Üniversitelerde dijital erişilebilirlik: Türk devlet ve vakıf üniversiteleri üzerine bir inceleme
Digital accessibility in universities: An examination of Turkish public and foundation universities
- Tez No: 975763
- Danışmanlar: PROF. DR. NURETTİN GÜZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Dijitalleşme, Gestalt Kuramı, Medya, Web, Digitalization, Gestalt Theory, Media, Web
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Ticaret Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Medya ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Medya ve İletişim Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijitalleşme, eğitimden yönetime kadar birçok alanda dönüşüm yaratırken, yeni medya araçları bu sürecin kurumlar düzeyinde etkinleşmesini sağlamaktadır. Yükseköğretimde dijitalleşme ve yeni medya entegrasyonu, yenilikçi çözümler ile tüm paydaşlar için eşit bilgi erişimini mümkün kılmaktadır. Üniversite web sitelerinin erişilebilirliği, dijital kapsayıcılığın ve yeni medya temelli stratejilerin temel unsurlarındandır. Bu kapsamda, web erişilebilirliği çalışmaları görsel algıya ilişkin kuramsal ilkelerden beslenmektedir. Teorik çerçevede Gestalt psikolojisi temelinde Gestalt kuramı ve ilkeleri çalışmaya yön vermektedir. Bu kuram, görsel algıyı bütüncül kavramayı vurgulayarak tasarım, web tasarımı ve insan-bilgisayar etkileşimini etkilemiştir. Çalışmanın ana hipotezi de bu noktada şekillenmektedir. Üniversite web sitelerinin WCAG 2.1 standartlarına uygunluğu, dijitalleşme stratejilerini güçlendirecek; erişilebilirlik ise görünürlüğü artırarak engelli bireylerin bilgiye erişimini kolaylaştıracak ve kurumsal imajı olumlu etkileyecektir. Bu çalışmanın amacı; TÜBİTAK KAMİS rehberindeki 78 kriter doğrultusunda Türk devlet ve vakıf üniversitelerinin web erişilebilirliğini analiz ederek eksikliklerini belirlemeyi ve çözüm önerileri geliştirmeyi amaçlamaktadır. Analizler, A ve AA düzeyindeki gerekliliklerin büyük ölçüde karşılandığını, AAA düzeyinde ise eksiklikler bulunduğunu göstermektedir. Çözüm önerileri, kriterlerin korunması, eksikliklerin giderilmesi, düzenli testler, geri bildirimlerin değerlendirilmesi, yeni teknolojilerin entegrasyonu ile üniversite rehberlerinin hazırlanması, YÖK bünyesinde erişilebilirlik birimlerinin oluşturulması ve farkındalık çalışmalarının artırılmasını içermektedir. Son olarak, YÖK tarafından yapılacak bağlayıcı düzenlemeler, kapsayıcı ve eşitlikçi bir dijital erişim ortamı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Digitalization is driving transformation across multiple domains, from education to governance, while new media tools enable this process to become effective at the institutional level. The integration of digitalization and new media in higher education makes it possible to provide equal access to information for all stakeholders through innovative solutions. The accessibility of university websites constitutes a fundamental element of digital inclusivity and new media–based strategies. In this regard, web accessibility studies draw upon theoretical principles related to visual perception. Within the theoretical framework, Gestalt psychology—particularly its principles—guides the study. This theory, by emphasizing the holistic comprehension of visual perception, has significantly influenced design, web design, and human–computer interaction. The main hypothesis of the study is shaped at this point. Ensuring that university websites comply with WCAG 2.1 standards will strengthen digitalization strategies; moreover, accessibility will enhance visibility, facilitate information access for individuals with disabilities, and positively influence institutional image. The purpose of this study is to analyze the web accessibility of Turkish public and foundation universities in line with the 78 criteria outlined in the TÜBİTAK KAMİS guidelines, to identify shortcomings, and to develop solution proposals. The analyses reveal that while the requirements at levels A and AA are largely met, deficiencies remain at the AAA level. The proposed solutions include maintaining compliance with the criteria, addressing existing shortcomings, conducting regular tests, incorporating user feedback, integrating new technologies, preparing university-specific guidelines, establishing accessibility units within the Council of Higher Education (YÖK), and expanding awareness-raising initiatives. Finally, binding regulations to be implemented by YÖK will ensure an inclusive and equitable digital access environment.
Benzer Tezler
- Kurumsal iletişim çerçevesinde üniversitelerin dijitalleşmesinin diyalojik iletişim bağlamında incelenmesi
An examination of the digitalization of universities within the framework of corporate communication in the context of dialogic communication
MUSTAFA UĞUR FINDIKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Halkla İlişkilerİnönü Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİDA SÜMEYYA ÇETİN
- Üniversitelere yönelik yeni bir veri merkezi tasarımı ve uygulaması
A new data center design and application for university
ARİF GÜNEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. UĞUR YÜZGEÇ
- Sağlık kurumlarında dijitalleşmenin hasta memnuniyeti üzerine etkisi - kamu, özel ve üniversitelere bağlı sağlık kurumları örneği
The impact of digitalization on patient satisfaction in healthcare institutions - a case study of public, private, and university-affiliated healthcare institutions
TAMER YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Yönetim Bilişim SistemleriAnkara Bilim ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEM HARUN MEYDAN
- Dijital erişilebilirlik bağlamında kullanıcı memnuniyeti odaklı bir değerlendirme itü kaum internet sayfası örneklemi
A user satisfaction oriented evaluation in the scope of digital accessibility the case of itu kaum website
OYLUM BÜLBÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE AYATAÇ
- Erişilebilirlik odaklı web tasarım çerçevesinde içerik yönetim sistemlerinde arayüz tasarımı: Ondokuz Mayıs Üniversitesi web sayfası tasarım örneği
Interface design in content management systems within the framework of accessibility-focused web design: Ondokuz Mayıs University web page design example
SERHAT KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Güzel SanatlarOndokuz Mayıs ÜniversitesiGörsel İletişim Tasarımı Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM AYVAZ TUNÇ