Tortum Çayı'nın kirlilik düzeyinin belirlenmesi
Determination of the pollution level of Tortum Stream
- Tez No: 974638
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKHAN ARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Su Ürünleri, Aquatic Products
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Tortum Çayı ve kollarındaki suyun fizikokimyasal özelliklerini inceleyerek, kirlilik düzeyini zamansal ve mekansal değişkenlikler bağlamında bilimsel yöntemlerle belirlemektir. Su kalitesinin belirlenmesinde temel alınan pH, sıcaklık, iletkenlik, çözünmüş oksijen (DO), nitrat (NO₃⁻), fosfat (PO₄³⁻), toplam azot (TN) ve toplam fosfor (TP) parametreleri üzerinden suyun mevcut durumu ortaya konulmuş; ayrıca elde edilen bulgular Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (SKKY) ile kıyaslanarak sınıflandırma yapılmıştır. Yöntem: Araştırma, 2023 ve 2024 yılları arasında dört mevsim boyunca farklı istasyonlardan düzenli olarak alınan su örneklerinin analizine dayanmaktadır. Fizikokimyasal analizler, standardize edilmiş laboratuvar teknikleriyle gerçekleştirilmiş ve parametrelerin yıllık değişim seyri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, istasyonlar ve mevsimler arası farklılıkları ortaya koyacak şekilde tablolaştırılmış ve grafiksel olarak sunulmuştur. Bulgular: Analizler sonucunda, yaz aylarında artan sıcaklıkla birlikte çözünmüş oksijen seviyelerinde düşüş, iletkenlik ve bazı kirletici parametrelerde ise artış tespit edilmiştir. 2024 verileri, özellikle fosfat ve toplam fosfor gibi bazı parametrelerde 2023'e göre belirgin bir azalma olduğunu göstermektedir. Nitrat değerleri, bazı dönemlerde artış gösterse de Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından önerilen sınırların altında kalmıştır. İstasyonlar arasında ise bazılarının yerleşim ve tarım-hayvancılık faaliyetlerinin yoğunluğu nedeniyle kirlilik yükünün daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Araştırma bulguları, Tortum Çayı'nın su kalitesinin mevsimsel ve mekânsal olarak değiştiğini ve özellikle ilkbahar ve yaz aylarında antropojenik etkiler nedeniyle kirlilik baskısının arttığını ortaya koymuştur. Tarımsal faaliyetler, Hidroelektrik santralleri (HES) projeleri, alabalık çiftlikleri ve yerleşim kaynaklı atıklar, çayın ekosistemi üzerinde baskı oluşturmaktadır. Bu nedenle su kalitesinin korunması için sürekli izleme sistemlerinin kurulması, kontrolsüz arazi kullanımının önlenmesi ve çevresel farkındalığın artırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The primary objective of this study is to scientifically assess the pollution level of the Tortum Stream and its tributaries, located in Eastern Anatolia, by examining their physicochemical characteristics in the context of temporal and spatial variations. The current status of water quality has been evaluated through key environmental parameters including pH, temperature, electrical conductivity (EC), dissolved oxygen (DO), nitrate (NO₃⁻), phosphate (PO₄³⁻), total nitrogen (TN), and total phosphorus (TP). The findings were compared with the classification thresholds defined by the Turkish Water Pollution Control Regulation (SKKY). Method: This research is based on the analysis of water samples regularly collected from various stations across four seasons between 2023 and 2024. Physicochemical analyses were conducted using standardized laboratory techniques, and the annual trends of the parameters were comparatively evaluated. The data were tabulated and visualized to highlight temporal and spatial variations among stations and seasons. Findings: The analyses revealed a decrease in dissolved oxygen levels during summer due to rising temperatures, alongside increases in conductivity and certain pollutant parameters. Compared to 2023, the 2024 data indicated a noticeable reduction in parameters such as phosphate and total phosphorus. Although nitrate levels increased during certain periods, they remained below the limits recommended by the World Health Organization (WHO). Pollution load was found to be higher at stations located near areas with intense agricultural and livestock activity or human settlements. Results: The findings demonstrate that the water quality of the Tortum Stream varies both seasonally and spatially, with pollution pressure intensifying during spring and summer due to anthropogenic influences. Agricultural runoff, hydrroelectric power plants (HES) projects, trout farms, and domestic waste discharge exert significant stress on the stream's ecosystem. It is therefore recommended that continuous monitoring systems be established, uncontrolled land use be regulated, and environmental awareness be enhanced to preserve water quality.
Benzer Tezler
- Tortum çayı havzası'nın doğal ve beşeri turizm çekicilikleri
Natural and human attractions of the basin of Tortum stream
NESRİN ŞEN
- Tortum Çayı Havzası'nın potansiyel Jeosit Destinasyonları ve bunların jeoturizm değeri
Potential geosite destinations of Tortum River basin and their geotourism value
EMRAH ATAR
- Tortum Çayı Havzası'nın agroturizm potansiyelinin değerlendirilmesi
Evaluation of the agrotourism potential of the Tortum River Basin
DİLARA ŞANLI
- Katıklı Çayı Havzası'nın coğrafi özellikleri ve hidroelektrik santrallerin çevresel etkileri
Geographical characteristics of Katıklı Stream Basin and enviromental impacts of hydroelectric power plants
SAMET ALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
CoğrafyaAtatürk ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH BİRİNCİ
- Tortum çayı havzasının odunsu bitkilerinin peyzaj mimarlığında kullanım olanakları
Possibilities of the woody plants in the basin of the Tortum stream in landscape architecture
MEHMET AKİF IRMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. HASAN YILMAZ