Ruhsal zekâ ve yapay zekâ kaygısı arasındaki ilişkide belirsizliğe karşı toleransın rolü
The role of uncertainty tolerance on the relationship between spiritual intelligence and artificial intelligence
- Tez No: 980259
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYGÜL TURAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirsizliğe tahammülsüzlük, Dijital öğrenme, Ruhsal zeka, Yapay zeka, Çevresel belirsizlik, Çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Intolerance of uncertainty, Digital learning, Spiritual Intelligence, Artificial intelligence, Environmental uncertainty, Multilevel structural equation modeling, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Birçok alanda bireylerin işlerini kolaylaştıran yapay zekâ, gün geçtikçe daha çok birey tarafından keşfedilmekte ve kullanılmaktayken, geleceği konusundaki endişe ve kaygılar da artmaktadır. Bu tez çalışmasında, yapay zekâ kaygısı kavramına odaklanılmış ve bu kavram bireylerin ruhsal zekâ düzeyleri ile açıklanmıştır. Yapay zekâ kaygısını açıklamada kullanılan bir diğer değişken de belirsizliğe karşı toleranstır. Bu doğrultuda bu tez çalışmasında, ruhsal zekâ ile yapay zekâ kaygısı arasındaki ilişkide belirsizliğe karşı toleransın rolünü araştırmak amaçlanmıştır. Bu tez kapsamında anket yöntemi kullanılarak 382 beyaz yakalı çalışandan veri elde edilmiştir. Yapay zekâ kaygısı, ruhsal zekâ ve belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeklerinin geçerliliğini değerlendirmek amacıyla keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmış, ardından güvenilirliği test etmek için Cronbach Alpha değerleri hesaplanmıştır. Örtük değişkenler arasındaki ilişkilerin tespiti amacıyla ölçme modeli testi yapılmış ve model testi için yapısal eşitlik modellemesi uygulanmıştır. Bulgular, ruhsal zekâ, belirsizliğe tahammülsüzlük ve yapay zekâ kaygısının boyutları arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Araştırmanın sonucunda belirsizliğe karşı tahammülsüzlüğün ruhsal zekâ ile yapay zekâyı öğrenme kaygısı arasında tam aracılık gösterdiği tespit edilmiştir. Yine belirsizliğe tahammülsüzlük, ruhsal zekâ ile yapay zekânın iş değiştirme kaygısı arasındaki ilişkide de tam aracı rolü göstermiştir. Nihayet belirsizliğe karşı tahammülsüzlük, ruhsal zekâ ile yapay zekânın sosyoteknik körlük ve konfigürasyon kaygısı arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlenmektedir. Mevcut araştırma, bireylerin ruhsal zekâlarının belirsizliğe tahammül etme yeteneklerini nasıl etkilediğini ve bunun da yapay zekâya yönelik kaygıları üzerinde nasıl etkili olduğunu açıklamayı amaçlayan ampirik bir çalışma sunmaktadır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, çalışmaya konu olan kavramlar arasındaki ilişkileri doğrulamakta, yapay zekâ kaygısı ve teknoloji adaptasyonu literatürüne katkıda bulunmaktadır. Ayrıca bireylerin psikolojik eğilimlerinin yapay zekâ kaynaklı değişikliklere tepkilerini nasıl şekillendirdiğine dair derinlemesine anlayışlar ortaya koymakta ve yapay zekâya olan kaygının giderilmesi adına alınabilecek önlemler ve yapılabilecek çalışmalara ışık tutmaktadır.
Özet (Çeviri)
Artificial intelligence is being discovered and used by a growing number of individuals in many areas but concerns about it and anxieties about the future are also increasing. In this thesis, the concept of artificial intelligence anxiety has been focused on and explained in terms of individuals' spiritual intelligence levels. Another variable used to explain artificial intelligence anxiety is uncertainty tolerance. In this context, present study aims to investigate the role of uncertainty intolerance on the relationship between spiritual intelligence and artificial intelligence anxiety. Data was collected from 382 white-collar employees using a survey method. Exploratory and confirmatory factor analyses were conducted to evaluate the validity of artificial intelligence anxiety, spiritual intelligence, and intolerance of uncertainty scales, and Cronbach's alpha values were controlled to examine reliability of scales. A measurement model test was conducted to identify the relationships between latent variables, and structural equation modeling was applied for the research model test. The findings indicate that significant relationships between the dimensions of spiritual intelligence, intolerance of uncertainty, and artificial intelligence anxiety. The results revealed that intolerance of uncertainty fully mediated the relationship between spiritual intelligence and anxiety about learning artificial intelligence. Similarly, intolerance of uncertainty fully mediated the relationship between spiritual intelligence and anxiety about job replacement due to artificial intelligence. Finally, intolerance of uncertainty partially mediated the relationship between spiritual intelligence and concerns about sociotechnical blindness and configuration related to artificial intelligence. The current study has presented empirical research aiming to explain how individuals' spiritual intelligence influences their ability to tolerate uncertainty and how this, in turn, influences their concerns about artificial intelligence. In addition, it has provided in-depth insights into how individuals' psychological tendencies shape their responses to AI-driven changes and sheds light on measures that can be taken and studies that can be conducted to alleviate anxiety about artificial intelligence.
Benzer Tezler
- Yapay zeka çağında ruhsal liderlik: Yükseköğretim perspektifi
Spiritual leadership in the age of artificial intelligence: A higher education perspective
GÜLŞAH KÖPRÜLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve Öğretimİbn Haldun ÜniversitesiEğitim Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YURDUNKULU
- Geleneksel ve yapay zeka destekli yoganın yaşam kalitesine ve mental iyi oluşa etkisinin karşılaştırılması: Randomize kontrollü çalışma
Comparison of the effects of traditional and artificial intelligence-assisted yoga on quality of life and mental well-being: A randomized controlled study
GÖZDE ÖZSEZER
Doktora
Türkçe
2024
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLENGÜL MERMER
- Psikiyatri polikliniğine başvuran şizofreni tanılı hastaların ilaç tedavisine uyumunun yapay zekâ yöntemleriyle incelenmesi
Investigation of medi̇cation adherence in schizophrenia patients applying to the psychiatry outpatient clinic using artificial intelligence methods
SÜREYYA BETÜL SOYLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriNecmettin Erbakan ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZMİYE KAYA
- Gerçekliğin yeni algısı, deepfake ve gerçeklik ilişkisinin sanatsal kuramlar bağlamında değerlendirilmesi
The new perception of reality, the evaluation of the relationship of reality and deepfake in the context of artistic theories
EJDER DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Güzel SanatlarBatman ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. HAYDAR BALSEÇEN
- Sorgulama biçimi olarak kavramsal sanat ve geleneksel sanat işbirliği
The collaboration of conceptual art and traditional art collaboration as a form of inquiry
PERİNCAN YALNIZCIK KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Güzel Sanatlarİstanbul Aydın ÜniversitesiGrafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
PROF. SEFA ÇELİKSAP