Yetişkin bireylerde ebeveynleşme ve obsesif inanışlar arasındaki ilişkide şemaların aracılık rolü
The mediating role of schemas in the relationship between parentification and obsessive beliefs in adult individuals
- Tez No: 977743
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBANUR BAYRAM KUZGUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Ebeveynleşme, obsesif inanışlar, şemalar, Parentification, obsessive beliefs, schemas
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Arel Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ebeveynleşme ile obsesif inanışlar arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracılık rolünü incelemektir. Türkiye kültüründe bu değişkenleri bütüncül bir modelde ele alarak alanyazına katkı sağlamayı hedeflemiştir. Çalışmanın örneklemini, 18-55 yaş aralığında, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 394 yetişkin oluşturmaktadır. Veriler, Obsesif İnanışlar Ölçeği (OİÖ), Young Şema Ölçeği-Kısa Form (YSÖ-KF) ve Ebeveynleşme Envanteri (EE) kullanılarak çevrim içi anket yoluyla toplanmıştır. Analizler IBM SPSS Statistics 26.0 programı ile yürütülmüş; betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyon ve Hayes'in PROCESS Macro Model 6 aracılığıyla aracılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, ebeveynleşmenin obsesif inanışlar üzerinde doğrudan anlamlı etkisinin olmadığını; ancak“Başkaları Yönelimlilik”ve“Aşırı Tetikte Olma/Baskılama”şema alanları üzerinden dolaylı etkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Sosyodemografik analizlerde, erkeklerde mükemmeliyetçilik ve kontrol ihtiyacının, bekar bireylerde kopukluk ve reddedilmişlik şemalarının daha yüksek olduğu; eğitim düzeyi arttıkça mükemmeliyetçilik puanlarının azaldığı bulunmuştur. Ayrıca ailesinde psikolojik rahatsızlık öyküsü olan katılımcıların sınırlar, kopukluk ve başkaları yönelimlilik puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, obsesif inanışların gelişiminde erken dönem uyumsuz şemaların önemli rol oynadığını ve ebeveynleşmenin bu süreçte dolaylı etkilerinin bulunduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the mediating role of early maladaptive schemas in the relationship between parentification and obsessive beliefs. This research aimed to contribute to the literature by addressing these variables within an integrated model in the Turkish cultural context. The sample consisted of 394 adults aged between 18 and 55, selected through convenience sampling. Data were collected online using the Obsessive Beliefs Questionnaire (OBQ), Young Schema Questionnaire-Short Form (YSQ-SF), and the Parentification Inventory (PI). Statistical analyses were conducted using IBM SPSS Statistics 26.0, including descriptive statistics, independent samples t-test, one-way ANOVA, Pearson correlation, and mediation analysis via Hayes' PROCESS Macro Model 6. Findings revealed that parentification did not have a significant direct effect on obsessive beliefs; however, indirect effects emerged through the“Other-Directedness”and“Overvigilance/Inhibition”schema domains. Sociodemographic analyses indicated that men scored higher on perfectionism and need for control, single participants showed higher disconnection and rejection schemas, and higher education was associated with lower perfectionism scores. Participants with a family history of psychological disorders had higher scores in the boundaries, disconnection, and other-directedness domains. The results suggest that early maladaptive schemas play a significant role in the development of obsessive beliefs, with parentification exerting indirect influences in this process.
Benzer Tezler
- Ebeveynleşme, partnere bağlı benlik değeri, obsesif inançlar ve obsesif güvensizliğin partner odaklı obsesif kompulsif belirtilerle ilişkisinin incelenmesi
The relationship of parentification, partner contingent self worth, obsessive beliefs and obsessive distrust with partner focused obsessive compulsive symptoms
ŞÜKRİYE AÇAR
- Yetişkin bireylerin ebeveynleşme olgusunda obsesif inanışların ve kaygı düzeylerinin rolü
The role of obsessive beliefs and anxiety levels on parentification in adult individuals
BETÜL AKDAŞ
- Yetişkin bireylerde ebeveynleşme, sahtekâr fenomeni ve benlik saygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship between parentification, impostor phenomenon and self-esteem in adult individuals
GİZEM USLU KILIÇASLAN
- Yetişkin bireylerde kişilerarası ilişkiler ile ilgili bilişsel çarpıtmalar ve ebeveynleşme olgusu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between cognitive distortions related to interpersonal relationships and the parenting event in adult individuals
AYCAN GEYİK
- Parentification of adult siblings with typical development of individuals with special needs
Özel gereksinimli kardeşi olan tipik gelişim gösteren bireylerin ebeveynleşme deneyimi
LALE HANÖZ
