The differences between countries; Türkiye and United States of America based on consumer shopping behavior in live streaming commerce
Canlı yayın ticaretinde tüketici satınalma davranışına dayalı Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki farklar
- Tez No: 975944
- Danışmanlar: PROF. DR. TÜLİN URAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Alışveriş davranışları, Psikososyal faktörler, Çevrimiçi pazarlama, Shopping behavior, Psychosocial factors, Online marketing
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora çalışması, canlı yayın ticareti bağlamında tüketici alışveriş davranışlarını ülke bazında karşılaştırmalı olarak incelemekte ve Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan tüketicilerin arasındaki farklılıkları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, yayın çekiciliği, bilgi kalitesi ve para sosyal etkileşim gibi bağlamsal ve çevresel uyarıcıların izleyicilerin duygusal (heyecan) ve bilişsel (bilişsel özümseme) durumları üzerindeki etkilerini ve bunun alışveriş davranışlarına yansımalarını analiz etmektedir. Kesitsel bir nicel araştırma tasarımıyla yürütülen çalışmada, Türkiye'den 603, ABD'den 609 olmak üzere toplam 1.212 katılımcıdan çevrim içi anket yoluyla veri toplanmıştır. Katılımcılar, Türkçe ve İngilizce olarak hazırlanmış yapay zekâ destekli bir canlı yayın simülasyon videosunu izledikten sonra ankete katılmışlardır. Veri analizi SPSS v26.0 ve SmartPLS 4.0 kullanılarak yapılmış, Ölçüm modeli geçerliliği ve güvenilirliği test edildikten sonra Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) uygulanmıştır. Sonuçlara göre, para sosyal etkileşim, yayın çekiciliği ve bilgi kalitesi; heyecan ve bilişsel özümseme üzerinde anlamlı etkilere sahiptir. Heyecan üzerinde en güçlü etki para sosyal etkileşimden gelirken, bilişsel özümseme üzerinde en büyük etki bilgi kalitesinden kaynaklanmaktadır. Heyecan ve bilişsel özümseme; hedonik tüketim, dürtüsel satın alma ve sosyal paylaşım davranışlarını doğrudan etkilemektedir. Heyecanın etkisi, bilişsel özümsemeye göre daha güçlü bulunmuştur; bu da canlı yayın ortamlarında duygusal etkileşimin önemini vurgulamaktadır. Çok gruplu analiz sonuçlarına göre, Türkiye ve ABD'de yaşayan tüketiciler arasında bazı yapısal model ilişkilerinde anlamlı farklar gözlemlenmiştir. Türkiye'de heyecanın sosyal paylaşım üzerindeki etkisi daha yüksekken, ABD'de bilişsel özümsemenin sosyal paylaşım üzerindeki etkisi daha fazladır. Bazı değişkenlerde ise ülke bazlı farklılık gözlemlenmemiştir. Bu çalışma, canlı yayın ticaretinde tüketici davranışlarını etkileyen psikolojik faktörleri belirleyerek hem teorik hem de uygulamalı katkılar sunmakta ve farklı ülkelerdeki pazarlama stratejilerinin coğrafi farklılıklar göz önüne alınarak şekillendirilmesine yönelik önerilerde bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This Ph.D. study explores cross-country differences in consumer shopping behavior within the context of live streaming commerce, specifically comparing Türkiye and the United States. It examines how contextual and environmental stimuli—such as streamer attractiveness, information quality, and para-social interaction—affect viewers' emotional (arousal) and cognitive (cognitive assimilation) states, and in turn, their shopping behavior. Using a quantitative, cross-sectional research design, data were collected from 1.212 participants (603 from Türkiye, 609 from the USA) through an online survey distributed via Qualtrics. Participants first viewed an AI-generated simulation of a live stream, available in Turkish and English. The analysis, conducted using SPSS v26.0 and SmartPLS 4.0, applied Partial Least Squares-Structural Equation Modeling (PLS-SEM) to assess measurement reliability and validity, and to test relationships between constructs. Findings reveal that para-social interaction, streamer attractiveness, and information quality significantly influence arousal and cognitive assimilation. Para-social interaction has the strongest effect on arousal, while information quality most strongly impacts cognitive assimilation. Arousal and cognitive assimilation were found to significantly affect hedonic consumption, impulsive buying, and social sharing. Arousal had a stronger impact on consumer behavior than cognitive assimilation, underscoring the importance of emotional engagement in live stream settings. A multi-group analysis showed significant differences between consumers living in Türkiye and in the USA: the effect of arousal on social sharing was stronger in Türkiye, while cognitive assimilation had a greater influence in the USA. Some relationships, however, did not differ across countries. The study contributes to both theory and practice by identifying key psychological drivers of shopping behavior in live streaming commerce and highlighting country based specific consumer responses. The insights offer guidance for businesses aiming to tailor their marketing strategies across diverse international markets.
Benzer Tezler
- Suçluların iadesi sürecine ilişkin bir değerlendirme: Türkiye-Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri
An assessment of the extradition process: Turkey–EU countries and Turkey–United States
AYBİKE BERBER YÖRÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Hukukİstanbul Aydın ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT VOLKAN DÜLGER
- Kültürel yönelimlerin etkisinde üniversite öğrencilerinin mesleki prestij algılamalarının karşılaştırmalı analizi: Amerika Türkiye örneği
Comparative analysis of occupational prestige perceptions of university students in the effects of cultural regions: America Turkiye sample
DERYA DÖNMEZ KESGİN
Doktora
Türkçe
2023
TurizmAkdeniz ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VESİLE RÜYA EHTİYAR
- Türkiye ve ABD'deki coğrafya bölümlerinde coğrafi bilgi sistemleri eğitiminin karşılaştırılması
Comparing geographical information systems education between Turkish and American geography departments
MUSTAFA YILMAZ
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ BALCI
- Amerikan siyasal parametrelerine göre Türkiye'de siyasal partilerin sağ-sol ekseninde hizalanması
Right-left axis alignment of political parties in Turkey by American political parameters
OĞUZHAN MANİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Siyasal Bilimlerİstanbul Gedik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OZAN ÖRMECİ
- ABD'de lobicilik faaliyetleri ve Türkiye'de uygulanabilirliği
Lobbying in USA and it's applicability in Turkey
KAMİL GÖKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Siyasal BilimlerKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET TUNÇ