Nötrosofik ahp ve nötrosofik topsis yöntemini kullanarak bist'te hisse senedi seçimi için bir uygulama
An application of stock selection in bi̇st using neutrosophic ahp and neutrosophic topsis methods
- Tez No: 974569
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALKAN ÖZKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Matematik, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Karar alma süreci, bireylerin ya da kurumların günlük yaşamda karşılaştığı en temel problemlerden biridir. Özellikle değişkenlik ve belirsizlik içeren ortamlarda alınan kararlar, rasyonellikten uzaklaşabilmektedir. Bu durum, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinin geliştirilmesini gerekli kılmıştır. Finansal piyasalarda, özellikle borsada yatırım kararı alırken karşılaşılan risk ve belirsizlik düzeyi göz önüne alındığında, bu yöntemlerin kullanımı daha da kritik bir hâl alır. Bu tez çalışmasında, Borsa İstanbul'da işlem gören Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) arasında yatırım yapılacak en uygun alternatifin seçimi ele alınmıştır. Belirsizlik içeren bu karar problemi, klasik küme yaklaşımlarının ötesine geçerek doğruluk, belirsizlik ve yanlışlık derecelerini aynı anda değerlendirebilen nötrosofik küme teorisi ile modellenmiştir. Bu kapsamda, kriter ağırlıklarının belirlenmesinde nötrosofik Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi, alternatiflerin değerlendirilmesinde ise nötrosofik Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) yöntemi kullanılmıştır. Uygulama aşamasında, yatırımcının kararını etkileyebilecek finansal, sektörel ve psikolojik unsurlar dikkate alınarak kriterler belirlenmiş; ilgili veriler yardımıyla model çalıştırılmıştır. Böylece yatırımcının belirsiz piyasa koşullarında daha sağlıklı ve tutarlı tercihler yapmasına katkı sunmak amaçlanmıştır. Çalışmanın bulguları, önerilen yöntemin belirsizlik altında karar alma sürecine önemli ölçüde destek sunduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, sadece yatırım alanında değil, benzer karar problemlerinde de yöntemin uygulanabilirliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Decision-making is one of the most fundamental processes individuals and institutions encounter in daily life. Especially in environments characterized by uncertainty and variability, making rational choices becomes increasingly difficult. As a result, multi-criteria decision-making (MCDM) methods have been developed to support structured and consistent evaluations. In financial markets-particularly in stock investments-where risk and uncertainty are prominent, the application of such methods is essential. This thesis addresses the selection of the most appropriate real estate investment trust (REIT) listed on Borsa Istanbul as a potential investment alternative. Unlike classical set-based approaches, this study models the decision problem using neutrosophic set theory, which simultaneously considers degrees of truth, indeterminacy, and falsity. The neutrosophic Analytical Hierarchy Process (AHP) method is employed to determine the weights of the evaluation criteria, while the neutrosophic Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) method is used to rank the alternatives. During the implementation phase, the criteria were defined by taking into account financial, sectoral, and behavioral factors that may influence investor decisions. The proposed model was then applied to these inputs to support rational decision-making in uncertain market conditions. The findings of this study demonstrate that the integrated method provides significant support in making decisions under uncertainty. Moreover, the results reveal that the model is not only effective in the context of financial investments but also applicable to other complex decision-making problems.
Benzer Tezler
- Extensions of Z-fuzzy numbers and novel multi criteria decision making models
Z-bulanık sayıların uzantıları ve yeni çok kriterli karar verme modelleri
NURDAN TÜYSÜZ
Doktora
İngilizce
2024
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ KAHRAMAN
- Decision making based on intuitionistic fuzzy sets and neutrosophic sets
Sezgisel bulanık ve nötrosofik kümelere dayalı karar verme
EDA BOLTÜRK
Doktora
İngilizce
2019
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ KAHRAMAN
- Çay tarımı çalışanlarında işe bağlı kas iskelet sistemi rahatsızlıklarına yönelik ergonomik risk değerlendirme: Doğu karadeniz bölgesinde bir saha araştırması
Ergonomic risk assessment for work-related musculoskeletal disorders in tea agriculture workers: A research study in the eastern black sea region
VEYSEL TATAR
Doktora
Türkçe
2023
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Ticaret ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN YAZICIOĞLU
- Novel fuzzy multi criteria decision making methods using intuitionistic fuzzy, Pythagorean fuzzy, and neutrosophic sets
Sezgisel bulanık, Pisagor bulanık ve nötrosofik kümeler kullanarak geliştirilmiş özgün çok kriterli karar verme yöntemleri
ALİ KARAŞAN
Doktora
İngilizce
2021
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ KAHRAMAN
- Aktarma merkezleri kriterlerinin ve yerlerinin çok ölçütlü karar verme yöntemleri ile incelenmesi: İstanbul örneği
Examination of transport interchange criteria and locations with multi-criteria decision-making methods: the case study of Istanbul
NESLİHAN İNCİRCİ
Doktora
Türkçe
2021
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Ticaret ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL EKMEKCİ