T.C. anayasa mahkemesi kararları ışığında Türk kadınının çalışma hayatındaki konumu: Feminist perspektiften bir inceleme
The position of turkish women in working life in the light of the decisions of the constitutional court of the republic of Turkey: an analysis from a feminist perspective
- Tez No: 977435
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN TUAÇ YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Türk kadını, Çalışan kadınlar, Turkish women, Working women
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, hukukun tarafsız ve evrensel olduğu yönündeki geleneksel kabullerin, cinsiyet temelli toplumsal eşitsizlikleri nasıl görünmez kıldığını feminist bir perspektiften sorgulamakta ve bu çerçevede Türk kadınının çalışma hayatındaki konumunu mercek altına almaktadır. Hukukun erkek egemen yapılarla iç içe geçmiş niteliğini ifşa etmeyi amaçlayan feminist hukuk teorisi, yalnızca kadınların hukuka erişimindeki engelleri değil, aynı zamanda hukukun bizatihi kendisinin bu engelleri nasıl yeniden ürettiğini de açığa çıkarmayı hedefler. Bu kapsamda çalışmamız, hukuk normlarının ve yargı kararlarının sadece metinsel değil, aynı zamanda toplumsal bağlamları ve etkileriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği varsayımından hareket eder. Feminist hukuk metodolojisi, geleneksel hukuk yöntemlerinin dışladığı deneyim ve sesleri analizin merkezine yerleştirmeyi amaçlayan alternatif bir bilgi üretim biçimi sunar. Bu yöntemde hukuki sorular, kadınların yaşam deneyimleri ışığında yeniden sorulur ve görünmez kılınan eşitsizlikler görünür hale getirilir. Kadın sorusu sorma, feminist pratik akıl yürütme ve bilinç yükseltme gibi yöntemler aracılığıyla hukuki muhakemenin sınırları genişletilir. Bu metodolojik yönelim, sadece teori düzeyinde kalmayıp hukuk uygulamasının kendisine dair dönüştürücü bir iddia taşır: Kadınların hukukla ilişkisi pasif bir muhataplık düzeyinde değil, etkin bir özneleşme çerçevesinde yeniden tanımlanmalıdır. Bu bakış açısıyla yapılan analiz, Anayasa Mahkemesi kararlarının biçimsel eşitlik anlayışıyla sınırlı kaldığını, kadının iş yaşamındaki yapısal dezavantajlarını yeterince hesaba katmadığını ortaya koymaktadır. Cinsiyet temelli eşitsizliklerin yalnızca açık ayrımcılıkla sınırlı görülmesi, kadınların sistematik olarak dışlandığı alanları hukukun görüş alanı dışında bırakmaktadır. Halbuki feminist hukuk teorisi, ayrımcılığın yalnızca yasal metinlerdeki açık ifadelerle değil, aynı zamanda hukuk normlarının uygulanış biçimiyle ve yargının gerekçelendirme stratejileriyle de üretildiğini gösterir. Çalışmanın temel katkısı, hukuki normların ve anayasa yargısının kadınlar açısından nasıl işlediğini yalnızca içerik bakımından değil, bu normların hangi değer ve kabullerle kurulduğu bakımından da inceleyerek cinsiyet körü hukuk anlayışına eleştirel bir alternatif sunmasıdır. Hukukun kadınların eşit yurttaşlığını sağlama iddiası, ancak ataerkil yapıların hukuki süreçlerde nasıl içselleştirildiğini analiz eden feminist bir yöntemle gerçek anlamda sorgulanabilir. Bu nedenle, feminist hukuk teorisi ve metodolojisi yalnızca kadınlara ilişkin sorunları görünür kılmakla kalmaz, hukukun kendisini dönüştürme potansiyeli taşıyan radikal bir düşünsel zemin oluşturmaya olanak sağlar.
Özet (Çeviri)
This study critically examines, from a feminist perspective, how the traditional assumptions of law's neutrality and universality render gender-based social inequalities invisible, by focusing on the position of women in Turkey's working life. Feminist legal theory, which seeks to expose the entanglement of law with male-dominated structures, aims not only to identify the barriers that women face in accessing the law but also to reveal how the law itself systematically reproduces these barriers. Accordingly, this study proceeds from the premise that legal norms and judicial decisions must be evaluated not only in their textual form but also in light of their broader social context and impact. Feminist legal methodology offers an alternative mode of knowledge production by centering the experiences and voices that traditional legal methods tend to exclude. Legal questions are rearticulated in light of women's lived experiences, making previously obscured inequalities visible. Through methods such as the“woman question,”feminist practical reasoning, and consciousness-raising, the boundaries of legal reasoning are expanded. This methodological orientation is not merely theoretical—it carries a transformative claim concerning legal practice itself: women's relationship with the law must be redefined not as passive recipients but as active legal subjects. From this perspective, the analysis reveals that the Constitutional Court's decisions remain confined to a formal understanding of equality and fail to adequately account for the structural disadvantages that women face in working life. Viewing gender-based inequalities solely through the lens of explicit discrimination allows the law to overlook the systemic exclusion that women experience. Yet feminist legal theory demonstrates that discrimination is produced not only through the explicit content of legal texts but also through the ways in which legal norms are applied and the justificatory strategies employed by the judiciary. The main contribution of this study is to offer a critical alternative to the gender-blind conception of law by examining how legal norms and constitutional adjudication function for women—not only in terms of content, but also with regard to the values and assumptions underlying those norms. The law's claim to ensure women's equal citizenship can only be meaningfully interrogated through a feminist methodology that analyzes how patriarchal structures are internalized within legal processes. Thus, feminist legal theory and methodology not only make women's issues visible but also provide a radical intellectual foundation with the potential to transform the law itself.
Benzer Tezler
- Karşılaştırmalı örnekler ve Türk Anayasa hukuku doktrininden görüşler ışığında T.C. Anayasa Mahkemesi'nin üye kompozisyonu
Member composition of the constitutional court of the Republic Of Türkiye in the light of comparative examples and opinions from Turkish Constitutional law doctrinne
BARKIN ÖZYURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Siyasal Bilimlerİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL ONAR
- T.C. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ışığında vergilendirme yetkisi
Taxation authority in the light of the decisions of the Constitutional Court of the Republic of Turkey and the European Court of Human Rights
YALÇIN KÜÇÜKYAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiMali Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR ALTINOK
- Vergi hukuku açısından özel yaşamın gizliliği hakkı
Right to privacy of private life in terms of tax law
CEVAT KOÇ
- % 10 ülke seçim barajı
10 % threshold
ÖZKAN ÖZYAKIŞIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
HukukMarmara ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ÖZDEN KABOĞLU