PIRLS 2021 verisine dayalı olarak okuma motivasyonu, dijital okuryazarlık ve öğretmen desteği ile okuduğunu anlama becerisi arasındaki ilişkilerin incelenmesi
An examination of the relationships between reading motivation, digital literacy, and teacher support and reading achievement based on PIRLS 2021 data
- Tez No: 974406
- Danışmanlar: PROF. DR. YEŞİM ÖZER ÖZKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, PIRLS 2021 Türkiye örnekleminden elde edilen veriler ışığında öğrencilerin okuduğunu anlama becerisini yordayan temel değişkenleri incelemektir. Bu kapsamda, dijital okuryazarlık, öğretmen desteği ve aile sosyoekonomik düzeyi gibi değişkenlerin doğrudan ve dolaylı etkileri; okuma motivasyonu aracılığıyla Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın örneklemini, aykırı ve eksik veriler ayıklandıktan sonra toplam 4854 öğrenci oluşturmuştur. Analizlerde SPSS ve AMOS programları kullanılmış; doğrulayıcı faktör analizleri ve yol analizleri gerçekleştirilmiştir. Modelde okuduğunu anlama becerisi bağımlı değişken olarak ele alınırken, dijital okuryazarlık, öğretmen desteği ve aile sosyoekonomik düzeyi bağımsız değişkenler olarak, okuma motivasyonu ise aracılık eden değişken olarak modellenmiştir. Ölçme modelleri geçerlilik ve güvenirlik açısından incelenmiş, tüm ölçeklerin birleşik güvenirlik ve açıklanan ortalama varyans değerleri yeterli düzeyde bulunmuştur. Yapısal modelin uyum indeksleri modelin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçları; öğretmen desteği ve aile sosyoekonomik düzeyinin okuduğunu anlama becerisi üzerinde doğrudan ve anlamlı bir etkisinin olduğunu, okuma motivasyonunun ise bu ilişkilerde aracılık rolü oynadığını ortaya koymuştur. Dijital okuryazarlığın doğrudan etkisi anlamlı bulunmamakla birlikte, okuma motivasyonu üzerinden dolaylı olarak anlamlı bir etki gösterdiği belirlenmiştir. Özellikle öğretmen desteği değişkeni, doğrudan başarıya katkı sağlarken; öğrencinin motivasyonunu olumsuz etkileyerek dolaylı yoldan başarıyı azaltıcı bir rol üstlenmiştir. Bu yönüyle model, karmaşık ve çok düzeyli etkileşimleri anlamlandırmada güçlü bir analitik çerçeve sunmuştur. Bu bulgular doğrultusunda, eğitim politikalarının yalnızca teknolojik donanımı artırmaya değil; öğretmenlerin destekleyici ancak özerklik sağlayan bir yaklaşımla öğrenci motivasyonunu gözetmesine de odaklanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the key variables that predict students' reading achievement based on data obtained from the PIRLS 2021 Turkey sample. In this context, the direct and indirect effects of variables such as digital literacy, teacher support, and family socioeconomic status were analyzed using a structural equation model (SEM) through reading motivation. The study sample consisted of a total of 4854 students after outliers and missing data were removed. SPSS and AMOS software were used in the analyses, and confirmatory factor analyses and path analyses were conducted. In the model, reading comprehension ability was treated as the dependent variable, while digital literacy, teacher support, and family socioeconomic status were modeled as independent variables, and reading motivation as the mediating variable. The measurement models were examined for validity and reliability, and the combined reliability and explained mean variance values of all scales were found to be adequate. The fit indices of the structural model indicate that the model is acceptable. The analysis results reveal that teacher support and family socioeconomic status have a direct and significant effect on reading achievement, while reading motivation plays a mediating role in these relationships. Although the direct impact of digital literacy was not found to be significant, it was determined to have an important indirect impact through reading motivation. In particular, the teacher support variable contributed directly to success, while negatively affecting student motivation and indirectly reducing achievement. In this respect, the model provided a powerful analytical framework for understanding complex and multi-level interactions. In light of these findings, it is recommended that educational policies focus not only on increasing technological equipment but also on teachers' supportive yet autonomy-providing approach to student motivation.
Benzer Tezler
- PIRLS 2021 sonuçlarında cinsiyete bağlı farklılıkların çok düzeyli modellerle incelenmesi
An investigation of gender differences in PIRLS 2021 results with a multilevel model analysis
EMRAH GÖREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERYA ÇOBANOĞLU AKTAN
- PIRLS 2021 okula ait olma duygusu ve akran zorbalığı ölçeklerinin ölçme değişmezliğinin incelenmesi
Investigating the measurement invariance of the school belonging and student bullying scales in PIRLS 2021
İSMAİL POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVDA ÇETİN
- Uluslararası okuma becerilerinde gelişim projesi (PIRLS) 2021 verileriyle erken çocukluk dönemi okuryazarlık etkinliklerinin okuma başarısına etkilerinin incelenmesi
Examining the effects of early childhood literacy activities on reading achievement using PIRLS 2021 data
MERVE YAĞMUR AKYOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YEŞİM ÖZER ÖZKAN
- Uluslararası okuma becerilerinde gelişim araştırması (PIRLS) 2021 Türkiye verisinin bilişsel tanı modellemesi ile analizi
Analysis of progress in international reading literacy study (PIRLS) 2021 Türkiye data using cognitive diagnostic modeling
NİHAL BURÇİN BİRCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimHarran ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDAT ŞEN
- İlkokulda okuma becerisinin çeşitli değişkenlerle ilişkisi: PIRLS 2021 Türkiye örneği
The relationship between reading skills and various variables in primary school: PIRLS 2021 Turkey sample
SEDA GÖREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN SAMANCI