AYDIN İLİ EFELER İLÇESİ BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURULUŞLARINA BAŞVURAN 18 YAŞ ÜSTÜ İNSÜLİN KALEMİ KULLANAN BİREYLERİN İNSÜLİN KULLANMA BİLGİLERİNİN VE İNSÜLİN TEDAVİSİ ÖZ YÖNETİMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Evaluation of Insulin Use Knowledge and Insulin Therapy Self-Management Among Individuals Aged 18 and Over Using Insulin Pens Who Applied to Primary Healthcare Centers in Efeler District, Aydın Province
- Tez No: 975658
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELDA DİBEK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: İnsülin tedavisi öz yönetimi, diyabetli bireylerin insülin kullanımına ilişkin bilgi, tutum ve becerilerini içeren; glisemik kontrol ve yaşam kalitesinde belirleyici bir süreçtir. Bireylerin bu konuda yeterli bilgi ve beceriye sahip olmadıkları, tedaviye uyumda güçlük yaşadıkları bildirilmektedir. Bu çalışma, Aydın ili Efeler ilçesinde birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran 18 yaş üstü insülin kullanan bireylerde öz yönetim düzeyini ve etkileyen faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu tanımlayıcı ve kesitsel çalışma, 01.12.2024–30.04.2025 tarihleri arasında Aydın ili Efeler ilçesindeki sekiz aile sağlığı merkezinde yürütülmüştür. Çalışmaya 18 yaş üstü insülin kalemi kullanan 418 diyabetli birey dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikler ve insülin kalemi kullanımına yönelik soruları ve İnsülin Tedavisi Öz Yönetimi ölçeğini içeren anket formu, yüz yüze gönüllü katılımcılara uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan 418 insülin kullanan diyabetli bireyin yaş ortalaması 56,7±18,4 yıl, VKİ'si 28,4±5,7 olarak saptanmıştır. Toplam ölçek puanı ortalaması 125±15,5 olarak saptanmıştır. Tip 1 diyabetli bireylerde , ek kronik hastalığı bulunmayanlarda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Diyabet tanı yaşı ile negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki görülmüştür. İnsülin kalemi eğitimi alanlarda, evde kendi kendine kan şekeri takibi yapanlarda, insülin uygularken zorluk yaşamayanlarda, insülin uygulamayı unutmayan ve HbA1c seviyesini bilen bireylerde de öz yönetim anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Çoklu lineer regresyon analizinde insülin uygularken zorluk yaşamak, öz yönetim üzerinde en güçlü negatif etkiye sahip faktör olarak saptanıp öz yönetimi 11,490 birim düşürmekte olduğu görülmüştür. Sonuç: Bu çalışma, insülin tedavisi öz yönetiminin yaş, eğitim düzeyi, gelir algısı, kronik hastalık varlığı, diyabet tipi ve süresi, günde uygulanan insülin sayısı, insülin uygulamasında zorluk yaşama, insülini unutma, evde kan şekeri takibi yapma ve insülin eğitimi alma gibi birçok değişkenle anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Bulgularımız, diyabet tipinden bağımsız olarak bireylerin insülin tedavisini günlük yaşamına entegre etmede güçlükler yaşadığını göstermektedir. Bu nedenle, insülin tedavisi eğitiminin yalnızca tedaviye başlanırken değil, düzenli aralıklarla tekrarlanarak pekiştirilmesi önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: Insulin therapy self-management encompasses the knowledge, attitudes, and skills of individuals with diabetes regarding insulin use and plays a crucial role in glycemic control and quality of life. Studies have shown that many individuals lack sufficient knowledge and skills in this area and experience difficulties adhering to treatment. This study aimed to determine the level of insulin therapy self-management and the factors affecting it among individuals aged 18 years and older using insulin who applied to primary healthcare services in Efeler district of Aydın province. Materials and Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted between 01.12.2024 and 30.04.2025 in eight family health centers located in Efeler district, Aydın. A total of 418 diabetic individuals aged 18 years and older who were using insulin pens were included. Data were collected through face-to-face interviews using a questionnaire that included sociodemographic characteristics, questions regarding insulin pen use, and the Insulin Therapy Self-Management Scale. Results: The mean age of the 418 insulin-using diabetic participants was 56.7 ± 18.4 years, and the mean BMI was 28.4 ± 5.7 kg/m². The mean total scale score was 125 ± 15.5. Scores were significantly higher among individuals with type 1 diabetes and those without additional chronic diseases. A negative and statistically significant correlation was found between diabetes diagnosis age and total scale score. Higher self-management scores were observed among participants who had received insulin pen training, performed self-monitoring of blood glucose (SMBG) at home, did not experience difficulties in insulin administration, did not forget to take insulin, and knew their HbA1c levels. Multiple linear regression analysis revealed that difficulty in insulin administration was the strongest negative predictor of self-management, decreasing the score by 11.490 units. Conclusion: This study demonstrated that insulin therapy self-management is significantly associated with multiple factors such as age, education level, income perception, presence of chronic disease, diabetes type and duration, number of daily insulin injections, difficulty in insulin administration, forgetting insulin doses, SMBG, and receiving insulin training. The findings indicate that individuals, regardless of diabetes type, experience challenges in integrating insulin therapy into their daily lives. Therefore, insulin education should not only be provided at treatment initiation but also reinforced periodically to update knowledge and skills, support sustainable self-management behaviors, and encourage active patient participation in treatment.
Benzer Tezler
- Aydın ili Efeler İlçesi'nde aile sağlığı merkezlerine başvuran kişilerde sigara içme sıklığı ve ilişkili etkenler
Cigarette smoking prevalence and related factors among patients in primary care centers in Aydin, Efeler
BURCU ADAY AVCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiAdnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKAY BAŞAK
- Aydın ili Efeler ilçesi aile sağlığı merkezlerine başvuran bireylerde uyku bozukluğu prevalansı ve depresyon riskiyle ilişkisi
Prevalence of sleep disorders and their relationship with depression risk in individuals applying to family health centers in Efeler district, Aydın province
GİZEM KAHRAMAN AK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELDA DİBEK
- Aydın ili efeler ilçesi aile sağlığı merkezlerine başvuran 65 yaş üstü kişilerde demans riski ve ilişkili faktörler
Dementia risk and related factors among 65 years and older that admitted to family health centers in efeler region of Aydin
BETÜL YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiAdnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜZEL DİŞCİGİL
- Ebe ve hemşirelerin göçmen kadınlara üreme sağlığına yönelik hizmet verme deneyimleri ve karşılaştıkları zorluklar: Aydın ili örneği
The experiences and challenges of midwives and nurses in providing immigrant women with reproductive health: Aydın province sampling
CEYLAN CESUR USAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikAydın Adnan Menderes ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL ŞEKER
- Aydın ili Efeler İlçesi aile sağlığı merkezlerinde izlenen çocukların ilk bir yaşta anne sütü alma durumları ve anne tutum ve davranışlarının emzirme süresine etkisi
Breast feeding conditions of children observed in Aydin City Efeler District family health centers in the first age and the effect of maternal attitudes and behaviors on breastfeeding duration
BETÜL YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKAY BAŞAK