ً“المنهج البياني في النص القرآني دراسة بلاغية في علم المعاني سورة الفرقان”أنموذجًا
Kuran'da beyani yöntem meani ilminde belagi bir çalışma, Furkan Suresi örneği
- Tez No: 979807
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN AYDIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Din, Political Science, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir, Belâgat, Beyânî Yöntem, Me'ânî Ilmi, Furkân Sûresi, Al-Tafsir, Al-Balagha, The Bayani Method, Al-Ma'ani Science, Surah Al-Furqan
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
KURAN'DA BEYANİ YÖNTEM MEANİ İLMİNDE BELAGİ BİR ÇALIŞMA, FURKAN SURESİ ÖRNEĞİ ÖZET Ma'ânî ilmi ve onun el-Furkân Sûresi'ndeki belâgî sırları, bu çalışmanın temel problemini oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, konuyu Kur'ân belâgati açısından incelemek, beyân yönteminin tarihsel dönemlerini ortaya koymak ve müfessirler ile beyân âlimlerinin Kur'ân metninde takip ettiği beyân yönteminin adımlarını, esaslarını ve kurallarını belirlemektir. Çalışma altı bölüme ayrılmıştır: Birinci bölüm, beyân yöntemine dair temel kavramların, Ma'ânî ilmi ve bölümlerinin, el-Furkân Sûresi'nin faziletleri ve amaçlarının tanıtımı ile birlikte beyân yönteminin tarihsel dönemleri, adımları ve esaslarının ele alındığı giriş niteliğindedir. İkinci bölüm, sûredeki haber cümlesini, amaçları, çeşitleri ve belâgî anlamları açısından incelemektedir. Üçüncü bölüm, talep bildiren ve bildirmeyen çeşitleriyle inşâ cümlesini, kısımlarını ve amaçlarını ele almaktadır. Dördüncü bölüm, îcâz, ıtnâb ve müsâvât üsluplarını konu edinmektedir. Beşinci bölüm, cümle unsurlarının hâllerini; zikr, ta'rîf ve tenkîr gibi konuları incelemektedir. Altıncı bölüm ise el-Furkân Sûresi'ndeki terkîbleri düzenleme ve anlamları şekillendirme bağlamında belâgî üslupları —fasil ve vasıl, hasr, takdîm-te'hîr ve iltifât— ele almaktadır. Bu çalışma, beyân yönteminin Kur'ân metnini anlamada önemini ortaya koymuştur. Beyân yöntemi, kelimelerin ve bağlamların delâletlerine dayanan, belâgat ve dil bilimlerinde yetkinlik gerektiren te'vîlî bir yaklaşım olarak görülmektedir. Ayrıca, Nebevî beyânın Kur'ân tefsirindeki yerini göstermiş; Hz. Peygamber'in derin anlayış ile amelî uygulamayı birleştirdiğini ortaya koymuştur. Sahâbe ve tâbiînin Kur'ân metnine yönelik doğal ve beyânî ilgileri, beyânî tefsirin ilk temellerini atmıştır. İnşâ cümlesinin —talep bildiren ve bildirmeyen— el-Furkân Sûresi'nde derin belâgî ve eğitsel işlevler taşıdığı, muhatabı yönlendirdiği; haber cümlesinin ise haber vermenin ötesine geçerek vaat, tehdit, azarlama ve övgü gibi amaçlar barındırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca, özellikle hasr ve hazf türlerindeki îcâzın, beyân mucizesinin en yüksek düzeydeki üsluplarından olduğu; farklı yollarla ortaya çıkan ıtnâbın ise anlamları vurgulamak ve pekiştirmek için kullanıldığı görülmüş, böylece sûredeki tertîbin ve belâgatın eşsizliği gözler önüne serilmiştir.
Özet (Çeviri)
THE RHETORICAL ABBROACH IN THE QURANIC TEXT A RHETORICAL STUDY IN THE SCIENCE OF MEANINGS, WITH SURAH AL-FURQAN AS A MODEL ABSTRACT The science of Maʿani and its rhetorical secrets in Surat al-Furqan constitutes the central problem of this study. The aim is to examine this topic in relation to Qur'anic eloquence, to outline the historical stages of the rhetorical (bayani) method, and to clarify the steps, principles, and rules of the rhetorical approach adopted in the Qur'anic text by scholars of tafsir and rhetoric. This study is divided into six chapters: The first chapter serves as an introduction, presenting the basic concepts of the rhetorical method, defining the science of Maʿani and its branches, introducing Surat al-Furqan, its virtues, and thematic objectives, in addition to outlining the historical stages, steps, and principles of the rhetorical method. The second chapter focuses on declarative (khabari) sentences in the surah, examining their purposes, types, and rhetorical functions. The third chapter addresses imperative (inshaʾi) sentences, both requestive and non-requestive, along with their types and rhetorical aims. The fourth chapter deals with the styles of brevity (ijaz), amplification (iṭnab), and equality (musawat). The fifth chapter is devoted to the states of sentence elements such as explicit mention (dhikr), definiteness, and indefiniteness. The sixth chapter studies rhetorical styles related to the organization of structures and formulation of meanings in Surat al-Furqan, including separation and connection (fasl wa-wasl), restriction (qasr), fronting and delaying (taqdim wa-taʾkhir), and grammatical shift (iltifat) The study reveals the significance of the rhetorical method in understanding the Qur'anic text, as an interpretive approach grounded in the denotations of words and contexts, requiring proficiency in rhetorical and linguistic sciences. It also demonstrates the status of Prophetic rhetoric in Qur'anic exegesis, wherein the Prophet ﷺ combined profound comprehension with practical application. Through examining the statements of the Companions and the Followers, the study highlights their innate and rhetorical engagement with the Qur'anic text, which laid the foundational principles of rhetorical tafsir. The research further shows that the inshaʾi style- both requestive and non-requestive- within Surat al-Furqan fulfills deep rhetorical and pedagogical functions that guide the audience, while the khabari sentence goes beyond mere information to encompass purposes such as promise, threat, rebuke, and praise. The study also emphasizes manifestations of brevity, especially restrictive brevity and ellipsis, as among the highest styles indicating the Qur'an's rhetorical miracle, in addition to amplification expressed through various means to highlight and reinforce meanings- reflecting the matchless beauty of structure and eloquence in the surah.
Benzer Tezler
- حاشية شمس الدين محمد بن يوسف الكرماني على تفسير البيضاوي: (من الفاتحة الى الرعد (دراسة وتحقيق
Şemseddin Muhammed b. Yusuf el-Kirmânî'nin Beydâvî Tefsiri Hâşiyesi (Fâtiha Suresinden Ra'd suresine kadar) İnceleme ve Tahkik
SHAKIR MUDHHI HAMDI ALHARDANEE
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULSALAM YOUSUF ESSA AL – YAGOOB
- الترجمة الأدبية من التركية إلى العربيةرواية“الحياة الأبدية تنتظرك”للكاتب عمر سيفنج جول
Türkçeden Arapçaya edebi çeviri Ömer Sevinçgül'ün“Sonsuz Hayat Seni Bekliyor”adlı roman örneği
SALMA ABDULRAZEK
Yüksek Lisans
Arapça
2023
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER İSHAKOĞLU
- منهج التلوي في تفسيره أبدع البيان وهامشه قلائد الجمان دراسة تحليلية
Tillüvi'nin“Abda'ul Beyan”adlı tefsirinde yöntemi ve tefsirin kenarı“Kala'edül Cüman”. Analiz incelemesi / Ai-Talai's approach to its interpretation Abda'al-Bayan wa Hamsha Qa'id Aljuman a descri̇pti̇ve and anai̇yti̇cal study
MOHAMMED SALAH AHMED KHAWAJA
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MOHAMED AMINE HOCINI
- منهج الإمام الطبري ّ في جامع البيان والآلوسيّ- دراسة مقارنة - سورة الفاتحة أُنموذجا
Taberî'nin Câmiu'l-Beyân ve Alûsî'nin Rûhu'l-Meânî eserlerideki tefsir metotlarının karşılaştırması (Karşılaştırmalı bir inceleme) / Comparison of interpretation methods in Tabari's Câmiu'l-Beyân and Alûsî's Rûhu'l-Meânî works (A comparativeanalysis)
FADHIL ABDULGHANI HABEEB NAJJAR
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANAN AKKO
- منهج نقد العهد القديم بين ابن حزم وإرنست رينان
İbn Hazm ile Ernest Renan arasında Eski Ahit'in eleştiri yöntemi
NOHA KAMAL SAYED ABDELGHAFFAR SELIM NOHA KAMAL SAYED ABDELGHAFFAR SELIM
Yüksek Lisans
Arapça
2010
FelsefeCaıro Unıversıty (جامعة القاهرة)Felsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDEL HAMİD ABDEL MONEİM MADKOUR