Özel yetenekli ortaokul öğrencilerinin problem kurma süreçlerinde üretken yapay zekâ araçlarını kullanma kararlarının keşfedilmesi
Exploring gifted middle school students' decisions to use generative artificial intelligence tools in problem posing processes
- Tez No: 976096
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE SANCAR TOKMAK, DOÇ. DR. KATİBE GİZEM YIĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, özel yetenekli ortaokul öğrencilerinin problem kurma süreçlerinde üretken yapay zekâ (ÜYZ) araçlarını kullanma kararlarını keşfetmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımıyla çoklu durum çalışması deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 2023-2024 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde Toroslar Bilim ve Sanat Merkezi'nde öğrenim gören iki grup beş özel yetenekli 7. sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Katılımcılar, yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış problem kurma görevleri çerçevesinde cebir problemleri üretmiş; süreç boyunca ÜYZ araçlarını kullanma tercihleri serbest bırakılmıştır. Veri toplama sürecinde sınıf içi gözlemler, öğrenci günlükleri, araştırmacı günlüğü, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve problem değerlendirme anahtarı (Rubrik) kullanılmıştır. Elde edilen veriler, tümevarımsal tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, öğrencilerin ÜYZ kullanım kararlarının iki grupta farklılaştığını göstermektedir. Bir grup cebir problemleri kurma sürecinde ÜYZ araçlarını kullanmayı tercih ederken, diğer grup bundan kaçınmıştır. Kararların alınmasında; ÜYZ yeterlilik algısı, sosyal ve çevresel etkiler, öz-yeterlik algıları, bireysel özellikler ve tercihler, ÜYZ okuryazarlığı ve kullanılan teknolojilerin göreceli avantajları etkili olmuştur. Ayrıca, ÜYZ kullanan öğrencilerin farklı problem kurma süreçleri izlediği ve araçları farklı amaçlarla (fikir üretme, problem ifadesini düzenleme, alternatif çözüm yollarını inceleme, dil düzeltme vb.) kullandıkları görülmüştür. Genel olarak, kurulan problemlerin niteliği değerlendirildiğinde ÜYZ kullanan öğrencilerin ortalamalarının, kullanmayanlara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Süreçte internet hızı, problem örgüsü kurma, görsel oluşturma ve çizme ile ilgili sorunlar yaşanmıştır. Araştırma, ÜYZ teknolojilerinin özel yetenekli öğrencilerin matematiksel problem kurma becerilerinin geliştirilmesinde potansiyel bir araç olabileceğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This research aims to explore gifted middle school students' decisions to use generative artificial intelligence (GAI) tools in problem posing processes. The study was conducted using a qualitative research approach with a multiple case study design. It was carried out with two groups of five gifted 7th grade students studying at Toroslar Science and Art Center during the second semester of the 2023-2024 academic year. Participants created algebra problems within the framework of structured, semi-structured, and unstructured problem posing tasks; their preferences for using GAI tools were left free throughout the process. In the data collection process, classroom observations, student journals, researcher journal, semi-structured interviews, and a problem evaluation rubric were used. The obtained data were analyzed using inductive thematic analysis method. The findings show that students' GAI usage decisions differed between two groups. While one group preferred to use GAI tools in the algebra problem posing process, the other group avoided it. In making these decisions, GAI competency perception, social and environmental influences, self-efficacy perceptions, individual characteristics and preferences, GAI literacy, and relative advantages of the technologies used were effective. Additionally, it was observed that students who used GAI followed different problem posing processes and used the tools for different purposes (generating ideas, organizing problem statements, examining alternative solution methods, language correction, etc.). Overall, when the quality of the posed problems was evaluated, it was determined that the averages of students who used GAI were higher than those who did not. During the process, problems related to internet speed, problem structure creation, visual creation, and drawing were experienced. The research indicates that GAI technologies can be a potential tool for developing mathematical problem posing skills of gifted students.
Benzer Tezler
- Exploring design based learning activities in 2nd grade science classrooms
2. sınıf bilim sınıflarında tasarım tabanlı öğrenme aktivitelerinin keşfedilmesi
ÖZLEM YAPRAK BOSTANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Matematiksel modelleme öğretiminin özel yetenekli ortaokul öğrencilerinin bilgisayarca düşünme becerileri, yaratıcı problem çözme özellikleri ve araştırma sorgulamaya dönük özyeterliliklerine etkisi
The effect of mathematical modelling instruction on gifted middle school students' compuational thinking skills, creative problem solving skills and self-efficacy towards research - questioning
NURSEN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MatematikAmasya ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGEN KORKMAZ
- Üstün yetenekli öğrencilerin matematiksel düşünme becerilerine göre problem kurma süreçlerinin incelenmesi
Examination of problem-posing processes by considering mathematical thinking skills of the gifted students
KAMİL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MENDERES ÜNAL
- Mühendislik eğitiminin öğrenci bakış açısıyla değerlendirilmesi: İTÜ örneği
Evaluation of engineering education from the perspective of ITU students
AYŞE KILIÇ
Doktora
Türkçe
2018
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiMetalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL YILMAZ TAPTIK
PROF. DR. SERVET İBRAHİM TİMUR
- ASSURE Öğretim Tasarım Modeli ile hazırlanmış proje geliştirme eğitiminin özel yetenekli öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine, epistemolojik inançlarına ve proje geliştirme yeterliklerine etkisi
The impact of project development training prepared with the ASSURE Instructional Design Model on the scientific process skills, epistemological beliefs, and project development competencies of specially talented students
ÖZGE GÖKTÜRK
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜN BİNZET