Maarif Modeli 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki okuduğunu anlama etkinliklerinin Barrett Taksonomisi'ne göre değerlendirilmesi
An evaluation of the reading comprehension activities in the 5th grade Turkish textbook of the Maarif Model according to Barret's Taxonomy
- Tez No: 974773
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YONCA KOÇMAR DEMİRCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Eğitim ve Öğretim, Turkish Language and Literature, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Barret taksonomisi, Eğitim, Türkçe dersi, Türkçe eğitimi, İlköğretim okulları, Barrett's taxonomy, Education, Turkish lesson, Turkish education, Primary education schools
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı temel alınarak hazırlanan 5. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki okuduğunu anlama soru ve etkinliklerinin Barrett Taksonomisi'ne göre düzeylerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesiyle yapılandırılan çalışmada, Maarif Modeli Türkçe ders kitaplarında yer alan 18 okuma metnine yönelik okuduğunu anlama soruları ve etkinlikleri ele alınmıştır. Metinleri anlamaya yönelik soru ve etkinliklerdeki yönergeler; Barrett Taksonomisi'ne, cevap kaynaklarına ve dilsel ifadelerinin çeşitlilik sağlama durumuna göre farklı açılardan incelenmiştir. İnceleme sonucunda okuduğunu anlama soruları ve etkinliklerindeki yönergelerin Barrett Taksonomisi'nin ana basamaklarından basit anlama basamağında yoğunlaştığı görülmüştür. Taksonominin alt basamaklarından detayları fark etme düzeyinin çoğunlukta olduğu ve memnuniyet basamağında yer alan betimleme düzeyinde herhangi bir yönergenin bulunmadığı belirlenmiştir. Yönergelerin Barrett Taksonomisi'ne göre düzeylerinin ders kitaplarındaki temalara göre dağılımına bakıldığında temalar arasında herhangi bir sıralılık olmadığı görülmüştür. Yönergelerin; öyküleyici ve bilgilendirici metin türlerinde basit anlama basamağında, şiir türünde ise çıkarımsal anlama basamağında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Cevap kaynağına göre öğrencileri daha çok metin dışı anlam kurmaya yönlendirdiği halde farklı yanıtlar üretmeye esneklik sağlama durumunun yeterli olmadığı görülmüştür. Yönergelerde yer alan dilsel ifadelerin genellikle etkinliklere özel hazırlandığı ve birden çok etkinlikte kullanılan kalıplaşmış ifadelere çok az yer verildiği görülmüştür. Çalışma kapsamında elde edilen sonuçlardan hareketle, ders kitaplarındaki okuduğunu anlama sorularında ve etkinliklerinde bulunan yönergelerin Barrett Taksonomisi'nin hedef becerilerinin tamamını yansıtacak şekilde düzenlenmesi önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to reveal the levels of reading comprehension questions and activities in 5th grade Turkish textbooks, prepared based on the Maarif Model Middle School Turkish Language Teaching Program, according to Barrett's Taxonomy. Structured as a qualitative research design involving document analysis, the study examined reading comprehension guidelines for 18 reading texts. The instructions were examined from different perspectives according to the Barrett Taxonomy, answer sources, and the extent to which their linguistic expressions provided differentiation. The instructions were found to be concentrated at the literal comprehension level, which is the main level of Barrett's Taxonomy. The level of noticing details, which is one of the sub-levels of the taxonomy, was predominant, and no instructions were found at the description level, which is the appreciation level. There was no order in the distribution according to themes. In narrative and informative text types, the instructions were concentrated at the literal comprehension level, while in poetry they are concentrated at the inferential comprehension level. They tend to direct students towards constructing meaning outside the text based on the answer source, and there is insufficient flexibility to produce different answers. Linguistic expressions are generally prepared specifically for activities, and there is very little use of fixed expressions used in multiple activities. It is recommended that the instructions be organized to reflect all of the target skills in Barrett's Taxonomy.
Benzer Tezler
- Türkçe ders kitabında bulunan etkinlik ve kontrol noktası çalışmalarının 2024 Türkçe dersi öğretim programı öğrenme çıktıları ve Bloom Taksonomisi açısından incelenmesi
Examination of activity and checkpoint studies in the Turkish course book in terms of 2024 Turkish course curriculum learning outcomes and Bloom Taxonomy
MURAT KARAGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULKADİR KIRBAŞ
- Ortaokul Türkçe ders kitaplarında okuduğunu anlama sorularının farklı taksonomilere göre analizi
A taxonomy-based analysis of reading comprehension questions in secondary school Turkish textbooks
EMRE KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERHAN DURUKAN
- 5.sınıf matematik ders kitabındaki etkinliklerin sürdürülebilirlik açısından geliştirilmesi ve uygulanabilirliğine ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers' opinions on the development and applicability of activities in the 5th grade mathematics textbook in terms of sustainability
ÜMMÜHAN ŞULE KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DENİZ ÇELİKSOY
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde“Gerçekten Matematiğe”yolculuk: Ortaokul 5. sınıf matematik öğretim etkinliklerinin gerçekçi matematik eğitimi ve tasarım prensipleri kapsamında değerlendirilmesi
A journey to 'Real Mathematics' in the Century of Türkiye Education Model: An evaluation of 5th grade middle school mathematics instructional activities within the context of realistic mathematics education and design principles
GÖKSEL DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSinop ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜROL YOKUŞ
- Beşinci sınıf matematik ders kitaplarının K12 matematiksel alan becerileri bağlamında karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative analysis of fifth grade mathematics textbooks in the context of K12 mathematical content skills
BELGİN KÖRMUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KÜRŞAT YENİLMEZ