Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların annelerine uygulanan kişi merkezli eğitimin yaşam kalitesi, bakım veren yükü ile algılanan aktivite performansı ve memnuniyeti üzerine etkisi
The effect of person-centered education provided to mothers of children with autism spectrum disorder on quality of life, caregiver burden, and perceived occupational performance and satisfaction
- Tez No: 973511
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BERKAN TORPİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ergoterapi, Occupational Therapy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ergoterapi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ergoterapi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı çocukların annelerine uygulanan kişi merkezli müdahalenin, annelerin yaşam kalitesi, bakım veren yükü ve algılanan aktivite performansı ile memnuniyet düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Gerekçe ve Yöntem: OSB tanısı alan çocukların anneleri, günlük yaşamda bakım sorumlulukları nedeniyle yüksek düzeyde fiziksel, duygusal ve sosyal yük taşımaktadır. Bu durum, annelerin yaşam kalitesini olumsuz etkilemekte ve aktivite katılımlarında kısıtlılıklar oluşturmaktadır. Çalışmaya DSM-5'e göre seviye I–II OSB tanılı 6–10 yaş aralığındaki çocukların anneleri arasından dahil edilme kriterlerini karşılayıp süreci tamamlayan 39 anne analize alınmıştır. Katılımcılara müdahale öncesinde ve sonrasında Otizmde Yaşam Kalitesi Ölçeği Anne-Baba Sürümü (OYKA-E), Bakım Veren Yükü Ölçeği (BVY) ve Kanada Aktivite Performans Ölçeği (KAPÖ) uygulanmıştır. Müdahale programı sekiz hafta boyunca, haftada üç gün 40 dakikalık seanslar halinde yürütülmüş; aile eğitimi, zaman yönetimi, çevresel düzenleme, stresle baş etme ve çocukla etkili iletişim gibi temalara odaklanmıştır. Bulgular: Müdahale sonrasında annelerin yaşam kalitesi puanlarında (OYKA-E Bölüm A ve B) anlamlı artış, bakım veren yükünde (BVY) anlamlı azalma ve KAPÖ performans ile memnuniyet puanlarında istatistiksel olarak anlamlı gelişmeler saptanmıştır (p<0.001). Etki büyüklüğü analizleri, yaşam kalitesi alanında büyük düzeyde, bakım veren yükünde ise çok büyük düzeyde etkinin ortaya çıktığını göstermiştir. Aktivite tercihlerine yönelik bulgular, annelerin özellikle“arkadaşlarla vakit geçirme, kendine zaman ayırma ve ebeveynlerle özel vakit geçirme”aktivitelerinde önemli ilerlemeler sağladığını ortaya koymuştur. Sonuç: Kişi merkezli eğitimin, OSB tanılı çocukların annelerinin yaşam kalitesini artırmakta, bakım verme yükünü azaltmakta ve günlük yaşam aktivitelerine yönelik performans ile memnuniyetlerini güçlendirmektedir. Bulgular, ergoterapi uygulamalarında aile odaklı, bütüncül ve kişi merkezli yaklaşımların önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Purpose: The purpose of this study was to examine the effectiveness of a client-centered interventıon program for mothers of children with autism spectrum disorder (ASD) on their quality of life, caregiver burden, and perceived occupational performance and satisfaction. Rationaleand Method: Mothers of children diagnosed with ASD often face substantial physical, emotional, and social challenges that negatively affect their well-beingand limit participation in meaningful activities. The study included 39 mothers who met the inclusion criteria and completed the process, selected from among mothers of children aged 6 to 10 years diagnosed with Level I–II Autism Spectrum Disorder (ASD) according to DSM-5 criteria. Prior to and following the intervention, participants completed the Quality of Life in Autism–Parent Version (QoLA-P), the Caregiver Burden Inventory (CBI), and the Canadian Occupational Performance Measure (COPM). The intervention was delivered overeight weeks, three sessions per week (40 minute seach), and included modules such as family education, time management, environmental modifications, stres management, and effective communication with the child. Results: Post-intervention analyses revealed significant improvements in mothers' quality of life scores (QoLA-P Sections A and B), significant reductions in caregiver burden, and statistically significant increases in COPM performance and satisfaction scores (p < 0.001). Effect size analyses indicated large effects in quality of life domain sand very large effects in reducing caregiver burden. Activity preference data fur ther showed that mothers reported notable improvements particularly in“spending time with friends, allocating personal time, and engaging in quality time with parents.”Conclusion: Client-centered education enhances the quality of life of mothers of children diagnosed with ASD, reduces their caregiving burden, and strengthens their performance and satisfaction regarding daily life activities. The findings highlight the importance of family-centered, holistic, and person-centered approaches in occupational therapy practices.
Benzer Tezler
- 2-6 yaş arasındaki otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara uygulanan oyun seansının sosyal beceri ve dil gelişiminde yol açtığı değişimin incelenmesi
Examination of the change in social skills and language development of the game session applied to children with autism spectrum disorder between 2-6 years of age
AYŞE BAYAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiBeykent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FİLİZ ŞÜKRÜ GÜRBÜZ
- Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği kliniğine başvuran 0-6 yaş çocuk sahibi ebeveynlerin otizm hakkındaki bilgi düzeyi
Knowledge level of autism in parents of 0-6 year old children applying to Hamidiye Etfal Training and Research Hospital Family Medicine Clinic
BERAT SALIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların ebeveynlerine sunulan koçluk uygulamalarının ebeveynlerin öğretim becerileri ve çocuklarının iletişim becerileri üzerindeki etkileri
The effects of coaching on teaching skills of parents and communication skills of their children with autism spectrum disorder
HATİCE BİLMEZ
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF TEKİN İFTAR
- Okul öncesi düzeydeki otizmli öğrencilere iletişim becerilerinin fırsat öğretimi süreci ile yardımcı personel tarafından öğretiminin etkililiği
The effectiveness of incidental teaching to teach functional communication skills via paraprofessionals to children with autism spectrum disorder
SEVDA CEBECİ
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimAbant İzzet Baysal ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN AVCIOĞLU
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda etkileşimli kitap okuma programının sözcük dağarcığı üzerindeki etkililiğinin incelenmesi
Examining the impact of the interactive book reading program on the vocabulary of children diagnosed with autism
DİLARA YAZICI ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBiruni ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÖZAK