Matematikte özel yetenekli öğrencilerin oran-orantı problemlerini çözme sürecinde kullandıkları üstbiliş becerilerinin incelenmesi
Investigation of metacognitive skills used by specially gifted students in mathematics in the process of solving ratio-proportion problems
- Tez No: 980224
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KEVSER AKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Matematik eğitimi, Oran, Orantı, Problem çözme, Özel yetenek, Üstbiliş, Mathematics education, Proportion, Ratio, Problem solving, Special ability, Metacognitive
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Matematikte özel yetenekli öğrenciler yaşıtlarına göre problem çözme, matematiksel kavramları anlama, üst düzey akıl yürütme, genelleme yapabilme, soyut düşünme ve özgün stratejiler geliştirme gibi üst düzey bilişsel becerilerde farklılık göstererek matematik alanında üstün performans sergileme eğilimindedirler. Bu özellikler bireyin kendi bilişsel süreçlerini fark etmesi, izlemesi ve düzenlemesi anlamına gelen üstbiliş kavramı ile yakından ilişkilidir (Flavell, 1979). Bu araştırmanın amacı matematikte özel yetenekli öğrencilerin problem çözme sürecı̇nde kullandıkları üstbiliş becerilerinin incelenmesidir. Bilim ve Sanat Merkezi'nde Özel Yetenekleri Geliştirme Programı matematik alanında öğrenim gören 7. sınıf öğrencileriyle yapılan araştırmanın yöntemi nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan durum çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunun belirlenmesinde matematikte özel yetenekli öğrenciler ile çalışma yapılacağından amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Öğrenciler ile problem çözmeyi içeren birebir ve yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın veri toplama araçlarını; yenilenen matematik öğretim programındaki kazanımlar (MEB, 2018a) dikkate alınarak araştırmacı tarafından geliştirilen problem çözme envanteri, Özsoy (2007)'un üstbiliş problem çözme etkinlikleri için uygulama yönergesinden yararlanılarak hazırlanan görüşme formu ve Polya (1973)'nın problem çözme basamaklarına göre yarı yapılandırılmış̧ formata uygun olarak görüşme formu paralelinde hazırlanan gözlem formu oluşturmaktadır. Tüm veri toplama araçları uzman görüşlerine sunulduktan sonra gerekli düzeltmeler yapılmıştır. Öğrencilerin problem çözerken kullandıkları üstbiliş becerileri tahmin, planlama, izleme ve değerlendirme kategorilerinde incelenmiştir. Verilerin analizinde, problem çözme sürecinde kullanılan üstbiliş becerilerinin sistematik ve açık bir biçimde betimlendiği betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda matematikte özel yetenekli öğrencilerin problem çözme sürecinde üstbiliş becerilerini tahmin, planlama, izleme ve değerlendirme kategorilerinde kullandıkları gözlemlenmiştir. Öğrencilerin en sık kullandıkları üstbiliş becerileri sırasıyla tahmin, planlama, izleme becerileri olurken en az kullandıkları becerinin değerlendirme becerisi olduğu görülmüştür. Bu araştırma doğrultusunda, matematikte özel yetenekli öğrencilerin üstbilişsel farkındalık ve becerilerinin gelişimini desteklemek ve problem çözme süreçlerinde bu becerileri bilinçli biçimde kullanmalarını sağlamak amacıyla, bireyselleştirilmiş ve üst düzey düşünme süreçlerini teşvik edici matematik öğretim programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Students with special talent in mathematics tend to exhibit superior performance in mathematics by differing from their peers in higher-level cognitive skills such as problem solving, understanding mathematical concepts, higher-order reasoning, generalization, abstract thinking and developing original strategies. These characteristics are closely related to the concept of metacognition, which means an individual's awareness, monitoring and organization of their own cognitive processes (Flavell, 1979). The purpose of this research is to examine the metacognitive skills used by students with special talent in mathematics in the problem solving process. The method of the research conducted with 7th grade students studying mathematics in the Special Talent Development Program at the Science and Art Center is a case study, which is one of the qualitative research methods. Since the study will be conducted with students with special talent in mathematics, criterion sampling, which is a purposive sampling method, was used in determining the study's study group. One-on-one and face-to-face interviews involving problem solving were conducted with the students. The data collection tools of the research were; The problem solving inventory developed by the researcher taking into account the outcomes in the renewed mathematics curriculum (MEB, 2018a), an interview form prepared using Özsoy (2007)'s application directive for metacognitive problem solving activities, and an observation form prepared in parallel with the interview form in accordance with the semi-structured format according to Polya (1973)'s problem solving steps. Necessary corrections were made after all data collection tools were presented to expert opinions. The metacognitive skills used by the students while problem solving were examined in the categories of estimation, planning, monitoring, and evaluation. In the analysis of the data, descriptive analysis was used, in which the metacognitive skills used in the problem solving process were systematically and clearly described. As a result of the research, it was observed that gifted students in mathematics used metacognitive skills in the problem solving process in the categories of estimation, planning, monitoring, and evaluation. The metacognitive skills used most frequently by the students were estimation, planning, and monitoring, respectively, while it was found that the skill they used least was evaluation skill. In line with this research, it is recommended that mathematics teaching programs that encourage individualized and higher-order thinking processes be developed in order to support the development of metacognitive awareness and skills of gifted students in mathematics and to enable them to use these skills consciously in problem-solving processes.
Benzer Tezler
- Üstün yetenekli tanısı konulmuş ve konulmamış öğrencilerin matematikte yaratıcılıklarının incelenmesi: Bir özel durum çalışması
An analysis of the creativity of the students who assigned as gifted and the students who are not assigned as gifted in mathematics: A case study
DUYGU TAŞKIN
Doktora
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN BAKİ
- Üstün yetenekli öğrencilerin matematiksel düşünme becerilerine göre problem kurma süreçlerinin incelenmesi
Examination of problem-posing processes by considering mathematical thinking skills of the gifted students
KAMİL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MENDERES ÜNAL
- Matematik olimpiyatlarına hazırlıkta akademik tartışma modeli çerçevesinde bir program tasarımı çalışması
A program design study whitin the framework of accountable talk model in preparation for mathematics olympiads
VOLKAN YALÇIN
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ŞÜKRÜ ÖZDEMİR
- İlköğretimdeki üstün yetenekli öğrencilere uygulanan öğretim yöntemlerinin değerlendirilmesi
The evaluation of the methods applied on gifted students in elemetary school
ŞİFANUR YILMAZ ATİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. SÜHA YILMAZ
- Özel yetenekli öğrencilerde sorgulama temelli matematik öğretimi sürecinden yansımalar
Reflections from the inquiry-based mathematics teaching process for gifted students
ÇAĞLA GENÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MatematikZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AVNİ YILDIZ
DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN KARADUMAN