Ekonomik özgürlük ile bütçe ilişkisi: Özgürlük seviyelerine göre ülkeler için analiz
Relationship between economic freedom and budget: Analysis for countries according to their freedom levels
- Tez No: 979801
- Danışmanlar: PROF. DR. DİLEK ÖZDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kamu maliyesinin sürdürülebilirliği ile ekonomik özgürlükler arasındaki ilişki, son yıllarda artan küresel belirsizlikler ve mali disiplin tartışmalarıyla birlikte iktisat literatüründe önemli bir araştırma alanı haline gelmiştir. Ekonomik özgürlüklerin düzeyi, kamu gelir ve harcama politikalarının şekillenmesinde, dolayısıyla bütçe dengesinin sürdürülebilirliğinde belirleyici bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Ancak bu ilişkinin yönü ve gücü, ülkelerin kurumsal gelişmişlik ve özgürlük seviyelerine göre farklılık gösterebilmektedir. Bu çalışma, ekonomik özgürlüklerin temel bileşenleri olan hukukun üstünlüğü, düzenlemelerin etkinliği ve piyasa açıklığı ile kişi başına düşen GSYH'nin kamu gelirleri ve kamu harcamaları üzerindeki etkilerini teorik ve ampirik olarak incelemeyi amaçlamıştır. Analiz, ülkeleri 1996-2023 dönemine ait Heritage Vakfı'nın ekonomik özgürlük endeksi puanlarına göre“çoğunlukla özgür”(20 ülke),“kısmen özgür”(29 ülke) ve“özgür olmayan”(22 ülke) olmak üzere üç gruba ayırarak panel veri analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Ampirik analizde yatay kesit bağımlılığı ve homojenlik testlerinin ardından, panel birim kök ve eş bütünleşme testleri (Westerlund ve Edgerton, Durbin-Hausman) uygulanmış; kısa ve uzun dönemli ilişkiler ise CS-ARDL, CCEMG ve Driscoll-Kraay tahmincileriyle incelenmiştir. Çalışmanın bulguları, ekonomik özgürlüklerin bütçe dengesi üzerindeki etkisinin ülke gruplarına göre farklılaştığını göstermektedir. Çoğunlukla özgür ülkelerde hukukun üstünlüğü ve piyasa açıklığı kamu harcamalarını artırarak bütçe dengesini zayıflatmakta, buna karşın ekonomik büyüme bütçe disiplinini desteklemektedir. Bu nedenle bu ülke grubunda, mali genişlemenin sınırlandırılması ve büyümeyi destekleyen mali disiplin politikalarının sürdürülmesi önem taşımaktadır. Kısmen özgür ülkelerde, düzenlemelerin etkinliği ve ekonomik büyüme gelirleri artırarak bütçe dengesini güçlendirmektedir. Ancak hukukun üstünlüğünün gelirleri azaltırken, piyasa açıklığı ve gelir artışı harcamaları artırmaktadır. Bu durum gelir artışının harcama artışını aşmasını sağlayacak kurumsal ve mali disiplin reformlarının önceliklendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Özgür olmayan ülkelerde ise ekonomik özgürlük bileşenlerinin bütçe dinamikleri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Buna karşılık kişi başına düşen GSYH hem gelirleri hem de harcamaları artırarak bütçe büyüklüğünü genişletmektedir. Bu ülkelerde temel öncelik, mali yönetimin kurumsal temellerini güçlendirmek ve büyüme dönemlerinde harcama artışlarını kontrol altına almak olmalıdır.
Özet (Çeviri)
The relationship between the sustainability of public finances and economic freedoms has become an important area of research in the economics literature in recent years, amid increasing global uncertainty and discussions about fiscal discipline. The level of economic freedom stands out as a determining factor in shaping public revenue and expenditure policies, and thus the sustainability of the budget balance. However, the direction and strength of this relationship can vary depending on countries' levels of institutional development and freedom. This study aimed to theoretically and empirically examine the effects of the rule of law, regulatory effectiveness, and market openness—the fundamental components of economic freedom—and GDP per capita on public revenues and public expenditures. The analysis was conducted using panel data analysis, dividing countries into three groups:“mostly free”(20 countries),“moderately free”(29 countries), and“ mostly unfree”(22 countries) based on their Heritage Foundation's economic freedom index scores for the period 1996-2023. In the empirical analysis, following cross-sectional dependence and homogeneity tests, panel unit root and cointegration tests (Westerlund and Edgerton, Durbin-Hausman) were applied, and short- and long-term relationships were examined using CS-ARDL, CCEMG, and Driscoll-Kraay estimators. The study's findings indicate that the impact of economic freedoms on the budget balance varies across country groups. In mostly free countries, the rule of law and market openness weaken the budget balance by increasing public spending, while economic growth supports budget discipline. Therefore, in this group of countries, limiting fiscal expansion and maintaining fiscal discipline policies that support growth are crucial. In moderately free countries, regulatory efficiency and economic growth strengthen the budget balance by increasing revenues. However, while the rule of law reduces revenues, market openness and revenue growth increase spending. This suggests that institutional and fiscal discipline reforms that ensure revenue growth exceeds spending growth should be prioritized. In mostly unfree countries, economic freedom components have no significant impact on budget dynamics. Conversely, per capita GDP increases both revenues and expenditures, expanding the budget. In these countries, the primary priority should be to strengthen the institutional foundations of fiscal management and control spending increases during periods of growth.
Benzer Tezler
- Televizyon üzerinden dindar/mütedeyyin kadınları anlamak: Dindar kadınların televizyonu alımlama ve kullanım biçimleri
Understanding religious/pious women through television: Religious women's reception and usage of television
ERGEN DEVRİM KARAGÖZ
Doktora
Türkçe
2022
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DANACI YÜCE
- Pragmatizm progresivism ve ABD'de Demokrat Parti politikalarına yansımaları
Pragmatism progressivism and its reflections on Democrate Party policies in the USA
OKTAY CANSIN EMİRAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Siyasal Bilimlerİstanbul Rumeli ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Ekonomi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN KÖNİ
- Development as an apparatus of liberal governmental intervention: USA and Türkiye in the early cold war period
Liberal yönetimsel müdahalenin aygıtı olarak kalkınma: Erken soğuk savaş döneminde ABD ve Türkiye
MUHAMMET SALİH KAHRAMAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Siyasal Bilimlerİstanbul Teknik ÜniversitesiSiyaset Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. UMUT UZER
- John Rawls ve Norman Barry'de sosyal adalet düşüncesi
The idea of social justice in John Rawls and Norman Barry
NİSANUR ÖNAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
FelsefeGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRDEN GÜNGÖREN BULGAN