Preservice science teachers' ai-tpack, behavioral intention to use AI and epistemological beliefs
Fen bilgisi öğretmeni adaylarının yapay zekâ teknolojik pedagojik alan bilgileri, yapay zekâya yönelik davranışsal niyetleri ve epistemolojik inançları
- Tez No: 974286
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜL YILMAZ TÜZÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Bilim ve Teknoloji, Education and Training, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: Epistemolojik inançlar, Fen bilgisi eğitimi, Yapay zeka, Epistemological beliefs, Science education, Artificial intelligence
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, fen bilgisi öğretmeni adaylarının (FBÖA) yapay zekâya yönelik Teknolojik Pedagojik Alan Bilgilerini (YZ-TPAB), yapay zekâ kullanmaya yönelik davranışsal niyetlerini ve epistemolojik inançlarını incelemek ve YZ-TPAB'larının davranışsal niyetleri ve epistemolojik inançları tarafından ne ölçüde yordandığını araştırmaktır. Ayrıca bu çalışma, demografik değişkenlere bağlı olarak FBÖA'nın YZ-TPAB düzeyleri ve yapay zekâ kullanmaya yönelik davranışsal niyetlerindeki farklılıkları belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde fen bilgisi öğretmenliği programlarına kayıtlı 544 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada ilişkisel ve nedensel karşılaştırma desenleri kullanılmıştır. Veriler YZ-TPAB Ölçeği, YZ-UTAUT Ölçeği ve Epistemolojik İnançlar Envanteri aracılığıyla toplanmıştır. Betimsel bulgular, öğretmen adaylarının tüm YZ-TPAB bileşenlerinde orta düzeyin üzerinde puanlar bildirdiklerini göstermiş; pedagojik bilgi (PB) ve pedagojik alan bilgisi (PAB) en yüksek, YZ-TPAB ve YZ-etik bileşenleri ise en düşük puanlanan alanlar olmuştur. Davranışsal niyet ve diğer UTAUT yapıları da yüksek düzeydedir. Epistemolojik inançlar, hızlı öğrenme ve kesin bilgi boyutlarında gelişmiş; diğer boyutlarda ise daha az gelişmiş inançlar göstermiştir. Pearson korelasyon analizi, tüm YZ-TPAB bileşenleri ile UTAUT yapıları arasında ve bazı YZ-TPAB bileşenleri ile özellikle hızlı öğrenme ve kesin bilgi olmak üzere epistemolojik inanç boyutları arasında anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Çoklu regresyon analizi, davranışsal niyet ve çaba beklentisinin YZ-TPAB'ın en güçlü yordayıcıları olduğunu, epistemolojik inançların ise daha sınırlı bir katkı sağladığını göstermiştir. ANOVA sonuçları; FBÖA'nın YZ-TPAB düzeylerinde akademik yılı, alınan seçmeli teknoloji dersi sayısı ve öğretim tecrübesi bağlamında; davranışsal niyet düzeylerinde ise cinsiyet dâhil tüm demografik değişkenler bağlamında anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Bu çalışma, davranışsal niyet ve epistemolojik inançların FBÖA'ların YZ-TPAB düzeylerini yordamadaki etkilerini inceleyerek alanyazına katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study was to examine preservice science teachers' (PSTs') AI-TPACK, behavioral intention to use AI and epistemological beliefs, and to investigate to what extent their AI-TPACK was predicted by their behavioral intention to use AI and epistemological beliefs. The study also aimed to identify differences in AI-TPACK and behavioral intention to use AI based on demographic factors. The sample consisted of 544 PSTs enrolled in science education programs in the Central Anatolia Region of Türkiye. Correlational and causal-comparative research designs were used, and data were collected using AI-TPACK Scale, AI-UTAUT Scale and Epistemic Beliefs Inventory. Descriptive results showed that PSTs reported moderately high levels across all AI-TPACK components, with pedagogical and pedagogical content knowledge scoring highest, and AI-TPACK and AI-ethics scoring lowest. Behavioral intention and other UTAUT constructs were also high. Epistemological beliefs reflected sophistication in quick learning and certain knowledge, but naivety in other dimensions. Pearson correlation revealed significant relationships between all AI-TPACK components and UTAUT constructs, and between several AI-TPACK components and epistemological belief dimensions, particularly quick learning and certain knowledge. Multiple regression showed that behavioral intention and effort expectancy were the strongest predictors of AI-TPACK, while epistemological beliefs contributed modestly. ANOVA indicated significant differences in AI-TPACK based on academic year, number of technology courses taken and teaching experience, and in behavioral intention to use AI based on all demographic factors, including gender. The present study contributes to the literature by examining the predictive effects of both behavioral intention and epistemological beliefs on PSTs' AI-TPACK.
Benzer Tezler
- Web 3.0 araçlarının fen eğitimine entegrasyonunun, öğretmen adaylarının TPAB öz yeterlilik düzeylerine, yapay zeka, eğitsel sanal gerçeklik ve eğitimde metaverse kullanımlarına ilişkin tutumlarının incelenmesi
Investigation of the integration of web 3.0 tools into science education, pre-service teachers' tpack self-efficacy levels and their attitudes towards the use of artificial intelligence, educational virtual reality and metaverse in education
ZEHRA ÖZTÜRKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHTAP YILDIRIM
- Development of preservice science teachers' pedagogical content knowledge for science, technology, engineering and mathematics in the context of lesson study
Fen bilgisi öğretmen adaylarının fen, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) eğitimine ilişkin pedagojik alan bilgilerinin gelişiminin ders imecesi kapsamında incelenmesi
FULDEN GÜLER NALBANTOĞLU
Doktora
İngilizce
2023
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JALE ÇAKIROĞLU
PROF. DR. ÖZGÜL YILMAZ TÜZÜN
- Fen bilimleri öğretmen adaylarının teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPAB) öz-yeterlik inançları ile mesleki kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between science teacher candidates' technological pedagogical content knowledge (TPACK) self-efficacy beliefs and their levels of professional anxiety
MELEK YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAİT BULUT
- Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) ile ilgili yapılan Türkiye kaynaklı uluslararası yayınların bibliyometrik analizi
Bibliometric analysis of international publications from Turkey on Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK)
YUSUF ÇETİNKIRAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET OĞUZ AKTÜRK
- Öğretmenlerin teknolojik pedagojik alan bilgisi hazır bulunuşluk ve yapay zekâ eğitimine yönelik tutum ölçeklerinin yapay zekâ destekli dilsel uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Artificial intelligence assisted linguistic adaptation, validity and reliability study of teachers' technological pedagogical content knowledge readiness and attitude scales towards artificial intelligence education
SULTAN BURCU TÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜKSEL ALTUN