Azerbaycan'da ehl-i haklar
The ahl-i haqq in Azerbaijan
- Tez No: 979105
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEKİN ŞENZEYBEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Ehl-i Hak, Yâresân, hak âşıkları, Alevîlik, Bektaşîlik, Ehl-i Hak, Yārsān, Lovers of the Truth, Alevism, Bektashism
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Mezhepleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, İslam mezhepleri tarihi çerçevesinde gulât (aşırı) Şiî eğilimler arasında değerlendirilen Ehl-i Hak inancının, özellikle Azerbaycan coğrafyasındaki tarihsel oluşumu ve gelişim sürecini ele almaktadır. Çalışmada, Ehl-i Hak inancının söz konusu bölgedeki toplumsal, kültürel ve siyasal koşullarla etkileşimi analiz edilmekte; bu etkileşimin, inanç sisteminin yerleşik yapısına ve bölgedeki edebî yansımalarına nasıl şekil verdiği ortaya konulmaktadır. Bu inanç sisteminin dışa kapalı doğası, mensuplarının dini ritüellerini ve öğretilerini kamuya açık alanlardan uzak bir şekilde gerçekleştirmelerine neden olmuştur. Azerbaycan edebî geleneği incelendiğinde, bu bölgenin yalnızca siyasi değil, aynı zamanda mistik ve heterodoks inanç sistemlerinin de yoğunlaştığı bir merkez olduğu görülmektedir. Özellikle Hak Âşıkları olarak bilinen halk şairlerinin hayat hikâyeleri ve eserleri, çoğunlukla Ehl-i Hak inancı ile iç içe geçmiş bir nitelik arz etmektedir. Bu durum, edebî kimliğin mistik inançlarla bütünleştiğini ve şiirsel anlatımın aynı zamanda bir inanç aktarımı işlevi gördüğünü göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the historical formation and development of the Ahl-i Haqq belief system classified within the history of Islamic sects as part of the ghulāt (extremist) Shiʿi tendencies particularly within the geographical context of Azerbaijan. The research analyzes the interaction of this belief system with the social, cultural, and political conditions of the region, revealing how such interactions shaped both the institutional structure of the faith and its literary reflections in the area. The esoteric and inwardoriented nature of the Ahl-i Haqq tradition has led its adherents to practice their religious rituals and transmit their teachings away from public visibility. An examination of Azerbaijani literary tradition reveals that the region functioned not only as a political center but also as a focal point for mystical and heterodox belief systems. In particular, the life stories and works of folk poets known as Hak Ashiks are often closely intertwined with the Ahl-i Haqq faith. This phenomenon illustrates the integration of literary identity with mystical beliefs, indicating that poetic expression also served as a medium for the transmission of religious doctrine.
Benzer Tezler
- İran'daki Ehl-i Hak Türkleri
Ahl-e Haqq Turkish of Iran
İBRAHİM KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
TarihErciyes ÜniversitesiGenel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULKADİR YUVALI
- Azerbaycan`da Muharrem litürjisinde Maktel türü M. Fuzuli ve Kumri`nin yapıtları (2 cilt)
The Maktel genre in the Moharrem liturgy of Azerbaijan the works of Fuzuli and Kumri
ANAR MAMEDOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Halk Bilimi (Folklor)Mimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMüzikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET YÜRÜR
- İran Batı Azerbaycan, Karakoyunlu bölgesi, Karazemin köyü monografisi
Iran/West Azerbayjan, Area of Karakoyunlu, village of Karazemin monograph
GHEİS EBADİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Halk Bilimi (Folklor)Hacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZİYAT AKKOYUNLU
- Mirzâ Muhammed Nakî (Kumrî) ve Kenzü'l-Mesâib'i (inceleme-metin-dizin)
Mirzâ Muhammed Nakî (Kumrî) and named work Kenzü'l-Mesâib (review-text-index)
MUZAFFER KARATAŞ
Doktora
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıDicle ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TANYILDIZ
- Fazlullah-ı Hurûfî ve Hurûfîlik
Fazlullah-ı Hurûfî and Hurûfîs
HASAN HÜSEYİN BALLI
Doktora
Türkçe
2010
DinDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. BÜLENT ÜNAL