Kurumsal karbon ayak izi azaltımı kapsamındaki inovatif çalışmaların karşılaştırılması ve sürdürülebilirlik odaklı özgün karar verme metodu geliştirilmesi
Comparison of innovative studies within the scope of corporate carbon footprint reduction and developing a sustainability-oriented novel decision-making method
- Tez No: 980529
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET FEYZİOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Makine Mühendisliği, Mechanical Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Makine Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde hangi branştan olursa olsun gerçekleştirilen bilimsel çalışmaların sürdürülebilir bir dünya için belirlenmiş olan 17 küresel amaç doğrultusunda sağladığı katkı bir kriter olarak değerlendirilmektedir. Söz konusu doğrultuda katkı sağlamak elbette her bir kurumun, akademik branşın, devletin ve kişinin görevi durumundadır. Bu çerçeveden bakıldığı zaman sürdürülebilirlik uygulamalarının çok fazla kritere ve çok fazla paydaşa sahip olduğu da görülmektedir. Temel amaçlarından bir tanesi verimi artırmak olan sürdürülebilirlik odaklı yönetişim yaklaşımının, sahip olduğu kompleks yapıdan dolayı ilk olarak kendi yapısındaki ve karar mekanizmalarındaki verimli işleyişin sağlanması ve doğru adımların atılması maksadıyla öncelikle doğru kararların verilmesi gerektiği görülmektedir. Bu noktada enerji, imalat, ısı proses, konstrüksiyon, otomotiv, iklimlendirme gibi çeşitli dallara sahip olan ve çok geniş bir alana hitap eden makine mühendisliği anabilimi içerisinde kendisine yer edinmiş olan ve lisansüstü eğitiminde dersi verilmekte olan çok kriterli karar verme yaklaşımı son derece önemli ve kritik bir yer tutmaktadır. Gerçekleştirilen tez çalışmasında sürdürülebilirlik kavramının mevcut formuna ulaşma süreci kapsamlı olarak ele alınmıştır. Devamında Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi'nde işlem görmekte olan, çeşitli sektörlerde hizmet vermekte olan 10 farklı kurumsal firmanın 5 yılda gerçekleştirmiş olduğu çalışmalar, inovasyon faaliyetleri ve performans verileri incelenmiştir. Firmaların finansal ve çevresel sürdürülebilirlik çıktıları çok kriterli karar verme yaklaşımı ile ve inovasyon odaklı olarak değerlendirilmiş olup ardından geliştirilmiş olan özgün çok kriterli karar verme yöntemi ile aynı performans çıktılarını sağlayan kurumsal politikaların analizi ve sürdürülebilirlik kriterlerinin birbirine olan etki analizi arasında ilişkilendirme yapılma imkanı sağlanmıştır. Bu sayede karar vericiler, politika yapıcılar ve uygulayıcılar arasındaki öznel niteliğe sahip olan süreçlerin, nesnel bir yaklaşımla ve matematize edilerek analiz edilmesi sağlanmıştır. Söz konusu yaklaşım ile elde edilen veriler ve kalıplar sayesinde tüm kişi ve kurumların sahip oldukları koşullar ve belirledikleri hedef doğrultusunda sürdürülebilirlik performanslarına azami katkı sağlayacak kararları vermeleri sağlanacaktır. Zira bilindiği üzere toplam kalite yönetimi yaklaşımının temelini amaca uygunluk oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
Today, the contribution of scientific studies, regardless of branch, to the 17 global goals determined for a sustainable world is evaluated as a criterion. Of course, it is the duty of each institution, academic branch, state and individual to contribute in this direction. When viewed from this perspective, it can be seen that sustainability practices have too many criteria and too many stakeholders. Due to the complex structure of the sustainability-oriented governance approach, one of the main objectives of which is to increase efficiency, it is seen that the right decisions must be made first in order to ensure the efficient functioning of its structure and decision-making mechanisms and to take the right steps. At this point, the multi-criteria decision-making approach, which has gained a place within the department of mechanical engineering, which has various branches such as energy, manufacturing, heat process, construction, automotive, air conditioning and appeals to a wide range of fields, and is taught in postgraduate education, is extremely important and critical with place it holds. In the thesis study, the process of reaching the current form of the concept of sustainability was discussed comprehensively. Subsequently, the studies, innovation activities and performance data of 10 different corporate companies serving in various sectors, traded in the Borsa Istanbul Sustainability Index, were examined in 5 years. The financial and environmental sustainability outcomes of the companies were evaluated with a multicriteria decision-making approach and innovation-oriented, and then, with the original multi-criteria decision-making method developed, it was possible to make a correlation between the analysis of corporate policies that provide the same performance outcomes and the impact analysis of sustainability criteria on each other. In this way, the subjective processes between decision makers, policy makers and practitioners were analyzed with an objective approach and mathematical analysis. Thanks to the data and patterns obtained with this approach, all individuals and institutions will be enabled to make decisions that will maximize their sustainability performance in line with their conditions and the goals they have set. As it is known, the basis of the total quality management approach is fitness for purpose.
Benzer Tezler
- Otomotiv endüstrisi için karbon ayak izi hesaplamaları, değerlendirilmesi ve azaltım yöntemlerinin araştırılması
Carbon footprint calculations, evaluation and research of mitigation methods for the automotive industry
ÖZLEM AKPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEHZAT BALCI
- Sürdürebilirlik yolunda kalkınma amaçlarına ulaşma yolunda bir halı fabrikasında karbon ayak izi azaltma stratejilerinin araştırılması
Investigation of carbon footprint reduction strategies in a carpet factory on the way to achieving sustainable development goals
LUTFULLAH SABRİ BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiGaziantep ÜniversitesiHalı Tasarım ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESİN SARIOĞLU
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEMİK BÜNYAMİN ÜZÜMCÜ
- Ankara, İstanbul ve İzmir illerine ait karbon ayak izi hesaplaması ve Monte Carlo simülasyonu ile belirsizlik analizi
Carbon footprint calculation of Ankara, Istanbul and Izmir provinces and uncertainty analysis with Monte Carlo simulation
SENA ECEM YAKUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET DURAN ŞAHİN
- Sürdürülebilirlik yaklaşımı çerveçesinde kot yıkamatesisinin kurumsal karbon ayak izinin değerlendirilmesi
Evaluation of the corporate carbon footprint of the denimwashing facility within the framework of sustainabilityapproach
BAHAR VAYİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çevre MühendisliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA ÇORUH
- Bir işletmede karbon ayak izinin hesaplanması ve azaltım senaryoları
Calculation and reduction scenarios of carbon footprint in a business
MERVE KARATAŞ TÜMKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİskenderun Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLA SAKALLI