Challenging the multiverse: Scientific enough or theoretical bluff?
Çoklu evreni sorgulamak: Bilimsel bir teori mi yoksa teorik bir aldatmaca mı?
- Tez No: 980502
- Danışmanlar: PROF. ENİS DOKO
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Bilim Felsefi, Çoklu Evren, İnce Ayar, Kuantum Kozmolojisi, Matematiksel Evren Hipotezi, Simülasyon Argümanı, Fine Tuning, Mathematical Universe Hypothesis, Multiverse, Philosophy of Science, Quantum Cosmology, Simulation Argument
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İbn Haldun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çoklu evren teorilerinin makuliyet durumunu inceler ve bunların gerçek bilimsel teoriler olarak kabul edilip edilemeyeceğini veya ampirik temeli olmayan spekülatif çerçeveler olarak kalıp kalmayacağını sorgular. Bu soruyu ele almak için, iki ana aşamadan oluşan felsefi bir yaklaşım kullanılmaktadır. Analizin ilk aşaması, Enflasyon Kozmolojisi, Sicim Teorisi, Kuantum Kozmoloji, Everett'in Çoklu Evrenler Teorisi, Tegmark'ın Matematiksel Evren Teorisi, Bostrom'un Simülasyon Argümanı gibi başlıca çoklu evren modellerini incelemektedir. Her model, tarihsel kökenleri, bilimsel motivasyonları kavramsal yapıları ve çözmeye çalıştıkları sorunlar özetlenerek analiz edilmektedir. İkinci aşama, test edilebilirlik, yanlışlanabilirlik, öngörü gücü ve açıklayıcı kapsam gibi bilimsel bir teorinin temel gerekliliklerine dayanan eleştirel bir analiz içermektedir. Böylelikle, bu tez, bu teorilerin mantıksal olarak tutarlı ve bilimsel olarak titiz olup olmadığını veya bilimsel olarak kabul edilebilmek için spekülasyona ve gözlemlenemeyen varlıklara fazla bağımlı olup olmadığını araştırmaktadır. Analiz, çoklu evren teorilerinin güvenilir bilimsel fikirlere dayandığını ve evrenin ince ayarı, kökeni ve doğası gibi derin sorunları ele almayı amaçladağını, ancak teorik iddialarını deneysel gerçeklikle bağdaştıramadağını ortaya koymaktadır. Yanlışlanabilirlik eksikliği, çözülmemiş ölçüm sorunları ve şüpheli akıl yürütmeye dayanmaları, bilimsel teoriler olarak konumlarını zayıflatmaktadır. Bu nedenle tez, çoklu evren teorilerinin spekülatif olmaya devam ettiği ve zarafetlerine ve matematiksel sofistike yapılarına rağmen şu anda yerleşik bilimsel teoriler olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the status of multiverse theories and asks whether they can be considered genuine scientific theories or remain speculative frameworks without empirical grounding. To address this question, I employ a philosophical approach consisting of two main stages. The first stage of the analysis explores the major multiverse models, including Inflationary Cosmology, String Theory, Quantum Cosmology, Everett's Many Worlds, Tegmark's Mathematical Universe, and Bostrom's Simulation Argument. Each model is analyzed by outlining their historical origins, scientific motivations, conceptual structure, and the problems it attempts to solve. The second stage involves critical analysis based on essential requirements of a scientific theory, such as testability, falsifiability, predictive power, and explanatory scope. By doing so, this thesis investigates whether these theories are logically coherent and scientifically rigorous or too dependent on speculation and unobservable entities to be recognized as scientific. The analysis finds that although multiverse theories are grounded in credible scientific ideas and aim to tackle profound issues like fine-tuning, the origin and nature of the universe, they fail to connect their theoretical claims with empirical reality. Their lack of falsifiability, unresolved 'measure' issues, and reliance on questionable reasoning weaken their standing as scientific theories. The thesis, therefore, concludes that multiverse theories remain speculative and cannot presently be considered established scientific theories despite their elegance and mathematical sophistication.
Benzer Tezler
- Çoklu evrenler teorisinin teistik ve ateistik argümanlar bağlamında kelâmi kritiği
A kalāmic critique of the multiverse theory in the context of theistic and atheistic arguments
CEYLAN FİDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinSiirt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMALETTİN ERDEMCİ
- İkinci yeni dışında bir şair : Edip Cansever
A Poet outside the second new movement: Edip Cansever
MURAT DEVRİM DİRLİKYAPAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTürk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALAT SAİT HALMAN
- Machine learning-based prediction of FTIR spectral peaks for biomass characterization
Biyokütle karakterizasyonu için FTIR spektral pik noktalarının makine öğrenmesi tabanlı tahmini
FAHREDDİN TALHA SAĞİŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Kimya Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR YAMAN
- Challenging the balance of power theory within the post-cold war period: Role of the United States and the European Union
Güç dengesi teorisinin soğuk savaş sonrası dönemde sorgulanması: Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği?nin rolü
AHMET TOPRAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2010
Uluslararası İlişkilerİzmir Ekonomi ÜniversitesiAvrupa Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YÜCEL BOZDAĞLIOĞLU
- Challenging the influence of interactivity on narrative structures in digital games. An analysis of adventure genres
Dijital oyunlarda anlatı yapılarındaki interaktivite etkisinin sorgulanması. Macera türünün bir analizi
NİLÜFER ZEYNEP YAVUZ