الترجمة الأدبية من التركية إلى العربيةرواية“الحياة الأبدية تنتظرك”للكاتب عمر سيفنج جول
Türkçeden Arapçaya edebi çeviri Ömer Sevinçgül'ün“Sonsuz Hayat Seni Bekliyor”adlı roman örneği
- Tez No: 849212
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER İSHAKOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Romanesk Söylem, Alımlama, Edebi Çeviri, Çeviri Kuramları, Çeviri Teknikleri, Yabancılaştırma, Yerelleştirme
- Yıl: 2023
- Dil: Arapça
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, çevirinin bir sanattan, sanatı içeren bir bilime dönüşmesinden doğan modern çevirinin bazı dil kuramlarını ele alınmaktadır. Bu bilimin farklı görüşleri barındıran ekolleri kurulmuş olup ikiye ayrılmıştır; birincisi birebir çevirinin savuncuları, ikincisi de serbest çevirinin savuncularıdır. Asıl metni merkeze alan kaynak odaklı birebir çevirinin savuncuları, özgün metnin kültürel, dilbilimsel ve yapısal özelliklerinin mümkün olduğu kadar korunması anlamına gelen yaklaşımı savunurlar. Hedef metni merkeze alan erek odaklı serbest çeviri ise hedef dili önemsemenin büyük payını verir ve çevrilen metni hedef dilin kültürel, entelektüel ve dilbilimsel kriterlerine göre uyarlamaya çalışır. Bu bağlamda çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, metnin yapısını anlamak, onu algılamak, sonra aktarmak ve tercüme etmek için ihtiyaç duyulan en önemli teorik kavramları sunduğumuz çalışmanın teorik çerçevesi ele alınmaktadır. İkinci bölümde, modern çevirinin bazı dilbilimsel kuramlarının en ünlü yaklaşımlarına göre çeşitli modelleri ve çoğunlukla çeviri sürecinde kullanılan bazı teknikleri içerdiğinden, çevirideki bazı kuramsal eğilimler ele alınmaktadır. Bu bölümde ayrıca yerelleştirme ve yabancılaştırma kavramlarını birebir ve serbest yönelimlere göre uygulanışları açısından incelenmektedir. Üçüncü bölümde ise, betimsel analiz yönteminin ışığında romanın aslı ve çevirisi karşılaştırılarak çeviri esnasında kullanılan teori ve teknikler tespit edilmeye çalışıldı. Çalışmamız sırasında çeviri bilimini ele alan en önemli çalışmaları, çeviri bilimiyle ilgili dil kuramlarını da belirterek incelemeye çalıştık ve bunların ışığında betimsel analiz odaklı bir çalışma yürüttük. Ayrıca çevirmenin romanın edebî unsurlarını aktarırken benimsediği yön ile çeviride uyguladığı teknikler ve bunun okuyucunun alma edimindeki etkisini ele almaya çalıştık; zira çevirmen metni bir kültürden diğerine aktarırken bir strateji benimseme eğiliminde olabilir ya da alanında uzman olmadığı için bunu rastgele bir şekilde kullanabilir. Son olarak da romanın çevirisinde bazı yerlerde kullanılan teknikleri belirledik ve onlar için bazı önerilerde bulunduk.
Özet (Çeviri)
تتناول هذه الدراسة بعض النظريات اللغوية للترجمة الحديثة، والتي نشأت عن تحول الترجمة من فنٍ إلى علمٍ يحتضن فنونًا واختصاصات عديدة، له عدة مدارس تتنوع اتجاهاتها ويختلف مُنظِّروها، حيث ينقسمون أساسًا إلى قسمين؛ مؤيدي الاتجاه الحرفي في الترجمة الذي يُعنى بالحفاظ -قدر الإمكان- على السمات الثقافية واللغوية والبنيوية للنص الأصلي، ويمكن وصف ذاك الاتجاه بالاتجاه المتمركز حول النص الأصلي، وأنصار الاتجاه الحر أو الترجمة بتصرف، حيث يوجه هذا الاتجاه اهتمامه نحو اللغة الهدف فيحاول تكييف النص المترجم وفق المعايير الثقافية والفكرية واللغوية للغة الهدف مع احتساب أولئك الذين يركّزون على النّص في حد ذاته. تتألف دراستنا من ثلاثة فصول. يتناول الفصل الأول الإطار النظري للدراسة، حيث عرضنا فيه أبرز المفاهيم النظرية التي نحتاجها لفهم بنية النص وتلقيه ثم نقله وترجمته. أمَّا الفصل الثاني، فيتناول بعض الاتجاهات التنظيرية للترجمة، حيث يشتمل على نماذج لبعض النظريات اللغوية للترجمة الحديثة وفق أشهر اتجاهاتها، وعلى بعض التقنيات التي تستخدم بشكل رئيسي أثناء عملية الترجمة. تم التطرق أيضًا في هذا الفصل إلى مفهومي التوطين والتغريب من منطلق تطبيقهما وفق الاتجاهين الحرفي والحر. وأمَّا الفصل الثالث فتمثّل في الدراسة التطبيقية للمدونة في ظل المنهج التحليلي الوصفي، حيث أجرينا ضمنه مقارنةً بين الأصل والترجمة وفق مستويات عدة ذات علاقة بمعايير نقل النّص الروائيّ. سعت الباحثة خلال الدراسة إلى الاطلاع على أهم الإسهامات التي تناولت علم الترجمة مع بيان النظريات اللغوية المرتبطة بها، حيثُ أجرَت في ضوئها دراسةً تحليليةً وصفية حاولت من خلالها تحديد المُقاربة التي مال إليها المترجم أثناء نقل العناصر الأدبية للرواية والتقنيات التي اعتمدها في الترجمة، وتناوُل أثر ذلك على فعل التلقي لدى القارئ؛ فقد يميل المترجم إلى اعتماد استراتيجيةٍ بعينها خلال نقله النص من ثقافة لأخرى وقد يستخدمها اعتباطيًا كونه غير متخصص في المجال. وقد تم توثيق التقنيات المستخدمة في ترجمة بعض المواضع وإدراج بعض الاقتراحات بخصوصها. الكلمات المفتاحية: الخطاب الروائي، التلقي، الترجمة الأدبية، نظريات الترجمة، تقنيات الترجمة، التغريب، التوطين.
Benzer Tezler
- Kur'an-ı Kerim'de sebep bildiren yapılar
The casual structures in the holy Qur'an
HASAN SELİM KIROĞLU
Doktora
Türkçe
2014
DilbilimOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONER GÜNDÜZÖZ
- Kırâat ilminde usûle dâir üç mesele: İstiᶜâze, Besmele ve İdgâm
Three issues about the method in the science of reading: İstiazah, Basmala and al-İthhaar
ENES TEMEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT TEMEL
- استعمالات اسم الآلة في القرآن الكريم دراسة صرفية دلالية
İsm-i alet kalıplarının Kur'an-ı Kerimde kullanımı üzerine morfolojik ve semantik bir inceleme
ABOUBACAR MOHAMADOU
Yüksek Lisans
Arapça
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAMZA ERMİŞ
- İlahi diyalog bağlamında kadının yeri
Dialogue divine dans le contexte de la place des femmes
CENK ÇINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HATİCE ŞAHİN AYNUR
- المنهج التحليلي في تعليم المحادثة
Konuşma öğreti̇mi̇nde anali̇zci̇ metod
AHMED ALDYAB
Doktora
Arapça
2015
Doğu Dilleri ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM ÖZAY