Klasik Türk edebiyatında Gülistân şerhleri ve Gelibolulu Sürûrî'nin Şerh-i Gülistân'ı
Gulistan commentaries in classical Turkish literature and Sururi of Gallipoli's Sharh-i Gulistan
- Tez No: 979458
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ODUNKIRAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Eski Türk edebiyatı, Klasik edebiyat, Old Turkish literature, Classical literature
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İran edebiyatının büyük ustalarından Sâdî-i Şîrâzî'nin Gülistân adlı eseri, ahlâkî öğüt ve hikmetleri hikâyeler aracılığıyla aktaran bir başyapıt olarak İslam dünyasında ve Türk edebiyatında önemli bir yer edinmiştir. Didaktik yapısı sebebiyle medreselerde ders kitabı olarak okutulan eser, erken dönemlerden itibaren pek çok tercüme ve şerh çalışmasına konu olmuştur. Bu çalışmalar hem Arapça hem Türkçe hem de Farsça kaleme alınmıştır. Tezimizde, söz konusu şerh geleneği ele alınmakta, özellikle XVI. yüzyıl şairlerinden Gelibolulu Sürûrî'nin talebelerinin isteği üzerine Arapça olarak yazdığı Şerh-i Gülistân adlı eseri incelenmektedir. Çalışmada önce şerh kavramı ve Gülistân'a dair genel bilgiler verilmiş, ardından Türk edebiyatındaki tercüme ve şerh faaliyetleri değerlendirilmiştir. Son olarak, Sürûrî'nin eseri şekil ve muhteva özellikleri bakımından ayrıntılı olarak incelenmiş ve İbn Seydî Alî'nin Şerh-i Gülistân'ı ile karşılaştırılarak şairin eleştirileri ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
The Gulistān by Saʿdī of Shiraz, one of the greatest masters of Persian literature, is a masterpiece that conveys moral advice and wisdom through narrative. Due to its didactic character, the work was used as a textbook in madrasas and has inspired numerous translations and commentaries both during Saʿdī's time and in later centuries. In Turkish literature as well, from the early Anatolian Turkish period onwards, the Gulistān became the subject of extensive translation and commentary activities in Arabic, Turkish, and Persian. This thesis focuses on one such work: Sharh-i Gulistān by the 16th-century Ottoman poet Gelibolulu Sürūrī, composed in Arabic at the request of his students. After providing a general overview of the concept of commentary and of Saʿdī's Gulistān, the thesis examines the tradition of commentaries in Turkish literature, and then analyzes Sürūrī's work in terms of form and content. Finally, it compares Sürūrī's commentary with that of Ibn Saydī ʿAlī, highlighting Sürūrī's critiques and contributions to the commentary tradition.
Benzer Tezler
- Türk edebiyatında“Gülistân”ve Hasan Rızâyî'nin“Cûy-ı Rahmet”adlı Manzûm Gülistân Şerhi (inceleme-metin)
Gulistan in Turkish literatüre and Hasan Rizayi's named of“Cuy-i Rahmet”poetry commentary
AYSUN ÇELİK
Doktora
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SEVGİ
- Mahmud Tâi b. Muhammed'in Şerh-i Gülistân'ı 100-150. varaklar (inceleme-metin)
Mahmud Tâi b. Muhammed Şerh-i Gülistan 100-150. pages (text and analysis)
ARZU İÇÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinEskişehir Osmangazi Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN ADIGÜZEL
- 16. yüzyıl şârihlerinden Sûdî-i Bosnevî ve Şerh-i Gülistân'ı (inceleme-tenkitli metin)
One of 16th century commentators Sûdî-i Bosnevî and his Sharh of Gulistân
OZAN YILMAZ
Doktora
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. NİHAT ÖZTOPRAK
- Klasik Türk edebiyatında mensur gülistân sözlükleri (İnceleme–karşılaştırmalı sözlük-tıpkıbasım)
Prose gülistân dictionary in classical Turkish literature (Review–comparative glossary-printer)
DUYGU BİNGÖL TOPTAŞ
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESLİHAN İLKNUR KOÇ KESKİN
- Şem'î Şem'ullâh'ın Şerh-i Gülistân'ı (İnceleme-Tenkitli Metin)
Şem'î Şem'ullâh's Commentary on Gulistan (Analysis and Critical Edition)
BETÜL YAZGAN ÇİÇEK
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıManisa Celal Bayar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN EKİNCİ