Edebiyat sosyolojisi bağlamında Halide Edib Adıvar'ın romanlarında sosyal meseleler
Social issues in Halide Edib Adivar's novels in the context of literary sociology
- Tez No: 978833
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA NÜKHET ŞEHNAZ ALİŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Batılılaşma, Edebiyat Sosyolojisi, Halide Edib Adıvar, Millî Mücadele, Westernization, Literary Sociology, Halide Edib Adıvar, National Struggle
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Halide Edib Adıvar (1882-1964) roman yazarı olmanın ötesinde hayatını yazmaya adamış çok yönlü bir şahsiyettir. Halide Edib'in medeniyet değişiminin yaşandığı bir devirde yaşamış olması onu toplumsal olayların öznesi haline getirmiştir. Romanlarındaki sosyal meselelerin öznesi olması onun romanlarını gayriresmî tarihî belgeler olarak okumayı mümkün kılar. Halide Edib birçok yazısında ve röportajında yazdıklarının gerçek hayatta gördükleri olduğunun altını çizer ki bu da romanlarını ayrıca değerli kılar. Medeniyet değişiminin bir yansıması olan Doğu-Batı meselesinin yanında din, kadın, savaş ve siyaset konuları romanlarında geniş yer tutar. Halide Edib'in bu konulardaki tespitlerini ve fikirlerini romanlarından okumak mümkündür. Tezimizde Halide Edib'in batılılaşma, din, kadın, savaş ve siyaset konularındaki fikirlerinin romanlarında nasıl ele alındığını, bu konulardaki tespitlerini, eleştirilerini ve çözüm reçetelerini ortaya koymaya çalıştık. Halide Edib, özellikle son dönem romanlarında sosyal meselelere ağırlık vermiş olsa da ilk romanlarından itibaren kadın ve batılılaşma meselesi başta olmak üzere toplumda var olan aksaklıkları romanlarına taşımıştır. Heyula (1909), Raik'in Annesi (1909), Seviye Talip (1910), Handan (1912), Son Eseri (1913), Mev'ut Hüküm (1917) romanlarında kadın konusu yoğun olarak işlenirken Yeni Turan (1912)'da siyaset, Ateşten Gömlek (1922) ve Vurun Kahpeye (1923) romanlarında Millî Mücadele, Kalp Ağrısı (1924), Zeyno'nun Oğlu (1926), Sinekli Bakkal (1936), Tatarcık (1939), Sonsuz Panayır (1946), Âkile Hanım Sokağı (1958), İstanbul'da Bir Yabancı (1960) romanlarında Batılılaşma meselesi geniş yer tutar. Öne çıkan bu meselelerin haricinde diğer meselelere de temas eden Halide Edib, ilk romanından son romanına kadar sosyal meseleleri romanlarına taşımıştır.
Özet (Çeviri)
Halide Edib Adıvar (1882-1964) was a multifaceted personality who devoted her life to writing beyond being a novelist. Halide Edib's life during a period of civilizational change made her the subject of social events. The fact that she was the subject of the social issues in her novels makes it possible to read her novels as unofficial historical documents. In many of her writings and interviews, Halide Edib emphasizes that what she wrote was what she saw in real life, which also makes her novels valuable. Alongside the East-West issue, which is a reflection of the transformation of civilization, topics such as religion, women, war, and politics occupy a large place in her novels. It is possible to read Halide Edib's observations and ideas on these subjects in her novels. In our thesis, we have attempted to reveal how Halide Edib's ideas on Westernization, religion, women, war, and politics are addressed in her novels, as well as her observations, criticisms, and proposed solutions on these subjects. Although Halide Edib focused on social issues, especially in her later novels, she addressed the shortcomings in society, particularly the issues of women and Westernization, in her novels from the very beginning. Heyula (1909), Raik'in Annesi (1909), Seviye Talip (1910), Handan (1912), Son Eseri (1913), Mev'ut Hüküm (1917) deal intensively with the subject of women, while Yeni Turan (1912) deals with politics, Ateşten Gömlek (1922) and Vurun Kahpeye (1923) deal with the National Struggle, Kalp Ağrısı (1924), Zeyno'nun Oğlu (1926), Sinekli Bakkal (1936), Tatarcık (1939), Sonsuz Panayır (1946), Âkile Hanım Sokağı (1958), and İstanbul'da Bir Yabancı (1960) deal extensively with the issue of Westernization. In addition to these prominent issues, Halide Edib also touches on other issues, bringing social issues into her novels from her first to her last.
Benzer Tezler
- Türk romanına yönelik bir söylem çözümlemesi: Bilgi-iktidar-ideoloji
A discourse analysis about turkish novel: Knowledge-potency-ideology
SELİM SOMUNCU
Doktora
Türkçe
2013
SosyolojiAnkara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAYET ARSLAN
- Orhan Pamuk'un romanlarında sosyal meseleler
Social issues in Orhan Pamuk's novels
ÖZGÜR ARSLANGÖRÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAHMURAT ARIK
- Türk sosyologlarının sanata bakışı
Turkish sociologists' perspective on art
ÇAĞRI ASLAN
Doktora
Türkçe
2019
Sosyolojiİnönü ÜniversitesiGenel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HACI BAYRAM KAÇMAZOĞLU
- Attilâ İlhan'ın ilk üç romanının oluşumsal yapısalcılık bağlamında incelenmesi
Analysing the first three novels of Attilâ İlhan in the context of the formational strucuralism
NÜKHET GEDİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL BULUT
- Edebiyat sosyolojisi bağlamında Sun'ullah İbrahim'in el-Lecne (Komite) isimli romanında Mısır'ın siyasi ve sosyal tenkidi
The social and political critism of Egypt in the novel el-Lecne (The Commi̇ttee) by Sonallah Ibrahim in the contex of the sociology of literature
NEFİSE ZEHRA KALKANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ELMALI