A content analysis of fatwās on social media: fiqh-based approaches of leading fatwā councils
Önde gelen fetva kurumlarının sosyal medyaya dair fetvalarının analizi
- Tez No: 973709
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUBA ERKOÇ BAYDAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Din, Law, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İbn Haldun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal medya platformları, insanların günlük deneyimlerini ve hatta özel hayatlarının bir kısmını paylaştıkları sanal alanlar hâline gelmiştir. Müslümanların eylemleri ile ilgilenen bir disiplin olan fıkıh, sosyal hayatın farklı boyutlarına dair hükümlere sahip olduğu gibi, dijital ortamlardaki faaliyetlere yönelik hükümler geliştirmiştir. Bu nedenle, yalnızca gündelik pratikler değil; sosyal, dinî ve ekonomik faaliyetlerin de yürütüldüğü bu platformların fıkhî açıdan değerlendirilmesi ve konuyla ilgili hükümlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Günümüzde ortaya çıkan fıkhî meselelerde ise, ictihat etme ve hüküm verme konusunda otorite kabul edilen fetva kurullarının görüşleri, fıkhi bakış açısının ortaya konmasında önem arzetmektedir. Amerika Müslüman Fakihler Meclisi (AMJA), Din İşleri Yüksek Kurulu, Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi Konseyi (IIFA), Endonezya Alimler Birliği (MUI), Hindistan Fıkıh Akademisi, Ürdün Fetva Dairesi (FDJ) ve İslam Fıkıh Akademisi (IFC) gibi dünyanın farklı bölgelerinden önde gelen fetva kurulları, sosyal medya kullanımına dair çeşitli yaklaşımlar içeren fetvalar yayımlamışlardır. Bu çalışma, sosyal medyanın 21. yüzyılın sonlarında ortaya çıkışıyla birlikte, söz konusu fetva kurullarının sosyal medya olgusuna nasıl yaklaştığını incelemektedir. Özellikle, sosyal medya kullanımının İslami ilkeler çerçevesinde nasıl analiz edildiğini ve bu fetvaların hangi kaynaklara ve temellere dayandırıldığını araştırmaktadır. Böylece çalışma, insanların günlük yaşamlarında karşılaştıkları güncel bir meselenin karşılaştırmalı analizini sunmakta ve İslam'ın bu konudaki yaklaşımına ışık tutmaktadır. Ayrıca, sosyalmedyayla ilgili bazı meseleler ele alınmış olsa da bazı sosyal medya faaliyetleri hakkında hâlen İslami bir görüşün bulunmadığına da dikkat çekmektedir. Bu kapsamda çalışmada, nitel bir araştırma yöntemi benimsenmiş; içerik analizi tekniği kullanılarak sosyal medya ile ilgili fetvalar detaylı ve karşılaştırmalı bir biçimde incelenmiştir. Mevcut araştırma, fıkıh ile çağdaş dijital platformlar arasındaki ilişkiye dair İslam âlimlerinin yaklaşımlarını ortaya koyarak sosyal medya ve fıkıh arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır. Ayrıca, İslam ile teknolojik gelişmeler arasındaki ilişki üzerine gelecekte yapılacak araştırmalara zemin hazırlamayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Social media platforms have become virtual spaces where individuals share their daily experiences, including aspects of their private lives. As a discipline concerned with the actions (a'māl) of Muslims, fiqh encompasses rulings related to various dimensions of social life and is capable of formulating judgments concerning activities within digital environments such as social media. For this reason, it is necessary to carry out a fiqh-based assessment of these platforms, which are used not only for daily practices but also for social, religious, and economic activities, in order to determine the corresponding rulings. In contemporary fiqh matters, the opinions of fatwā councils—recognized as authoritative bodies for exercising ijtihād and issuing legal rulings—play a significant role in articulating the fiqh perspective. Prominent fatwā councils from different regions of the world—such as Assembly of Muslim Jurists of America (AMJA), The Council of International Islamic Fiqh Academy (IIFA), Majelis Ulama Indonesia (MUI) Türkiye's The High Council of Religious Affairs (DIYK), Islamic Fiqh Academy India, The Fatwa Department of the Hashemite Kingdom of Jordan (FDJ) and Islamic Fiqh Academy(IFC)—have addressed emerging issues and resolved fatwās that reflect diverse approaches to the use of social media. This study examines how these institutions analyze social media use within the framework of Islamic principles and identifies the sources and foundations upon which their fatwās are based. By providing a comparative analysis of a contemporary issue that affects people's daily lives, the research offers insights into Islamic approaches to social media. It also highlights the fact that, while some challenges faced by Muslims on social media have been addressed, there remain areas of social media activity for which no clear Islamic rulings have yet been formulated. A qualitative research methodology has been adopted, utilizing content analysis to present a detailed and comparative examination of fatwās related to social media. By uncovering the steps taken by Islamic scholars in addressing the intersection of fiqh and contemporary digital platforms, this research seeks to enhance our understanding of the evolving relationship between Islamic jurisprudence and modern communication technologies. Furthermore, the study aims to contribute to future scholarship on the relationship between Islam and technological developments by offering a foundational analysis of existing scholarly perspectives.
Benzer Tezler
- 2016'dan günümüze Türkiye'de yaşayan Doğu Türkistanlı Uygur Türklerinin yaygın din eğitimi faaliyetleri
The informal religious education activities of East Turkistani Uyghur Turks Living in Türkiye from 2016 to the present
SEYFULLAH AZİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAMAZAN GÜREL
- İzmir'in bornova ilçesindeki orta okul öğretmenlerinin kilo kontrol davranışları ve diyetisyene erişim durumları ile ilişkili faktörler
Factors related to the weight control behaviors of secondary school teachers in bornova district of İzmir and the situation of access to dietician
ESRANUR BÜYÜKBEBECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELTEM ÇİÇEKLİOĞLU
- Gıda seçimlerinde tüketicinin endişe kaynaklarının belirlenmesi ve gıda seçimleri üzerine etkilerinin araştırılması
Determination of consumers' concerns resources in food choices and investigation on the effects of their food choices
SELVİ SALTIK
- Üniversite öğrencilerinde diyet kalitesi ile nomofobi, kronotip ve uyku kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
The determination of the relationship between diet quality and nomophobia, chronotype and sleep quality in university students
ÖYKÜM ALTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNEM BAYRAM
- Preobez/obez bireylerde fruktoz tüketiminin antropometrik ölçümler ve bazı biyokimyasal parametrelerle ilişkisi
The relationship between fructose consumption with antropometric measurements and some biochemical parameters in preobese/obese individuals
HASİBE ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikNecmettin Erbakan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF YILDIRIM