Fen bilimleri öğretiminin didaktik dönüşüm teorisine göre incelenmesi kuvvet ve hareket ünitesi örneği
Examination of science education according to the didactic transposition theory: The case of the force and motion unit
- Tez No: 979558
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT POLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Fen bilgisi eğitimi, Öğretim, Science education, Teaching
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 6. sınıf Fen Bilimleri dersi“Kuvvet ve Hareket”ünitesinin öğretim sürecini, Didaktik Dönüşüm Teorisi çerçevesinde, özellikle içsel didaktik dönüşüm boyutuna odaklanarak incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, öğretim programında yer alan hedeflerin, öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarının ve öğrencilerin öğrenme çıktılarının nasıl bir etkileşim içinde şekillendiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda hem öğretim sürecinin yapısal özellikleri hem de bu süreçlerin öğrencilerin kavramsal anlamaları üzerindeki etkileri, çok boyutlu bir veri seti ile analiz edilmiştir. Çalışma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Nevşehir il merkezindeki bir ortaokulda öğrenim gören toplam 62 öğrenci ve üç fen bilimleri öğretmeni ile yürütülmüştür. Araştırmada eş zamanlı karma desen kullanılmıştır. Nicel veriler; Kuvvet ve Hareket ünitesine yönelik Kazanım Kavrama Testi (KKT) ve yazılı sınavlar aracılığıyla elde edilmiştir. Bu verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerler), ilişkili örneklemler t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi kullanılmış; elde edilen bulgular ayrıca grafiklerle görselleştirilmiştir. Nitel veriler; yarı yapılandırılmış sınıf gözlemleri ve öğretmen görüşmeleri yoluyla toplanmış, betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Nicel bulgular, test puanları ve yazılı sınavlar üzerinden; nitel bulgular ise gözlem ve görüşmelerden türetilen temalar üzerinden sunulmuştur. Analiz sürecinde nicel ve nitel bulgular önce kendi tematik yapıları içinde ayrı ayrı değerlendirilmiş, ardından karşılaştırmalı ve bütüncül bir çerçevede birleştirilerek yorumlanmıştır. Araştırma bulguları, öğretmenlerin konu alanı bilgisi düzeylerinin, kullandıkları temsil çeşitliliğinin ve modelleme stratejilerinin, öğrencilerin kavramsal anlamalarını ve problem çözme yaklaşımlarını doğrudan etkilediğini ortaya koymuştur. Ders sürecinde özellikle matematik-fen entegrasyonunun (grafik yorumlama, birim dönüştürme vb.) sistematik olarak vurgulandığı sınıflarda hem Kuvvet hem Sürat alt boyutlarında yazılı sınav puanlarında belirgin düzeyde başarı farkı tespit edilmiştir. Buna karşılık, temsil çeşitliliğinin sınırlı olduğu, deney-soru çözme dengesinin kurulmadığı ve öğrencilerin aktif katılımının düşük olduğu derslerde, kavramları anlamada yetersizlikler ve öğrenmenin niteliğinde eksiklikler gözlenmiştir. Nitel bulgular, öğretmenlerin içsel didaktik dönüşüm sürecinde kullandıkları öğretim stratejileri, öğrenci ön bilgilerini dikkate alma düzeyleri, günlük yaşam temelli örnekler sunma becerileri ve sınıf içi etkileşim biçimlerinin öğrenci başarısında belirleyici rol oynadığını göstermiştir. Sonuç olarak, içsel didaktik dönüşüm sürecinin niteliği, öğrenci başarısının yanı sıra öğrencilerin bilimsel düşünme ve kavramsal ilişkilendirme becerilerinde de kritik bir faktördür. Bu çalışma, öğretmenlerin pedagojik alan bilgisi, temsil, modelleme stratejileri ve ders içi etkileşim yeterliklerinin geliştirilmesinin, fen eğitiminin kalitesini artırmada temel bir unsur olduğunu vurgulamaktadır. Araştırmadan elde edilen sonuçların, fen bilimleri öğretim programlarının geliştirilmesi, öğretmen yetiştirme programlarının zenginleştirilmesi ve sınıf içi uygulamaların niteliğinin artırılması konularında hem kuramsal hem de uygulamalı düzeyde katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the teaching process of the 6th grade Science course unit“Force and Motion”within the framework of Didactic Transposition Theory, with a particular focus on the dimension of internal didactic transposition. The research aims to reveal how the objectives specified in the curriculum, teachers' classroom practices, and students' learning outcomes interact and shape one another. In this regard, both the structural characteristics of the teaching process and the effects of these processes on students' conceptual understanding were analyzed using a multidimensional data set. The study was conducted during the 2022–2023 academic year with a total of 62 students and three science teachers at a middle school located in the city center of Nevşehir, Türkiye. The research employed a concurrent mixed-methods design. Quantitative data were collected through the Learning Achievement Test (LAT) for the“Force and Motion”unit and written examinations. Descriptive statistics (mean, standard deviation, minimum and maximum values), dependent t-test, Pearson's correlation coefficient, and one-way analysis of variance (ANOVA) were used to analyze the data, and the results were additionally visualized through graphs. Qualitative data were obtained through semi-structured classroom observations and teacher interviews, and analyzed using the descriptive analysis method. Quantitative findings were presented based on test scores and sub-dimension analyses, while qualitative findings were derived from themes that emerged from observations and interviews. In the analysis process, quantitative and qualitative findings were initially evaluated within their own thematic structures and subsequently integrated into a comparative and holistic framework. The findings revealed that teachers' content knowledge levels, the diversity of representations they employed, and their modeling strategies had a direct impact on students' conceptual understanding and problem-solving approaches. During the course, particularly in classes where the integration of mathematics and science (graph interpretation, unit conversion, etc.) was systematically emphasised, a significant difference in written examination scores was observed in both the Force and Speed sub-dimensions. In contrast, in lessons where representation diversity was limited, the balance between experiments and problem-solving was not maintained, and student participation was low, shortcomings in conceptual understanding and a decrease in the quality of learning were observed. Qualitative results indicated that the teaching strategies used by teachers during internal didactic transposition, their level of consideration of students' prior knowledge, their ability to relate content to real-life contexts, and the nature of classroom interactions played a decisive role in student achievement. In conclusion, the quality of the internal didactic transposition process is a critical factor not only for student achievement but also for students' scientific thinking and conceptual integration skills. This study emphasizes that enhancing teachers' pedagogical content knowledge, representation and modeling strategies, and classroom interaction competencies is essential for improving the quality of science education. The findings are expected to contribute both theoretically and practically to the development of science curricula, the enrichment of teacher education programs, and the improvement of the quality of classroom practices.
Benzer Tezler
- İlköğretim fen-teknoloji dersi ?insanlarda üreme büyüme gelişme? kavramları üzerine öğretmen-öğrenci bilgilerinin ?didaktiksel dönüşüm teorisi? yaklaşımıyla değerlendirilmesi
Elementary science-technology on reproductive growth of development in humans“concepts”course in the teacher-student evaluation of“didaktiksel theory”approach to information conversion
YUSUF SAVAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DR. MEHTAP YURDATAPAN
PROF. DR. FATMA ŞAHİN
- İstatistiksel kavramların teknoloji ile öğretiminin matematik didaktiği perspektifinden incelenmesi
Evaluation of teaching statistical concepts using technology from perspective of didactics of mathematics
İSMAİL YENİLMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLYAS YAVUZ
- İlköğretim fen ve teknoloji dersinde genetik ünitesinin bilimsel bilgilerden öğretmen bilgilerine geçişinin ?didaktiksel dönüşüm teorisi? yaklaşımıyla değerlendirilmesi
Evaluation of the transition from scientific knowledge to teacher knowledge with ?didactic transposition theory? approach on the genetics unit in primary science and technology course
MEHTAP YILDIRIM
- Dönüşüm geometrisi konularının dinamik geometri yazılımı programlarıyla öğretiminin öğrencilerin öğrenme süreçlerine etkisi
The effect of teaching transformation geometry with dynamic geometry softwares on students' learning processes
GÖKHAN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MENEKŞE SEDEN TAPAN BROUTIN
- Kimya eğitiminde laboratuvarın önemi, laboratuvar teknikleri ve uygulamaları
Başlık çevirisi yok
CEMİL AYDOĞDU