve persefinin şizofreni hastalarında sağlıklı kontrollere kıyasla belirgin biçimde daha düşük seyrettiğini; GDNF'deki azalmanın ise yalnızca İİP bulunan şizofreni grubunda farklı olduğunu göstermektedir. VKİ'nin kontrol edilmesiyle elde edilen sonuçlar, grup etkisinin güçlü ve biyolojik olarak tutarlı bir desen sunduğunu desteklemektedir. Hastalık durumu, hastalık süresi, benzodiazepin kullanımı (artemin için) ve VKİ kontrol edildiğinde, İİP görülen ve görülmeyen şizofreni grubunda GFL'ler açısından fark görülmemiştir. Hastalık süresinin negatif bir yordayıcı olarak bulunması, kronikleşmenin trofik rezervde azalma ile ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Bu çerçevede, GFL'lerin yorumlanmasında panel temelli ve klinik bağlamı dikkate alan yaklaşımlara öncelik verilmelidir.
Özet (Çeviri)
Objective: Members of the glial cell line–derived neurotrophic factor (GDNF) ligand family(GFL) (GDNF, neurturin, artemin, and persephin) are biological candidates associated with the integrity and plasticity of dopaminergic circuits in schizophrenia. The dopaminergic system plays an essential role in the pathophysiology of drug-induced parkinsonism(DIP). This study was planned to compare serum GFL levels among schizophrenia patients with and without DIP and healthy controls. Materials and Methods: In this cross-sectional, case–control study, patients diagnosed with schizophrenia according to DSM-5 criteria were divided into two subgroups as those who developed DIP and those who did not. Fifty-three individuals were included in each of the control and patient groups(n=159). Cases of akathisia and tardive dyskinesia were excluded using the Barnes Akathisia Scale(BAS) and the Abnormal Involuntary Movements Scale(AIMS). The Simpson–Angus Scale(SAS) was used for the quantitative monitoring of DIP; the Clinical Global Impression(CGI), the Short Functionality Assessment Scale(SFAS), the Scale for the Assessment of Negative Symptoms(SANS), the Scale for the Assessment of Positive Symptoms(SAPS) and the Calgary Depression Scale for Schizophrenia(CDSS) were administered for reporting clinical symptoms. Serum GFL levels were determined by sandwich ELISA protocol in venous blood samples obtained from participants. Results: Serum GDNF, neurturin, artemin, and persephin levels differed significantly between groups. In post-hoc analyses, neurturin and artemin levels were found to be lower in both schizophrenia patients with and without DIP compared to the control group, whereas GDNF and persephin levels were lower in schizophrenia patients with DIP compared to both schizophrenia patients without DIP and the control group. Sex, smoking, clozapine, antidepressant, and depot antipsychotic use did not affect serum GFL levels; however, artemin levels were lower in schizophrenia patients using benzodiazepines, and GDNF levels were lower in patients in remission compared to those in acute episodes. GDNF and persephin levels showed positive correlations with the total score of the SAPS. In multivariate analyses, when body mass index (BMI) was included as a covariate, neurturin, artemin, and persephin levels were higher in the control group compared to the patient groups, whereas GDNF was found to be lower only in schizophrenia patients with DIP. Disease duration was shown to be a significant negative predictor with a small-to-moderate effect size for GDNF, neurturin, and persephin. For artemin, no differences were observed between disease groups, but the interaction of disease status×disease duration was significant. Conclusion: The findings indicate that neurturin, artemin, and persephin levels are markedly lower in patients with schizophrenia compared to healthy controls, whereas the reduction in GDNF is specific to the schizophrenia group with DIP. The results obtained after controlling for BMI support that the group effect presents a strong and biologically consistent pattern. When disease status, disease duration, benzodiazepine use (for artemin), and BMI were controlled for, no differences in GFLs were observed between schizophrenia patients with and without DIP. The identification of disease duration as a negative predictor suggests that chronicity may be associated with a reduction in trophic reserve. In this context, panel-based approaches that take clinical context into account should be prioritized in the interpretation of GFLs.
Benzer Tezler
- Daha önce hiç antipsikotik ilaç kullanmamış şizofreni hastalarında anormal istemsiz hareketler ve silik nörolojik belirtiler: Karşılaştırılmalı bir çalışma
Abnormal involuntary movements and soft neurological signs in antipsychotic naive schi̇zophreni̇a patients: A Comparative study
AYDIN KURT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PsikiyatriSağlık BakanlığıRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN MAKBULE ÇİĞDEM AYDEMİR
- Şizofreni tanılı hastalarda kırılganlık ve ilişkili faktörler: Karşılaştırmalı bir çalışma
Frailty and related factors in patients diagnosed with schizophrenia: A comparative study
HATİCE SERRA MALAS
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEDİNE GIYNAŞ AYHAN
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda yaşam kalitesinin değerlendirilmesi, tip 1 diyabetes mellitus ve sağlıklı kontrol gruplarıyla karşılaştırılarak yaşam kalitesine etki eden faktörlerin belirlenmesi
Assessment of life quality in the children with attention deficit hyperactivity disorder, investigation of the factors affecting life quality by comparison with type1 diabetes mellitus and healthy control groups
NİHAL YURTERİ ÇETİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
PsikiyatriDokuz Eylül ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYNUR AKAY
- Şizofreni tanılı hastalarda ince motor hareketteki bozulmanın değerlendirilmesi
Assesment of fine motor movements in schizophenia patients
ARUZ BOZKURT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriGazi ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEHÇET COŞAR
- Şizofreni hastalarında bilişsel bozukluk düzeyini değerlendiren şizofreni bilişsel değerlendirme ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Reliability and validity study of schizophrenia cognition rating scale (SCORS) which assess cognitive impairment in schizophrenia patients
NEDİM ÖZAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
PsikiyatriDokuz Eylül ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KÖKSAL ALPTEKİN