Bir Osmanlı bürokratı olan Kayazâde Reşad Bey (1844- 1910) ve İbret Gazetesi ışığında medeniyet düşüncesi
An Ottoman bureaucrat Kayazâde Reşad Bey (1844–1910) and his conception of civilization in the context of the Ibret Newspaper
- Tez No: 974319
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULKADİR MACİT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, Din, Biyografi, History, Religion, Biography
- Anahtar Kelimeler: Medeniyet, Namık Kemal, Osmanlı Devleti, Osmanlılar, Tanzimat, Tanzimat Dönemi, İbret gazetesi, Civilization, Namık Kemal, Ottoman State, Ottomans, Tanzimat, Tanzimat Period, İbret newspaper
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Tanzimat Dönemi'nin önde gelen bürokratlarından olan Kayazâde Reşad Bey'in medeniyet düşüncesini kaleme aldığı yazılar çerçevesinde incelemektedir. Özellikle, medeniyetin varlığı ile ahlak ve dinin bu yapının ayrılmaz unsurları olup olmadığına dair tartışmalar, Reşad Bey'in değerlendirmeleriyle ele alınmaktadır. Üç ana bölümden oluşan bu çalışmanın ilk kısmında, sınırlı arşiv verilerinden hareketle Reşad Bey'in entelektüel dünyası biyografik bir çerçevede ortaya konulmaktadır. İkinci bölümde İttifak-ı Hamiyet ve Yeni Osmanlılar ele alındıktan sonra, İbret gazetesinin kuruluş süreci ve yayın politikaları incelenmekte; bu bağlamda Reşad Bey'in gazete faaliyetlerine yer verilmektedir. Son bölümde ise İbret Gazetesi'nde yayımlanan yazıları üzerinden Kayazâde Reşad'ın medeniyete dair düşünceleri analiz edilmektedir. Elde edilen bulgular, Kayazâde Reşad'ın gelişmenin yalnızca teknik ilerleme ile sınırlı olamayacağını; bunun ahlaki ve kültürel değerlerle desteklenmesi gerektiğini savunduğunu göstermektedir. Bu bağlamda Şeâir-i Milliye kavramı üzerinden millî ve manevî mirasın korunmasına dikkat çekmektedir. Ahlaki temelden yoksun toplumların da medeni sayılabileceğini kabul etmekle birlikte, bu tür medeniyetlerin sürdürülebilirliğini sorgulayan Reşad, merhamet ve insaf gibi kavramları ön plana çıkarmaktadır. İslam'ın gelişime engel değil, imkân sağlayan bir yapı sunduğunu belirtirken, Avrupa'daki din adamlarının bilimsel ilerlemeyi engelleyici rolünü eleştirmektedir. Tüm bu açıklamalardan hareketle Kayazâde Reşad'ın fikirleri, Tanzimat döneminde medeniyet tartışmalarına ahlak ve din ekseninde önemli katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the concept of civilization as articulated in the writings of Kayazâde Reşad Bey, one of the prominent bureaucrats of the Tanzimat Era. In particular, it focuses on the debates over whether morality and religion are indispensable components of civilization, analyzing them through Reşad Bey's evaluations. Comprising three main sections, the first part of this study reconstructs Reşad Bey's intellectual world within a biographical framework, based on limited archival sources. The second part discusses İttifak-ı Hamiyet and the Young Ottomans, followed by an analysis of the establishment process and publishing policies of the newspaper İbret, with special emphasis on Reşad Bey's journalistic activities. The final section analyzes Reşad Bey's views on civilization through his writings published in İbret. The findings reveal that Reşad Bey argued that progress could not be confined solely to technical advancement but must be supported by moral and cultural values. In this regard, he emphasized the preservation of national and spiritual heritage through the concept of Şeâir-i Milliye. While acknowledging that societies devoid of moral foundations could still be considered civilized, Reşad questioned the sustainability of such civilizations and foregrounded concepts such as compassion and justice. He further argued that Islam did not hinder progress but rather offered the means for advancement, while criticizing the obstructive role of European clergy in scientific development. In light of these observations, Kayazâde Reşad's ideas provide significant contributions to the debates on civilization during the Tanzimat period, particularly from the perspective of morality and religion.
Benzer Tezler
- Bir Tanzimat bürokratı ve diplomatı olarak Aleksandır Karatodori Paşa (1833- 1906)
As a Tanzimat bureaucrat and diplomat Alexander Charatheodory Pacha (1833- 1906)
MAHMUT AKPINAR
- The life and ideas of an 18th-century Ottoman bureaucrat: Süleyman Penâh Efendi and his“Order of the Climes”
Bir 18'inci yüzyıl Osmanlı bürokratının yaşamı ve görüşleri: Süleyman Penâh Efendi ve“Nizâm-ı Ekâlime Dâir”risâlesi
ERKİN BULUT
- Lawmaking in an Ottoman frontier province at the turn of the sixteenth century: The mufti of Akkirman, his fatwas and authority
On altıncı yüzyılın sonunda bir Osmanlı sınır şehrinde hukuk yapımı: Akkirman müftüsü, fetvaları ve otoritesi
FATİH DOĞAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
TarihSabancı ÜniversitesiOsmanlı Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHMAN ATÇIL
- An Acem statesman in the Ottoman court: İdris-i Bidlisi and the making of the Ottoman policy on Iran
Osmanlı sarayında acemli bir devlet adamı: İdris-i Bidlisi ve Osmanlı İran politikasının oluşumu
EBRU SÖNMEZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2006
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DERİN TERZİOĞLU
- Alexander Mavroyeni Bey: From 19th century reform era to the Young Turk revolution through the life and ideology of a Neophanariot Ottoman bureaucrat
Alexander Mavroyeni Bey: Tanzimat`tan Jön Türk Devrimine kadar bir yeni fenerli Osmanlı bürokratının hayatı ve ideolojisi
KONSTANTİNA ANDRİANOPOULOU
