Geri Dön

Türkiye Türkçesi ve Özbek Türkçesindeki duygu fiillerinin eşdeğerliği

Equivalent of emotional verbs in Turkish and Uzbek Languages

PDF İndir

  1. Tez No: 975923
  2. Yazar: MUSTAFA SAİD ARSLAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET AYDIN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2019
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türkoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla birlikte artarak devam etmekte olan Türk Devletleri arasındaki sosyal, ekonomik, kültürel, askerî işbirliklerinin neticesinde çeşitli süreçlerden geçerek az ya da çok birbirinden uzaklaşan lehçeler arasındaki aktarmalar önem kazanmıştır. Lehçeler arası aktarmalarda sıkça karşılaşılan eşdeğerlik sorunu konusu da gelişen ilişkilerle birlikte daha çok incelenmeye başlanmıştır. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ve Özbek Türkçesinde belirlenen sözlüklerden tespit edilen duygu fiilleri eşdeğerlik açısından incelenmiştir. Fiillerin tespiti aşamasında birden çok anlama sahip fiillerin sadece duygu ifade eden anlamları ele alınmış ve sözlükte verilen örnek cümleler çalışmada kullanılmıştır. Özbek Türkçesindeki duygu fiillerinin anlamları ve sözlükte verilen örnek cümleler Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Örnek cümlelerin Türkiye Türkçesine aktarımının yanı sıra transkripsiyon harfleriyle yazılmış Özbek Türkçesindeki orijinal şekilleri de verilmiştir. Çalışma; Olumlu Duygu Fiilleri, Olumsuz Duygu Fiilleri, Yansız Duygu Fiilleri olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Tezin Giriş kısmında başlangıç olarak tez hakkında genel bilgiler verilmiş, tezin hazırlanma amacı, yöntemi, önemi, duygu fiillerinin tespitinde kullanılan sözlükler ve duygu fiillerinin nasıl bir sınıflandırmayla inceleneceği hakkında bilgiler verilmiştir. Bu bilgilerin ardından araştırmacılar tarafından genel olarak fiiller hakkında yapılan vi tanımlamalara yer verilmiştir. Daha sonra fiillerin ve mental fiillerin sınıflandırılmasına değinilmiştir. Mental fiillerin sınıflandırmaları konusunda yapılan çalışmalara değinildikten sonra duygu kavramının tanımı incelenmiş ve temel duygular üzerinde durularak duygu fiillerinin fiil sınıflandırmalarında nasıl incelendiği konusunda çalışmalar değerlendirilmiştir. Ayrıca çalışmada ele alınan lehçelerden Özbek Türkçesi (lehçe sınıflandırmalarındaki yeri, genel özellikleri, konuşur sayısı, ağızları, kullanılan alfabeler) ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Özbek Türkçesi hakkında verilen bilgilerin ardından eşdeğerlik, kısmî yalancı eşdeğerlik ve tam yalancı eşdeğerlik kavramları açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde Türkiye Türkçesi ve Özbek Türkçesindeki sözlüklerden tespit edilen olumlu duygu fiilleri“Tam Eşdeğerli Olumlu Duygu Fiilleri”,“Kısmî Yalancı Eşdeğerli Olumlu Duygu Fiilleri”, Tam Yalancı Eşdeğerli Olumlu Duygu Fiilleri“, ”Eşdeğeri Olmayan Olumlu Duygu Fiilleri“ alt başlıklarında incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde tespit edilen olumsuz duygu fiilleri ”Tam Eşdeğerli Olumsuz Duygu Fiilleri“, ”Kısmî Yalancı Eşdeğerli Olumsuz Duygu Fiilleri“, Tam Yalancı Eşdeğerli Olumsuz Duygu Fiilleri”,“Eşdeğeri Olmayan Olumsuz Duygu Fiilleri”alt başlıklarında incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde tespit edilen yansız duygu fiilleri“Tam Eşdeğerli Yansız Duygu Fiilleri”,“Kısmî Yalancı Eşdeğerli Yansız Duygu Fiilleri”, Tam Yalancı Eşdeğerli Yansız Duygu Fiilleri“, ”Eşdeğeri Olmayan Yansız Duygu Fiilleri" alt başlıklarında incelenmiştir. Sonuç bölümünde çalışma bütün olarak değerlendirilmiş ve çalışmadan elde edilen bulgulara değinilmiştir. Sonuç bölümünün ardından kaynakça verilmiştir.

Özet (Çeviri)

As a result of the social, economic, cultural and military cooperation among the Turkic States, which have increasingly continued following the disintegration of the Soviet Union, the transfers between the dialects, which have been more or less diverging from each other by passing through various processes, have gained importance. The issue of equivalence, which is frequently encountered in transfers among dialects, has begun to be studied more along with developing relationships. In this study, emotional verbs specified from vocabularies determined in Turkish and Uzbek languages were examined in terms of equivalence. During determination of the verbs, only emotional meanings of verbs containing more than one meaning were examined and example sentences given in the vocabulary were used in the study. The meanings of the emotional verbs in Uzbek language as well as example sentences given in the vocabulary were then translated into Turkish language. As well as transfer of example sentences into Turkish language, their original versions written with transcription letters in Uzbek language were given, as well. This study was comprised of three main sections as Positive Emotion Verbs, Negative Emotion Verbs, and Neutral Emotion Verbs. xii The introduction section of the thesis provides general information about the thesis as well as its aim, method, and importance, vocabularies used for determination of emotional verbs and classification of emotional verbs. Following this information, the researchers mentioned about definitions about the verbs in general. Then, the classification of verbs and mental verbs was mentioned. After addressing studies on the classification of mental verbs, the definition of the concept of emotion as well as studies on how emotion verbs were examined within the context of verb classifications, by emphasizing basic emotions were assessed. Additionally, general information about the Uzbek language (its place in dialect classifications, general characteristics, number of speakers, local dialects, alphabets) among examined dialects was given as well. Afterwards, an attempt was made to explain the concepts of equivalence, partial false equivalence, and full false equivalence. The first section of the study examined positive emotional verbs, identified in vocabularies in Turkish and Uzbek languages, under the following sub-headings:“Full Equivalent Positive Emotion Verbs”,“Partial False Equivalent Positive Emotion Verbs”, Full False Equivalent Positive Emotion Verbs“, and ”Non-Equivalent Positive Emotion Verbs“. The second section of the study examined negative emotional verbs under the following sub-headings: ”Full Equivalent Negative Emotion Verbs“, ”Partial False Equivalent Negative Emotion Verbs“, Full False Equivalent Negative Emotion Verbs”, and“Non-Equivalent Negative Emotion Verbs”. The third section of the study examined neutral emotional verbs under the following sub-headings:“Full Equivalent Neutral Emotion Verbs”,“Partial False Equivalent Neutral Emotion Verbs”,“Full False Equivalent Neutral Emotion Verbs”, and“Non-Equivalent Neutral Emotion Verbs”. The conclusion section evaluated the study as a whole and mentioned about the results obtained from the study. Following this section, the section of references was involved.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    844336

    Özbek ve Türkiye Türkçesinde sevinç, beğeni ve sevgi ifade eden deyimlerin anlam ve aktarma açısından incelenmesi

    Analyses of idioms expressing joy, admiration, and love in Uzbek and Turkish languages in terms of meaning and translation

    MUZAFFAR KHABIBULLAEV

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    DilbilimAnkara Üniversitesi

    Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYNUR ÖZ ÖZCAN

  2. Tez No

    901469

    Klasik Çağataycadan Modern Özbekçeye geçişte deyimler ve deyimlerde meydana gelen değişimler

    Idioms and changes in idioms in the transition from classical chagatai̇ to Modern Uzbek

    BURCU YILMAZ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Üniversitesi

    Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FİKRET TURAN

  3. Tez No

    220111

    ?Hicran Künleri? romanı örneğinde Özbek Türkçesinde kelime grupları

    The word groups in Uzbek Turkish on the novel sample named“Hicran Künleri”

    ŞÜKRİYE DUYGU BAYRAM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    Türk Dili ve EdebiyatıNiğde Üniversitesi

    Türk Edebiyatı Bölümü

    YRD. DOÇ. DR. HİKMET KORAŞ

  4. Tez No

    529188

    Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki eş değer ve yalancı eş değer deyimler

    Counterparts and fake-counterpart proverbs in Uzbek and Turkey Turkish

    ÇAĞDAŞ KEÇECİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Türk Dili ve EdebiyatıArdahan Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. MAYRAMBEK OROZOBAYEV

  5. Tez No

    963627

    Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki renk adlarının karşılaştırmalı incelemesi

    Comparative analysis of colour names in Uzbek and Turkish

    MARYAM MAHMUDOVA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    DilbilimAkdeniz Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. EMİNE ATMACA

Geri Dön