Klasik Dönem Osmanlı tıbbındaki şerbet,şurup ve macunların değerlendirilmesi
Evoluation of the sherbet, syrup, and paste in Classical Ottoman medicine
- Tez No: 978348
- Danışmanlar: PROF. DR. AYTEN ALTINTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Klasik Dönem Osmanlı tıbbında önemli bir yere sahip olan şerbet, şurup ve macun türü ilaç formlarının tedavideki işlevlerini, üretim süreçlerini ve bileşen yapılarını incelemektedir. Osmanlı hekimliğinde doğal bitkisel maddelere dayanan bu formüller, dönemin temel tıp kaynakları taranarak, ilgili eserlerdeki formüller içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, söz konusu ilaç formlarının sindirim sistemi bozuklukları, solunum yolu hastalıkları, baş ağrıları, bağışıklık zayıflığı ve genel kuvvetsizlik gibi yaygın şikâyetlerin tedavisinde sistematik biçimde kullanıldığını ortaya koymuştur. Ayrıca bu ilaç formlarının, yapıları gereği koruyucu hekimliğe yönelik işlevler taşıdığı da tespit edilmiştir. Çalışma, bu ilaç formüllerini tedavide kullanılan bitkisel maddelerin etkileri ve mizaca uygunluk ilkesi çerçevesinde analiz ederek, Osmanlı tıbbında teorik bilgi ile pratik uygulamanın nasıl bütünleştiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, bitkisel ilaç hazırlama geleneğinin yalnızca teknik bir süreçten ibaret olmadığını; dönemin sağlık anlayışı ve tıbbi düşüncesine dair önemli ipuçları sunduğunu göstermektedir. Çalışma ayrıca modern fitoterapi yaklaşımlarının tarihsel temellerinin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the therapeutic functions, production processes, and compositional structures of sherbets, syrups, and pastes, which held significant importance in Classical Period Ottoman medicine. These formulations, based on natural herbal substances, were evaluated through content analysis by surveying major medical sources of the period and analyzing the relevant prescriptions found within them. The findings reveal that these medicinal forms were systematically used in the treatment of common health complaints such as digestive disorders, respiratory illnesses, headaches, weakened immunity, and general fatigue. Additionally, their structural characteristics indicate that they also played a role in preventive medicine. The study further analyzes these formulations within the framework of the medicinal effects of the herbal substances employed and the principle of temperament compatibility, thereby demonstrating how theoretical knowledge and practical application were integrated in Ottoman medical practice. The results show that the tradition of preparing herbal medicines was not merely a technical process but also provided important insights into the medical thought, therapeutic approaches, and overall health culture of the period. Moreover, the study contributes to understanding the historical foundations of modern phytotherapy practices.
Benzer Tezler
- XV. yy osmanlı hekimi Şirvani'nin Ya'kubiye adlı eseri bağlamında klasik Osmanlı tıbbında beslenmenin yeri
The role of nutrition in classical Ottoman medicine in the context of the 15th century ottoman physician Şirvani's Ya'kubiye
ALEYNA YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Deontoloji ve Tıp TarihiSağlık Bilimleri ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM TOPÇU
DR. AHMET BEYATLI
- Kunûzu Hayâti'l-Însan Kânûn-ı Etibbâ'-i Feylesûfân (giriş-inceleme-metin-dizinler)
Kunûzu Hayâti'l-Însan Kânûn-ı Etıbbâ´-i Feylesûfân (introduction-research-text-indexs)
HACI VELİ BİŞKİN
Doktora
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİKMET KORAŞ
- Klasik Osmanlı tıp metinlerinde kulak hastalıkları ve tedavilerinin kadim tıp ve Tıbb-ı Cedid ile mukayeseli olarak incelenmesi
A comparative examination of ear diseases and their treatments in classic Ottoman medicine texts with ancient medicine and Tıbb-i Cedid (new medicine)
SERRA YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Deontoloji ve Tıp Tarihiİstanbul Medipol ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTEN ALTINTAŞ
- Zahîre-i Hârizmşâhî'nin Türkçe tercümesi Kânûn'ül -İlâc ve Şifâʾü'l-Emrâz li Küllî Mizâc'ta dudak, dil ve diş hastalıklarının teşhisve tedavi yöntemlerinin değerlendirilmesi
An evaluation of the diagnosis and treatment methods of lip, tongue, and dental diseases in Kānūn al-Ilāj wa Shifāʾ al-Amrāḍ li Kullī Mizāj, the Turkish translation of Zakhīra-i Khwārazmshāhī
HATİCE ÇELİK YİĞİT
Doktora
Türkçe
2026
Deontoloji ve Tıp Tarihiİstanbul Medipol ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTEN ALTINTAŞ