Kamu teşebbüslerinde borç yapısı ve finansal performans arasındaki ilişki
The relationship between debt structure and financial performance in state-owned enterprises
- Tez No: 974650
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÖZARSLAN SAYDAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Altınbaş Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe Denetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkiye'nin stratejik Kamu Teşebbüsleri (KİT'leri) olan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD), Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR), Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü (DMO), Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) ve Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TKİ)'nin borç yapıları ile finansal performansları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, seçilen teşebbüslerin 2018–2022 yılları arasındaki resmî internet sitelerinde yayımlanan faaliyet raporlarının içerisinde yer alan bilanço ve gelir tablolarından elde edilen finansal veriler kullanılmıştır. Bu veriler aracılığıyla borç yapıları analiz edilmiş ve finansal performans göstergeleri olan Aktif Getirisi (ROA) ve Özsermaye Getirisi (ROE) hesaplanarak teşebbüslerin mali durumları değerlendirilmiştir. Araştırma yöntemi olarak nicel analiz tekniklerinden panel veri analizi kullanılmıştır. Bu yöntem, hem zaman serisi hem de kesitsel veri özelliklerini birleştirerek teşebbüslerin yıllar içerisindeki borçlanma düzeyleri ve kârlılık oranlarındaki değişimleri daha derinlemesine inceleme imkânı sunmaktadır. Excel yazılımı yardımıyla borç oranları hesaplanmış ve ROA ile ROE oranlarının zaman içindeki eğilimleri analiz edilmiştir. Araştırmanın evrenini Türkiye'de faaliyet gösteren kamu teşebbüsleri oluşturmakta olup, örneklem olarak TCDD, ÇAYKUR, DMO, EÜAŞ ve TKİ seçilmiştir. Bu teşebbüslerin borç politikaları, finansal sürdürülebilirlikleri ve kamu hizmeti sunma kapasiteleri açısından karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır. Araştırma sonuçları, KİT'lerin borç yapılarını etkili yönetmelerinin, finansal performanslarını nasıl şekillendirdiğini ortaya koymayı hedeflemiştir. Panel veri analizi sonuçları incelendiğinde, Finansal Risk Göstergesi (FRG) değişkeninin hem aktif kârlılık (ROA) hem de özsermaye kârlılığı (ROE) üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif etkide bulunduğu görülmektedir. Bununla birlikte, borçlanma oranının özsermaye kârlılığı üzerinde pozitif etkisi olduğu tespit edilmiş; bu durum, finansal kaldıraç etkisinin işletme düzeyinde getiriyi artırabildiğini göstermektedir. Ancak kısa vadeli finansman oranı (KVFO) ve özsermaye oranı (OSO) değişkenlerinin, hem ROA hem de ROE üzerindeki etkileri istatistiksel olarak anlamlı çıkmamıştır. Sonuç olarak, KİT'lerin borç yapılarını yalnızca miktar açısından değil, aynı zamanda bileşen bazlı olarak da değerlendirmeleri gerekmektedir. Kısa vadeli ve riskli borçlardan uzak durularak daha dengeli bir borç kompozisyonu oluşturulması, sürdürülebilir kârlılık açısından kritik bir unsur olarak öne çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between the debt structures and financial performance of Turkey's strategic State Economic Enterprises (SEEs), namely the Turkish State Railways (TCDD), the General Directorate of Tea Enterprises (ÇAYKUR), the State Supply Office (DMO), the Electricity Generation Company (EÜAŞ), and the Turkish Coal Enterprises (TKİ). Within the scope of the research, financial data were obtained from the balance sheets and income statements included in the activity reports published on the official websites of the selected enterprises for the years 2018–2022. Through these data, debt structures were analyzed and financial performance indicators, namely Return on Assets (ROA) and Return on Equity (ROE), were calculated to evaluate the financial status of the enterprises. Panel data analysis, one of the quantitative analysis methods, was used as the research method. This method allows for a more in-depth examination of changes in the debt levels and profitability ratios of enterprises over the years by combining both time series and cross-sectional data. Debt ratios were calculated using Excel software, and the trends of ROA and ROE ratios over time were analyzed. The universe of the research consists of state economic enterprises operating in Turkey, and the sample includes TCDD, ÇAYKUR, DMO, EÜAŞ, and TKİ. A comparative analysis was conducted in terms of these enterprises' debt policies, financial sustainability, and capacities to provide public services. The findings of the research aim to reveal how effective debt management shapes the financial performance of SEEs. When the panel data analysis results are examined, it is observed that the Financial Risk Indicator (FRG) variable has a statistically significant and negative effect on both ROA and ROE. Moreover, the debt ratio was found to have a positive effect on ROE, indicating that the financial leverage effect can increase returns at the enterprise level. However, the variables of Short-Term Financing Ratio (KVFO) and Equity Ratio (OSO) were not found to have statistically significant effects on either ROA or ROE. As a result, it is concluded that SEEs should evaluate their debt structures not only in terms of quantity but also based on their components. Creating a more balanced debt composition by avoiding short-term and risky debts emerges as a critical factor for sustainable profitability.
Benzer Tezler
- Türkiye'de kamu iktisadi teşebbüsleri ve özelleştirme
Başlık çevirisi yok
MÜNEVVER GÖDEKLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
EkonomiMarmara Üniversitesiİktisadi Gelişme ve Uluslararası İktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAMER İŞGÜDEN
- Bütçe açıklarının finansmanında iç borçlanmanın yeri ve etkileri -Türkiye ekonomisi üzerine ekonometrik bir çalışma-
Başlık çevirisi yok
METİN DEMİRAY