19. Yüzyıl kelam âlimlerinde isbat-ı vacib (Ahmed Nuri ve Hüseyin el-Cisr örneği)
Proof of necessary action among 19th century theological scholars (the example of Ahmed Nuri and Hüseyin al-Jisr)
- Tez No: 980571
- Danışmanlar: PROF. DR. SEFA BARDAKCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam ve İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Allah'ın (c.c) varlığını ve birliğini ispatlama çabaları, kelâm ilminin ilk teşekkül ettiği dönemdeki âlimlerden, modern dönem âlimlerine varıncaya kadar, her dönemde insanların zihin dünyalarında yer edinen konuların başında gelmiştir. Allah (c.c), yeri, göğü ve bunlar arasındaki her şeyi yaratan, tasarlayan isim ve sıfatlarının tecellilerini kâinatta müşahede ettiğimiz yüce bir varlıktır. Bu varlığa iman ise, İslam itikad esaslarının en başında yer almaktadır. İslam itikad esaslarından olan Allah'a (c.c) iman, kelâm bilginlerince izah edilmiş, isbât-ı vâcibin mümkünlüğü, isbât-ı vâcibin gerekliliği, isbât-ı vâcib delilleri, selbi sıfatlar ve sübuti sıfatlar gibi konular üzerinde tartışılmıştır. Bu araştırma, Allah (c.c) inancını tahkiki iman boyutuna ulaştırmayı amaçlayan bir çalışmadır. Tez çalışmasıyla Ahmed Nûri ve Hüseyin el-Cisr'in isbât-ı vâcib anlayışları ortaya konulmuştur. Tez çalışmasında, kelâm ekollerinde isbât-ı vâcib konusuna ve XIX. yüzyılda yaşamış kelâm âlimlerinin görüşlerine değinmekle beraber, XIX. yüzyıl mütekellimlerinden olan Ahmed Nûri ve Hüseyin el-Cisr'in isbât-ı vâcib anlayışlarına odaklanılmıştır. Üzerinde tez çalışması yapılmayan şahıslardan olan Ahmed Nûri ve isbât-ı vâcib anlayışı üzerinde çalışmak çok kıymetli olmuştur. Ahmed Nûri'nin araştırmada başucu olarak çalışılan,“İsbât-ı Vâcib”adlı eseri olmuştur. Ahmed Nûri, isbât-ı vâcib anlayışının şekillendirirken kelâm, felsefe ve tasavvuf disiplinlerinden yararlanmıştır. Bu bağlamda Ahmed Nûri, telif ettiği eseriyle bu üç disiplinden oluşan bir ispat yöntemi ortaya çıkarmıştır. Araştırmada yararlanılan ikinci kaynak, Hüseyin el-Cisr'e ait“Savâbü'l-kelâm fi akaidi'l- İslam”ve“Risale-i Hamidiyye”adlı eserler olmuştur. Hüseyin el-Cisr de, Allah'ın (c.c) varlığı ve birliği anlayışını ortaya koyarken, Allah'ın (c.c) on üç tane kemal sıfat üzerinden izahatlar getirmiştir. Bu araştırma, Ahmed Nûri'nin tanıtılmasına katkı sağlayacak ve Hüseyin el-Cisr'in isbât-ı vâcib anlayışının geniş kitlelere ulaşmasına yardımcı olacaktır.
Özet (Çeviri)
Efforts to prove the existence and oneness of God have been among the most prominent topics in the minds of people throughout history, from the early scholars of theology to contemporary scholars today. God is the supreme being whose names and attributes we observe in the universe, creating and designing the earth, the sky, and everything between them. Belief in this being is at the forefront of Islamic faith. Belief in God, a fundamental principle of Islamic faith, has been explained by theologians and discussed on such topics as the possibility of necessary proof, the necessity of necessary proof, evidence for necessary proof, and the necessary attributes. This research aims to elevate belief in God to the level of authenticated faith. This thesis explores the understanding of obligatory proofs (i.e., proofs of necessity) by Ahmed Nuri and Husayn al-Jisr. The thesis examines the subject of obligatory proofs in theological schools and the views of 19th-century theological scholars, focusing on the understanding of obligatory proofs (i.e., proofs of necessity) by 19th-century theologians Ahmed Nuri and Husayn al-Jisr. Since Ahmed Nuri is one of those individuals on whom no thesis has been written, studying his understanding of obligatory proofs has been invaluable. Ahmed Nuri's work,“Isbat-ı Wâjib,”served as a starting point for this research. In shaping his understanding of obligatory proofs, Ahmed Nuri drew on the disciplines of theology, philosophy, and Sufism. In this context, Ahmed Nuri's work, authored by him, has developed a proof methodology encompassing these three disciplines. The second source utilized in this research was the works of Husayn al-Jisr,“Sawabul Kalam Fi Aqaid-il Islam”and“Risale-i Hamidiyye.”Husayn al-Jisr, while also presenting his understanding of the existence and oneness of God, offered explanations based on thirteen of His perfect attributes. This research will contribute to the introduction of Ahmed Nuri and help Husayn al-Jisr's understanding of proof of necessary existence reach a wider audience.
Benzer Tezler
- Osmanlı son devir ıslahatçı din alimlerinden Tahir el-Cezairi ve itikadi görüşleri
Ottoman last period reformist religion scholar Tahir al-Jazairi and his thoughts of faith
İLHAN SELÇUK KASIRGA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA YALÇINKAYA
- İsmail Fenni Ertuğrul'un kelam ilmine katkıları
Ismail Fenni Ertugruls contributions to the science of islamic theology
ABDULLAH YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÇELİK
- Osmanlı medrese eğitiminde felsefe
Philosophy at the Ottoman madrasa education
TUBA KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH ÖZBEK
- Hindu milliyetçiliğinin ilham kaynağı Dayananda'nın İslam'a yönelttiği eleştiriler ve Nânevtevî'nin reddiyesi
Dayananda's cricism of Islam, the source of inspiration of Hindu nationalism, and Nânevtevî's rejection
FATİH GÜNGÖR
Doktora
Türkçe
2024
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN ALTINTAŞ
- An intellectual biography of 'Abd al-Ḥakīm al-Siyālkūtī (D. 1657): His place in Hind intellectual history and influence upon Ottomans
'Abdülhakim Siyâlkûtî'nin (Ö. 1657) entelektüel biyografisi: Hint entelektüel tarihindeki yeri ve Osmanlılar üzerindeki etkisi
ABDULLAH AL MAMUN
Doktora
İngilizce
2023
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL ÜÇER