Ortaöğretim öğrencilerinin deprem okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Determination of earthquake literacy levels of high school students
- Tez No: 980228
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜLENT AKSOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Coğrafya, Education and Training, Geography
- Anahtar Kelimeler: Afet hazırlığı, Afet yönetimi, Coğrafya eğitimi, Deprem, Karma yöntemler, Lise öğrencileri, Nicel araştırma, Nitel araştırma, Okuryazarlık, Ölçek geliştirme, Disaster preparation, Disaster management, Geography education, Earthquake, Mixed methods, High schools students, Quantitative research, Qualitative research, Literacy, Scale development
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afetler bir toplumu ya da çevreyi olumsuz etkileyen doğal ya da insan kaynaklı olayların tamamını ifade eder. Bu afetlerden biri olan deprem aniden gerçekleşir ve bazen sonuçları insanlarda unutulmaz etkiler bırakır. Türkiye tektonik, sismik, topografik ve iklimsel yapısı nedeniyle deprem gibi afetlerle en sık karşılaşan ülkelerden biridir. Depremlerden kaynaklanan insan kayıpları açısından dünya çapında üçüncü, etkilenen insan sayısı açısından ise sekizinci sırada yer almaktadır. Ayrıca Türkiye'de gerçekleşen afetlerden en çok can kaybı depremler neticesinde meydana gelmiştir. Deprem gibi önemli bir gerçeğin olduğu Türkiye'de zorunlu eğitimin son kademesinde olan ortaöğretim öğrencilerinin deprem okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi hem öğretim programlarının amaçlarının gerçekleşme düzeyleri açısından hem de geleceğin yetişkinleri olan öğrencilerin depremlere ne derece hazır olduklarının belirlenmesi açısından önemlidir. Bu kapsamda araştırmanın amacı Türkiye'de Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı kurumlarda okutulan zorunlu coğrafya dersini (9 ve 10. sınıf coğrafya dersi) almış olan 11 ve 12. sınıf öğrencilerinin deprem okuryazarlık düzeylerini belirlemek ve deprem okuryazarlığını oluşturan tutum, davranış, bilgi ve beceri gibi bileşenler üzerindeki çeşitli değişkenlerin etkisini ortaya koymaktır. Araştırmanın çalışma grubunu lise öğrencilerinin oluşturduğu araştırmada karma yöntem kullanılmış ve araştırma yakınsak desene göre kurgulanmıştır. Araştırma kapsamında nicel verileri toplamak için beş bölümden oluşan ortaöğretim öğrencilerinin deprem okuryazarlık düzeylerini belirleme ölçeği geliştirilmiştir. Nitel bulguları elde etmek için de yarı- yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Gerekli olan tüm izinler alındıktan sonra oluşturulan çalışma grubu Kayseri ilinde sekiz farklı lise türünde öğrenimine devam eden 1.180 öğrenciden oluşmaktadır. Nicel veriler toplandıktan sonra yarı- yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler SPSS (T-testi, ANOVA, Levene testi, Welch testi, Games-Howell Çoklu Karşılaştırma Testi, Dunnet çoklu karşılaştırma testi, Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Modeli Analizi) ile analiz edilirken; nitel verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz birlikte kullanılmıştır. Yapılan nicel analizler sonucunda lise öğrencilerinin önemli bir kısmının yüksek düzeyde deprem okuryazarlık tutumuna ve bilgisine sahip oldukları ancak davranış boyutunda orta düzeyde; beceri boyutunda ise düşük düzeyde oldukları belirlenmiştir. Nitel analiz sonuçlarından elde edilen bulguların da nicel sonuçları desteklediği belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre ihtiyaç duyulan eğitim planlamaları yapılarak bu sorunun okullarda çözüme kavuşturulması için gerekli çalışmaların yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Disasters refer to all natural or man-made events that negatively affect a community or environment. One such disaster, earthquakes, occur suddenly and sometimes leave unforgettable effects on people. Due to its tectonic, seismic, topographical and climatic structure, Türkiye is one of the countries most frequently affected by disasters such as earthquakes. In terms of human casualties caused by earthquakes, Türkiye ranks third worldwide, and eighth in terms of the number of people affected. Additionally, the highest number of casualties resulting from disasters in Türkiye have been caused by earthquakes. In Türkiye, where earthquakes are a significant reality, determining the earthquake literacy levels of secondary school students in the final stage of compulsory education is important both in terms of the achievement levels of the objectives of the curriculum and in terms of determining the degree to which students, who are the adults of the future, are prepared for earthquakes. Within this scope, the aim of the study is to determine the earthquake literacy levels of 11th and 12th grade students who have taken the compulsory geography course (9th and 10th grade geography course) taught in institutions affiliated with the Ministry of National Education in Türkiye and to reveal the effects of various variables on the components of earthquake literacy, such as attitudes, behaviours, knowledge, and skills. The study used a mixed method approach and was designed according to a convergent pattern, with the working group consisting of high school students. A five-part scale was developed to determine the earthquake literacy levels of secondary school students in order to collect quantitative data. Semi-structured interview forms were used to obtain qualitative findings. After obtaining all necessary permissions, the study group consisted of 1,180 students continuing their education in eight different types of high schools in the province of Kayseri. After the quantitative data were collected, semi-structured interviews were conducted. Quantitative data were analysed using SPSS (T-test, ANOVA, Levene test, Welch test, Games-Howell Multiple Comparison Test, Dunnet multiple comparison test, Pearson Correlation Analysis and Multiple Linear Regression Model Analysis), while content analysis and descriptive analysis were used together in the analysis of qualitative data. The results of the quantitative analyses revealed that a significant proportion of high school students had a high level of earthquake literacy attitudes and knowledge, but were at an intermediate level in terms of behaviour and at a low level in terms of skills. The findings from the qualitative analyses were found to support the quantitative results. Based on the research findings, it is recommended that the necessary educational planning be carried out and the required work be done to resolve this issue in schools.
Benzer Tezler
- Sakarya ilindeki ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin fen başarısının değerlendirilmesi
Evaluation of achievement level of secondary school students in science and technology lesson in Sakarya
ŞENAY İYİCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. AHMET ESKİCUMALI
- Ortaöğretim öğrencilerinin afet ve nüfus kavramlarına ilişkin geliştirdikleri metaforların incelenmesi
Ivesttigation of metaphors developed by secondary school students regarding the concepts of disaster and population
FATOŞ KAYAARDI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RECEP BOZYİĞİT
- Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan ortaöğretim öğrencilerine yönelik farklı deprem eğitim şekillerinin karşılaştırılması
Comparison of different earthquake education methods for secondary school students who has mild mental retardation
GÖKHAN AÇIKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiAfet Eğitimi ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT TEKİNER
- 2011 Van Depremleri sonrası ortaöğretim öğrencilerine yönelik psikososyal destek çalışmalarının değerlendirilmesi (Erciş ilçesi örneği)
2011 Van Earthquake evaluation of psychosocial support post-secondary education for students (The case of Erciş)
ALTUĞ ÇAĞLAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
İletişim BilimleriFırat Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA YAĞBASAN
- Beşinci sınıf öğrencilerinin yıkıcı doğa olaylarına ilişkin algılarının kelime ilişkilendirme testi (KİT) kullanılarak incelenmesi
Analiysis of perceptions of 5 th grade students about destructive nature events through word association test (WAT)
FATMA NUR AÇIKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET MUTLU