Türkiye'de yaygın tüketilen alkollü ve alkolsüz içeceklerde alprazolam ve lorazepam'ın çoklu spektroskopik yöntemler ve PCA ile adli analizi
Forensic analysis of alprazolam and lorazepam in commonly consumed alcoholic and non-alcoholic beverages in Türkiye using multiple spectroscopic methods and PCA
- Tez No: 976943
- Danışmanlar: PROF. DR. NURİYE AKBAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kimya, Adli Tıp, Chemistry, Forensic Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, benzodiazepin grubu ilaçlardan alprazolam (ALP) ve lorazepam (LORA) etken maddelerinin, farklı alkollü (beyaz şarap, roze şarap, votka) ve alkolsüz (gazoz, maden suyu) içecek matrislerinde analitik düzeyde tespitine olanak sağlayan bir metodoloji geliştirilmiştir. Çalışmada UV-Görünür absorpsiyon spektroskopisi, türev spektroskopisi ve floresans spektroskopisi teknikleri birlikte değerlendirilmiş; elde edilen veriler Temel Bileşenler Analizi (PCA) ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi (HCA) gibi çok değişkenli istatistiksel yöntemlerle yorumlanmıştır. ALP'nin 230–400 nm aralığında karakteristik çift bantlı yapısı referans çözeltiyle büyük ölçüde örtüşmüş, bazı içeceklerdeki girişimlere rağmen türev spektroskopisi ile ayırt edilebilirlik korunmuştur. LORA ise 210–400 nm aralığında ikili bant yapısı göstermiş, özellikle ikinci türev analizi ile spektral çözünürlük artırılmıştır. Her iki ilaç için floresans spektrumlarında artan derişimle bant kaymaları gözlenmiş; bu durum türev floresans spektroskopisi ile giderilerek seçicilik güçlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde, PCA ve k-means kümeleme sonuçları, içecek matrislerinin ilaç sinyalleri üzerindeki etkilerini net biçimde ortaya koymuş ve örneklerin ayrıştırılmasını sağlamıştır. Geliştirilen bu metodoloji, adli toksikoloji gibi alanlarda, ilaçların sıvı matrislerde tespiti için hızlı, ekonomik ve güvenilir bir alternatif sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, a methodology was developed to enable the analytical detection of two benzodiazepine active ingredients, alprazolam (ALP) and lorazepam (LORA), in different alcoholic (white wine, rosé wine, vodka) and non-alcoholic (soda, mineral water) beverage matrices. The approach combined UV-Visible absorption spectroscopy, derivative spectroscopy, and fluorescence spectroscopy, while the obtained data were interpreted using multivariate statistical methods such as Principal Component Analysis (PCA) and Hierarchical Cluster Analysis (HCA). ALP exhibited a characteristic dual-band structure within the 230–400 nm range, largely overlapping with the reference solution. Despite interferences in certain beverage matrices, derivative spectroscopy preserved spectral distinguishability. LORA also showed a dual-band profile between 210–400 nm, with the second-derivative analysis particularly enhancing spectral resolution in more complex matrices. For both drugs, fluorescence spectra revealed band shifts with increasing concentrations. These shifts were successfully corrected by derivative fluorescence spectroscopy, thereby improving selectivity and enabling more reliable detection. Statistical evaluations further supported the spectroscopic findings. PCA and k-means clustering demonstrated clear distinctions between beverage-related samples and reference spectra, effectively highlighting the influence of matrix composition on drug signals and enabling sample differentiation. The results underline the robustness and practicality of the developed methodology. Offering rapid, cost-effective, and selective detection, the approach provides a reliable alternative for identifying benzodiazepines in liquid matrices. This methodology has strong applicability in forensic toxicology and related disciplines, where the detection of drug-adulterated beverages is of critical importance.
Benzer Tezler
- Лингво-стилистические особенности ложныхдрузей переводчика
Tuzak kelimelerin çevirisinde dilbilimsel ve üslupbilimselözellikler
ŞUHEDA RENGİN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Rusça
2024
Mütercim-TercümanlıkKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SALTANAT MAMBAYEVA
- İletkenlik dedektörlü iyon kromatografisi ile alkollü içeceklerde florür, asetat, format, klorür, nitrat, sülfat anyonlarının birlikte tayini
Simultaneous determination of fluoride, acetate, formate, chloride, nitrate, sulphate in alcoholic beverages with ion chromatography/ conductivity detector
MELİKE GÜLER ŞİMŞEK
- Türkiye'de yaygın olarak tüketilen kuru kırmızı meyvelerin içerdiği antioksidan maddelerin biyoerişilebilirliğinin incelenmesi
Investigating the bioaccesibility of antioxidants in red fruits commonly consumed in Turk
BUKET SAĞBASAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA ÇAPANOĞLU GÜVEN
PROF. DR. SİBEL KARAKAYA
- Türkiye'de yaygın olarak yetiştirilen bazı ceviz çeşitlerinin toplam fenolik madde miktarı ile antiradikal ve antimikrobiyal aktivitelerinin araştırılması
Investigation of antiradical and antimicrobial activity with total phenolic contents of some walnut cultivars widely grown in Turkey
HİLAL KAYA
- Türkiye'de tüketilen bazı baklagil, kuruyemiş ve şifalı bitkilerde grafit fırınlı atomik absorpsiyon spektrometri ile eser element tayini
Evaluation of trace metals in some legumes, dried nuts and fruits and herbs consumed in turkey by graphite furnace atomic absorption spectrometry
SİBEL ÖZKAYNAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Kimyaİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN AKMAN