Kars Caferilerinde dinî mûsikî geleneği
Religious music tradition in Kars Ja'faris
- Tez No: 978439
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET TIRAŞCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Din Musikisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Din Musikisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk din mûsikîsi üzerine yapılan akademik çalışmaların büyük çoğunluğunun cami mûsikîsi ve tekke mûsikîsi ekseninde yoğunlaştığı gözlemlenmektedir. Ancak, Şiîlik ve onun bir kolu olan Câferîlik'teki dinî mûsikî uygulamalarına dair kapsamlı akademik çalışmaların yetersiz olduğu dikkat çekmektedir. Literatürdeki bu eksiklikten hareketle, bu araştırmanın temel amacı, Kars ilinde yaşayan Câferî topluluğunun dinî mûsikî geleneklerini incelemektir. Türkiye'deki Câferî topluluğunun büyük bir kısmının Kars kökenli olması ve buradaki dinî önderleri takip etmeleri, çalışmanın odak noktasının bu bölge olmasını sağlamıştır. Araştırma, Câferîlerin dinî ritüel, merasim ve törenlerinde icra ettikleri mûsikî uygulamalarını tespit ederek, bu uygulamaların hem Şiî geleneği hem de Anadolu Sünnî mûsikîsi ile olan benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, Câferîliğin ortaya çıkışı ve inanç esasları ele alınmıştır. İkinci bölümde, Kars Câferîlerinin dinî yaşamına dair detaylı bir inceleme yapılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise Kars Câferîlerinin dinî mûsikî gelenekleri üzerinde durulmuştur. Araştırma, nitel araştırma yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Literatürdeki yazılı kaynakların sınırlı olması nedeniyle, saha çalışması esas alınmış ve görüşme yöntemi uygulanmıştır. Bu kapsamda, Ehl-i Beyt Derneği Başkanı Mir Kasım Erdem ile derinlemesine bir mülakat yapılmıştır. Görüşmelerde, Câferîlerin dinî merasimlerinde icra ettikleri mûsikî gelenekleri hakkında bilgiler alınmış, bu ritüellerin mûsikîyle olan ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca, Câferî dinî mûsikî formlarının notaya alınabilmesi amacıyla bazı eserler tespit edilmiş ve bu eserler detaylı biçimde analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, Câferîlerin dinî mûsikî icralarında Uşşâk, Kürdî, Hicâz ve Çârgâh makamlarını kullandıkları tespit edilmiştir. Bu mûsikî formlarının, Anadolu Sünnî geleneğindeki bazı uygulamalarla örtüşmekle birlikte, Şiî inancının etkisiyle farklılaşan unsurlar barındırdığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, Câferî din adamlarının mûsikî eğitimi sırasında 'meşk' yöntemiyle bu eserleri öğrendikleri ve icraların geleneksel bir çizgide sürdürüldüğü belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, Câferîlerin dinî mûsikî pratiklerinin Anadolu'daki Sünnî mûsikî geleneği ile benzerlikler taşıdığı, ancak Şiî geleneğin etkisiyle bazı özgün uygulamalar geliştirdiğini göstermektedir. Çalışma kapsamında notaya alınan eserler, bu mûsikî formlarının geleceğe aktarılması ve akademik çalışmalara kaynak oluşturması açısından önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
Academic studies on Turkish religious music predominantly focus on mosque music and Sufi lodge music. However, comprehensive academic research on religious music practices within Shi'ism and its branch, Ja'fariyyah, remains notably scarce. Motivated by this gap in the literature, the primary aim of this research is to examine the religious musical traditions of the Ja'fari community living in the Kars region. The fact that the majority of Turkey's Ja'fari community is rooted in Kars and follows the religious leaders of this region has determined the focus of the study. This research aims to identify the musical practices performed during the religious rituals, ceremonies, and events of the Ja'fari community and to explore both the similarities and differences of these practices with the Shi'ite tradition and Anatolian Sunni music. The study consists of three main chapters. In the first chapter, the emergence of Ja'fariyyah and its doctrinal principles are addressed. The second chapter presents a detailed analysis of the religious life of the Ja'fari community in Kars. In the final chapter, the focus is placed on the religious musical traditions of Kars Ja'faris. The research was conducted using qualitative research methods. Due to the limited availability of written sources in the literature, fieldwork formed the basis of the study, and interview methods were employed. Within this scope, an in-depth interview was conducted with Mir Kasım Erdem, the President of the Ahl al-Bayt Association. During the interviews, information was obtained about the musical traditions performed in the religious ceremonies of the Ja'fari community, and the relationship of these rituals with music was examined. Furthermore, certain musical pieces were identified for transcription to ensure the preservation of Ja'fari religious music forms, and these pieces were analyzed in detail. The findings of the study reveal that the Ja'fari community predominantly uses the Uşşâk, Kürdî, Hicâz, and Çârgâh modes in their religious music performances. While these musical forms overlap with some practices in the Anatolian Sunni tradition, they also contain distinctive elements influenced by Shi'ite beliefs. Additionally, it was observed that Ja'fari religious leaders learn these works through the traditional“meşk”method, maintaining a conventional style in their performances. The findings demonstrate that the religious music practices of the Ja'fari community share similarities with Anatolian Sunni music traditions but also develop unique applications influenced by Shi'ite doctrines. The works transcribed as part of this study are of great significance for the preservation of these musical forms for future generations and for serving as valuable sources for further academic research.
Benzer Tezler
- Kars Caferilerinde dini hayat
Religious life in Kars Jafari group
HATİCE BAKIRLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKGÜL
- Caferilerde dini ve sosyal hayat (Ankara Keçiören örneği)
The religious and social life in caferies (For example Ankara Keçiören)
ALİ ALBAYRAK
- Türkiye Caferilerinin kurumsal yapısı ve yayın organları
The institutional structure and media outlets of the Ja'faris in Türkiye
ALİ ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinHitit ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMİL HAKYEMEZ
- Ankara ili Keçiören ilçesinde yaşayan caferilerde dini hayat ve ilçenin günümüz dini durumu
The Living Ankara`s Keçiören town which the caferis religion living and its condition
ERCAN DAĞDEVİREN
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
DinFırat ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞABAN KUZGUN
- Caferi inanç dünyasında mistik anlatılar
Mystical narratives in Caferism belief system
CANSU DAŞDEMİR
Doktora
Türkçe
2024
Halk Bilimi (Folklor)Muğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NACİ ÖNAL