Karar vermede özsaygı ve karar verme stillerinin ergenlerde psikolojik sağlamlığı yordama gücü
The predictive power of self-esteem in decision making and decision-making styles on psychological resilience in adolescents
- Tez No: 975612
- Danışmanlar: PROF. DR. OĞUZHAN ÇOLAKKADIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Ergenlik, psikolojik sağlamlık, karar vermede özsaygı, karar verme stilleri, Adolescence, psychological resilience, self-esteem in decision-making, decision-making styles
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, ergen bireylerin psikolojik sağlamlık düzeylerinin, karar vermede özsaygı ve karar verme stilleri bağlamında ne ölçüde yordanabildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Psikolojik sağlamlık; bireyin stresli yaşam olaylarına karşı direnç gösterebilme ve uyum sağlayabilme kapasitesi olarak tanımlanmakta olup, bu kapasitenin gelişiminde bireysel ve çevresel birçok faktör etkili olmaktadır. Ergenlik dönemi, bireyin karar verme becerilerinin geliştiği ve aynı zamanda psikolojik kırılganlıkların arttığı bir dönem olması nedeniyle, bu sürece ilişkin bilişsel ve duyuşsal değişkenlerin anlaşılması önem taşımaktadır. Araştırma kapsamında, karar vermede özsaygı düzeyi ile karar vermenin alt boyutları olan ihtiyatlı seçicilik, panik, umursamazlık ve sorumluluktan kaçma gibi karar verme stillerinin psikolojik sağlamlık üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Adana ili Ceyhan ilçesinde öğrenim gören 9., 10. ve 11. sınıf düzeyindeki toplam 505 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcıların 280'i kadın, 225'i erkektir. Veriler,“Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği”ile“Ergenlerde Karar Verme Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. Karar vermede özsaygı düzeyi ve dört farklı karar verme stili (ihtiyatlı seçicilik, panik, umursamazlık, sorumluluktan kaçma) temel değişkenler olarak ele alınmıştır. Araştırma bulguları, karar vermede özsaygı ile ihtiyatlı seçicilik stilinin psikolojik sağlamlık üzerinde anlamlı ve pozitif bir yordayıcı olduğunu; panik, umursamazlık ve sorumluluktan kaçma stillerinin ise psikolojik sağlamlığı negatif yönde etkilediğini ortaya koymuştur. Elde edilen sonuçlar, karar verme süreçleri ve bireyin bu süreçlere ilişkin algısının, ergenlerin psikolojik dayanıklılığı üzerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Araştırma sonuçları, bireylerin psikolojik sağlamlıklarının artırılmasına yönelik geliştirilecek müdahale programlarında, sağlıklı karar verme becerilerinin desteklenmesinin kritik bir unsur olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle ergenlik döneminde, panik, sorumluluktan kaçma ve umursamazlık gibi olumsuz karar verme eğilimlerine yönelik farkındalık kazandıracak psiko-eğitim çalışmalarının önemli olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, psikolojik sağlamlık gelişiminde sadece bireysel becerilerin değil, aile ortamında sağlanan duygusal destek, güven ve sağlıklı iletişimin de belirleyici bir rol oynadığı görülmektedir. Bu doğrultuda, araştırma bulguları hem bireysel hem aile temelli hem de okul merkezli müdahale programlarının yapılandırılmasına katkı sunmakta; aynı zamanda gelecekte yapılacak çalışmalara yol gösterici nitelikte öneriler içermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the extent to which adolescents' psychological resilience can be predicted by self-esteem in decision-making and decision-making styles. Psychological resilience is defined as an individual's capacity to withstand and adapt to stressful life events, and numerous individual and environmental factors play a role in its development. Adolescence is a period when decision-making skills begin to form while psychological vulnerabilities also increase; therefore, understanding the cognitive and emotional variables associated with this process is of particular importance. Within the scope of the study, the effects of self-esteem in decision-making and the subdimensions of decision-making styles—vigilant, hypervigilant, buck-passing, and avoidant—on psychological resilience were examined. The sample consisted of a total of 505 students enrolled in the 9th, 10th, and 11th grades during the 2023–2024 academic year in the Ceyhan district of Adana, Türkiye. Of the participants, 280 were female and 225 were male. Data were collected using the“Child and Youth Resilience Measure”and the“Adolescent Decision-Making Questionnaire.”For data analysis, descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analysis were employed. Self-esteem in decision-making and four decision-making styles (vigilant, hypervigilant, buck-passing, and avoidant) were treated as the primary variables. The findings revealed that self-esteem in decision-making and the vigilant decision-making style were significant and positive predictors of psychological resilience, whereas hypervigilant, buck-passing, and avoidant styles had a negative impact. These results indicate that the individual's perception of their decision-making process plays a determining role in adolescent psychological resilience. The findings also emphasize that promoting healthy decision-making skills is a critical component in intervention programs aimed at enhancing psychological resilience. Especially during adolescence, psychoeducational practices designed to increase awareness of negative decision-making tendencies such as hypervigilance, avoidance, and buck-passing are of great importance. Moreover, not only individual skills but also emotional support, trust, and healthy communication within the family environment play a determining role in the development of psychological resilience. In this context, the findings contribute to the development of individual-, family-, and school-based intervention programs and offer recommendations for future research.
Benzer Tezler
- Ergenlerde karar verme stillerinin öznel iyi oluş ve umut ile ilişkisi
The relationship of decision-making styles of adolescents with subjective well-being and hope
OĞUZ MERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ATİK
- Lise öğrencilerinin algıladıkları anne-baba tutumlarına göre bilişsel esnekliklerinin ve karar verme stillerinin incelenmesi
Investigation of high school students' cognitive flexibility and decision-making styles according to perceived parental attitudes
MEHMET EMİN TATLICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİNNAZ KIRAN
- Ortaokul öğrencilerinde okul motivasyonu,öznel iyi oluş ve karar verme stilleri arasındaki ilişki
Relationship between school motivation, subjective well-being and decision-making styles in secondary school students
EBRU ULGA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiBursa Uludağ ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİLİZ GÜLTEKİN
- İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin kariyer gelişimleri ile karar verme stilleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
An examination of the relationships between career development and decision making styles of elementary school 8th grade students
AYŞE YAYLA
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDE BACANLI
- Ergenlerde anne baba tutumlarının duygusal zeka ve karar verme stilleri üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of parent attitudes on emotional intelligence anda decision- making styles in adolescents
ESRA KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ENGİN DENİZ