Benlik ayrımlaşması ile travma sonrası büyüme ve travma sonrası stres arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlık ve deneyimsel kaçınmanın aracı rolü
The mediating role of psychological resilience and experiential avoidance in the relationship between self differentiation and post-traumatic growth and post-traumatic stress
- Tez No: 977362
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA ALPEREN KURŞUNCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Benliğin ayrımlaşması, Duygusal kaçınma, Kaçınma davranışı, Psikolojik sağlamlık, Stres bozuklukları-post travmatik, Stres bozuklukları-travmatik, Travma sonrası büyüme, Yaşantısal kaçınma, Differentiation of self, Emotional avoidance, Avoidance behavior, Resilience, Stress disorders-post traumatic, Stress disorders-traumatic, Post-traumatic growth, Experiential avoidance
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Travmatik yaşantılar yaşayan bireyler, kimi zaman travma sonrası stres bozukluğu belirtileri gösterirken kimi zaman da bu süreci daha güçlü bir şekilde atlatıp travma sonrası büyüme yaşayabilmektedir. Bireylerin travma sonrasında nasıl bir psikolojik süreç geçireceği; duygusal, bilişsel ve sosyal yapılarıyla yakından ilişkilidir. Bu süreçte farklılaşmaya neden olan en önemli etkenlerden biri ise köken ailedir. Bowen'ın aile sistemleri kuramına göre, bireyin erken dönem aile ilişkileri benlik ayrımlaşması düzeyini belirler. Benlik ayrımlaşması, bireyin kendi duygu ve düşüncelerini başkalarından ayırt edebilme kapasitesidir ve travma sonrası psikolojik uyumu önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Bu çalışmada, benlik ayrımlaşmasının TSSB ve TSB ile ilişkisi; deneyimsel kaçınma ve psikolojik sağlamlık değişkenlerinin aracılığıyla incelenmiştir. Araştırma da bütüncül (integrative) bir yaklaşım benimseyerek TSSB ve TSB ile ilişkili faktörleri incelerken kuşaklararası aile terapisi ve kabul ve kararlılık terapisi (ACT) gibi farklı kuramsal yaklaşımlardan kavramları bir araya getirerek kapsamlı bir model oluşturulmuştur. Araştırma, 6 Şubat'ta Türkiye'de meydana gelen Kahramanmaraş depremlerini doğrudan deneyimlemiş, 11 ilde yaşayan 495 yetişkin bireyin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma da kişisel bilgi formu, Benliğin Farklılaşması Envanteri – Kısa Form (BFE-KF), Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ), Travma Sonrası Büyüme Envanteri (TSBE), Kabul ve Eylem Formu-II (KEF-II) ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi kullanılmıştır. Araştırma değişkenleri arasındaki ilişkilerin incelendiği bu araştırma da nicel araştırma desenlerinden ilişkisel model kullanılmıştır. Araştırma da betimsel analizleri SPSS programı ile yapılırken yapısal eşitlik modellemesi (YEM) çalışmaları için JASP ve AMOS programları tercih edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, benlik ayrımlaşması ile TSSB arasında betimsel olarak ilişki bulunurken TSB ile bir ilişki bulunamamıştır. Aynı zamanda benlik ayrımlaşması ile TSSB arasındaki ilişkiye deneyimsel kaçınma ve psikolojik sağlamlık aracılık ederken yine TSB değişkenine deneyimsel kaçınma ve psikolojik sağlamlık aracılık etmemiştir. Sonuç olarak TSSB ile çalışan alan uzmanlarının bireylerde deneyimsel kaçınmayı azaltacak ve psikolojik sağlamlığı artıracak programlar yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Individuals who experience traumatic experiences sometimes show symptoms of post-traumatic stress disorder, while sometimes they can overcome this process more strongly and experience post-traumatic growth. The psychological process of individuals after trauma is closely related to their emotional, cognitive and social structures. One of the most important factors that cause differentiation in this process is the family of origin. According to Bowen's family systems theory, an individual's early family relationships determine the level of self-differentiation. Self-differentiation is the capacity of an individual to distinguish his/her own feelings and thoughts from others and can significantly affect psychological adjustment after trauma. In this study, the relationship between self-differentiation and PTSD and PTG was examined through the variables of experiential avoidance and psychological resilience. By adopting an integrative approach, a comprehensive model was created by combining concepts from different theoretical approaches such as intergenerational family therapy and acceptance and commitment therapy (ACT) while examining the factors associated with PTSD and PTG. The study was conducted with the participation of 495 adults living in 11 provinces who directly experienced the Kahramanmaraş earthquakes that occurred in Turkey on February 6. Personal information form, Differentiation of Self Inventory - Short Form (DSI-SF), Brief Resilience Scale (BRS), Posttraumatic Growth Inventory (PTGI), Acceptance and Action Questionnaire-II (AAQ-II) and Posttraumatic Stress Disorder Checklist (PTSD) were used in the study. In this study, in which the relationships between the research variables were examined, the relational model, one of the quantitative research designs, was used. While descriptive analyses were conducted with SPSS program, JASP and AMOS programs were preferred for structural equation modeling (SEM) studies. According to the results of the study, there was a descriptive relationship between self-differentiation and PTSD, but no relationship was found with posttraumatic growth. At the same time, while experiential avoidance and psychological resilience mediated the relationship between self-differentiation and PTSD, experiential avoidance and psychological resilience did not mediate the posttraumatic growth variable. As a result, it is recommended that experts working with PTSD should conduct programs to reduce experiential avoidance and increase psychological resilience in individuals.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinin benlik ayrımlaşması ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide affetmenin aracı rolü
The mediating role of forgiveness in the relationship between differentiation of self and psychological well-being of university students
BÜŞRA UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİzmir Demokrasi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORKİDE BAKALIM
- Çiftlerde benlik ayrımlaşması ve akılcı olmayan romantik ilişki inançlarının flört şiddeti ile ilişkisi
In pairs differentiation of self and relationship between irrational beliefs of individuals in romantic relationships and dating violence
MÜNİSE ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHİDE GÜLİZ KOLBURAN
- The association between differentiation of self and perceived romantic relationship quality in emerging adults
Beliren yetişkinlerde benlik ayrımlaşması ile algılanan romantik ilişki kalitesi arasındaki ilişki
KEVSER SARES YENİGELEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
PsikolojiTed ÜniversitesiPsikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SIDIKA BURCU ÜÇOK
- The mediating roles of emotional self-awareness and self-control in the relationship between differentiation of self and burnout in Turkish mental health professionals
Türkiye'de hizmet veren ruh sağlığı çalışanlarında benlik ayrımlaşması ile tükenmişlik arasındaki ilişkide duygusal öz-farkındalığın ve öz-kontrolün aracı rolleri
İREM NUR AKÇOR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Psikolojiİzmir Ekonomi ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EZGİ TUNA KAYKUSUZ
- Investigating the relationship between family systems structural characteristics and the differentiation of self in late adolescents during the launching phase: Mediating role of the parental boundary ambiguity
Yolcu etme evresinde aile sisteminin yapısal özellikleri ile geç ergenlerin benlik ayrımlaşması arasındaki ilişkinin araştırılması: Ebeveyn sınır belirsizliğinin aracı rolü
ASYA FİLİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiTed ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH KESER
DOÇ. ILGIN GÖKLER DANIŞMAN