Sağlık anksiyetesi ve karşı olgusal düşünme arasındaki ilişkide bilişsel duygu düzenlemenin moderatör rolü
The moderating role of cognitive emotion regulation in the relationship between health anxiety and counterfactual thinking
- Tez No: 973817
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI EYRENCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık anksiyetesi, bireyin ciddi bir hastalığı olduğu veya hastalığa yakalanacağı yönündeki aşırı ve sürekli kaygısıyla tanımlanır ve çoğunlukla işlevsiz bilişsel süreçler ve güvence arama davranışları ile sürdürülür. Karşıolgusal düşünme, geçmişte yaşanan olaylara alternatif sonuçlar zihinde canlandırma eğilimini ifade eder ve yönüne göre olumsuz duyguları artırabilir veya hafifletebilir. Literatürde sağlık anksiyetesi, karşıolgusal düşünme ve duygu düzenleme arasındaki ilişkileri inceleyen çalışmalar bulunmakla birlikte, tüm bu değişkenlerin birlikte ele alındığı bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışma, söz konusu boşluğu ele alarak sağlık anksiyetesi ile karşıolgusal düşünme arasındaki ilişkiyi duygu düzenlemenin olası moderatör rolü bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmada, karşıolgusal düşünme ile sağlık anksiyetesi arasındaki ilişkide bilişsel duygu düzenlemenin moderatör rolü incelenmiştir. Araştırma kapsamında 18-60 yaşları arasında, 271'i kadın ve 136'sı erkek olan 407 yetişkin katılımcıya ulaşılmıştır. Ölçme araçları olarak Sağlık Anksiyetesi Ölçeği, Olumsuz Olaylar İçin Karşıolgusal Düşünme Ölçeği ve Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde IBM AMOS v24 programı kullanılmıştır. Korelasyon analizlerinde Pearson ve Spearman's rho katsayıları, grup karşılaştırmalarında bağımsız örneklem t testi, Mann-Whitney U testi, tek yönlü ANOVA ve Kruskal-Wallis testi uygulanmış, moderatör etki analizinde Bootstrap bias-corrected güven aralıkları kullanılmıştır. Bulgular, özellikle kendine gönderme yapan yukarı yönlü karşıolgusal düşünmenin daha yüksek sağlık anksiyetesi düzeyleri ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca ruminasyon ve yıkım gibi bazı bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin bu ilişkiyi güçlendirdiği; kabul ve olumlu yeniden odaklanmanın ise zayıflattığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, karşıolgusal düşünme eğilimlerinin işlevsiz duygu düzenleme stratejileri ile birleştiğinde sağlık anksiyetesini artırabileceğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, sağlık anksiyetesi olan bireylerde hem düşünce kalıplarına hem de duygu düzenleme biçimlerine odaklanan müdahalelerin önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Health anxiety is characterized by excessive and persistent worry about having or developing a serious illness, and is often maintained through dysfunctional cognitive processes and reassurance-seeking behaviors. Counterfactual thinking refers to the tendency to mentally simulate alternative outcomes of past events, and depending on its direction, may either exacerbate or alleviate negative emotions. Although previous studies have examined the relationships between health anxiety, counterfactual thinking, and cognitive emotion regulation, no research has been found that investigates all three variables simultaneously. This study aims to address this gap by examining the relationship between health anxiety and counterfactual thinking within the framework of the potential moderating role of cognitive emotion regulation. The study sample comprised 407 adults aged between 18 and 60 years, including 271 women and 136 men. The assessment instruments were the Health Anxiety Inventory, the Counterfactual Thinking for Negative Events Scale, and the Cognitive Emotion Regulation Questionnaire. The IBM AMOS v24 program was used for data analysis. Pearson and Spearman's rho coefficients were used in correlation analyses, while independent samples t-tests, Mann-Whitney U tests, one-way ANOVAs, and Kruskal-Wallis tests were used for group comparisons. Bootstrap bias-corrected confidence intervals were used in moderation analysis. The findings demonstrated that upward counterfactual thinking with self-referent focus was significantly associated with higher levels of health anxiety. Moreover, certain cognitive emotion regulation strategies, such as rumination and catastrophizing, intensified this association, whereas acceptance and positive refocusing attenuated it. The results suggest that a propensity for counterfactual thinking, when combined with maladaptive emotion regulation strategies, may exacerbate health anxiety. These findings highlight the importance of interventions targeting both cognitive patterns and emotion regulation processes in individuals experiencing health anxiety.
Benzer Tezler
- Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ile Meram Tıp Fakültesi öğrencilerinin sağlık algısı, ölüme karşı tutum ve ölüm anksiyetesi düzeyleri
Health perception, attitudes toward death and death anxiety levels of students in Necmettin Erbakan University Faculty of Theology and Meram Faculty of medicine
BURCU SOLAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZAN KARAOĞLU
- Bilişsel duygu düzenleme stratejileriyle sağlık anksiyetesi ilişkisinin psikosomatik sindirim sistemi hastalarında ve sağlıklı bireylerde incelenmesi
The investigation of the relationship between cognitive emotion regulation strategies and health anxiety in patients diagnosed with psychosomatic digestive system disorder
SİBEL KALETAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikiyatriEge ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRİYE ELBİ
ÖĞR. GÖR. ÖZLEM KUMAN TUNÇEL
- Tip 2 diyabet hastalarında sağlık anksiyetesi ve risk algısının glisemik kontrolle ilişkisinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
MERVE DURMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN TELATAR
- Gebze Tatlıkuyu Mahallesi'nde uykululuk ve uykusuzluğun sağlık anksiyetesi üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigating the effects of sleepiness and insomnia on health anxiety in Gebze Tatlikuyu Neighborhood
GÜLŞEN KARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMET KIRPINAR
- Ayaktan tedavi alan psikiyatri hastalarında sağlık anksiyetesi ve içselleştirilmiş damgalanma algısı ile ilaç uyumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between health anxiety, internalized stigma and medication compliance in outpatients
AYDAN ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikiyatriÇankırı Karatekin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SATI DİL