Geri Dön

G.E. Moore ve sağduyu felsefesi

G.E. Moore and common sense philosophy

PDF İndir

  1. Tez No: 980572
  2. Yazar: ÖZLEM KÜÇÜKŞABANOĞLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. EKREM ZİYA DUMAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Felsefe, Philosophy
  6. Anahtar Kelimeler: Felsefe, Sağduyu, Philosophy, Common sense
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Gazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Felsefe Grubu Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

G. E. Moore, analitik felsefenin kurucularından biri olarak kabul edilir. 20. yüzyılın başlarında idealizmin egemen olduğu felsefi ortamda, idealizmin çöküşüne öncülük ederek erken 20. yüzyıl düşüncesine realizm odaklı bir anlayışın yerleşmesinde büyük rol oynamıştır. Bu nedenle Moore'un felsefesindeki dönüm noktası, genel olarak idealizmden, özelde ise Bradley'nin felsefesine olan inancından kopuşudur. Bu kopuşta önemli olan, sağduyunun Moore'un felsefesinde yalnızca bir başlangıç noktası değil aynı zamanda temel olmasıdır. Onun felsefi yaklaşımının temel özelliği, sağduyuyu savunması ve bu yolla idealizme karşı çıkmasıdır. Moore, sağduyu önermelerinin geçerliliğini savunmuş ve bu önermeleri nasıl bildiğimizi açıklamaya çalışmıştır. Bu çaba, analitik felsefenin temel yapı taşlarından biri haline gelmiştir. Felsefi problemlere yaklaşımında, önce bu problemleri yaratan unsurları anlamaya odaklanmıştır. Bunu yaparken felsefi analizin önemini vurgulaması, analitik felsefenin doğuşunda kritik bir rol oynamıştır. Bu nedenle araştırma, Moore'un felsefi sisteminde sağduyunun oynadığı kritik rolü sistematik bir şekilde analiz etmeyi hedeflemektedir. Moore'un sağduyuya dair görüşlerinin daha net anlaşılması için sağduyunun tanımlarına ve felsefi seyrine yer verilmiş ve böylece Moore'un konumu netleştirilmiştir. Sağduyu, felsefe tarihinde bir yandan Aristoteles'in phronesis kavramıyla işaret ettiği gibi gündelik yaşamın pratik yargılarının temelini oluştururken, diğer yandan da başta Thomas Reid'in İskoç Sağduyu Okulu ve Moore'un“sağduyu realizmi”örneğinde olduğu gibi, felsefi şüpheciliğe karşı sıradan dünya görüşünü ve temel inançları savunan bir savunma hattı işlevi görmüştür. Bu doğrultuda, çalışmanın vardığı temel sonuç şudur: Moore'un sağduyu yaklaşımının kökleri Reid'in sağduyu felsefesine uzanır fakat Moore bunu kendi analitik felsefe yöntemiyle yeniden biçimlendirmiştir. Moore, sağduyuyu felsefi problemlerin çözümünde temel bir araç olarak görür. Ona göre, sağduyuya dayalı bir dünya görüşü temelde doğrudur ve felsefi sorunlar genellikle yapay veya aşırı entelektüelleştirilmiş yaklaşımlardan kaynaklanır. Bu bağlamda sağduyu, Moore'un felsefi yönteminde hem bir başlangıç noktası hem de bir rehber olarak öne çıkmaktadır. Moore'a göre, felsefi analiz sırasında sağduyulu yargılar sorgulanmadan kabul edilmeli ve düşünce sistemi bu yargılar üzerine inşa edilmelidir çünkü bu şekilde daha sağlam bir temel oluşturulur. Moore, özellikle Bir Sağduyu Savunması ve Dış Dünyanın Kanıtı adlı eserlerinde, sağduyuya dayalı temel inançları sistematik biçimde savunmasıyla dikkat çeker. Bu bağlamda Moore'un sağduyu anlayışı, felsefi şüpheciliğe ve idealizme karşı geliştirdiği epistemolojik bir savunma olarak şekillenir. Moore,“Bu bir eldir”gibi gündelik ve kesin önermelerin doğrudan bilgi kaynağı olduğunu savunarak sağduyunun felsefenin temel dayanağı olması gerektiğini öne sürer. Ona göre, dış dünyanın varlığı gibi temel inançlar sağduyuyla kavranabilir ve felsefenin görevi, onları çürütmek değil, analiz ederek anlamlarını açıklamaktır.“İki El Argümanı”ile somut deneyimlerin şüphe götürmez olduğunu gösteren Moore, aşırı kuşkucu teorilerin sağduyuyla çeliştiği için geçersiz olduğunu savunur. Bu yaklaşım, 20. yüzyıl analitik felsefesinde deneyime ve sıradan dil kullanımına yapılan vurgunun önünü açmış, dolayısıyla felsefede kavramsal netlik ve mantıksal açıklık arayışına katkıda bulunarak analitik felsefenin temel taşlarından birini oluşturmuştur. Ayrıca araştırmanın bulguları Moore'un felsefi sisteminde sağduyunun belirleyici bir konuma sahip olduğunu göstermektedir. Moore, etik anlayışında toplumun ahlaki yargılara ulaşmasında sağduyuyu temel bir referans noktası olarak kabul etmektedir. Ona göre insanlar, neyin doğru neyin yanlış olduğunu değerlendirirken ilk olarak günlük yaşamdan edindikleri sağduyuya dayalı bilgilerden yararlanırlar. Bu sebeple ahlaki ilkelerin oluşturulmasında kuramsal varsayımlardan çok, sağduyunun sunduğu açık, belirgin ve genel kabul görmüş yargılar ön planda tutulmalıdır. Epistemolojik yaklaşımında da Moore benzer bir çizgi izler. Bilgiye ulaşmada ve özellikle şüpheci iddiaları çürütmede dayandığı temel yine sağduyudur. Ona göre bazı bilgiler öyle açıktır ki doğruluğu için derinlemesine akıl yürütmeye gerek yoktur; bunlar doğrudan herkes tarafından bilinen doğrulardır. Örneğin“Dünya çok uzun zamandır vardır”önermesi, Moore'a göre sağduyu yoluyla bilinen ve sorgulanması anlamını yitiren bir bilgidir. Bu tür önermeler, felsefi kuşkuculuğa karşı güvenilir bir dayanak oluşturur. Tüm bu bulgular, Moore'un yalnızca bir sağduyu filozofu olmakla kalmadığını, hem ahlak hem de epistemolojiyi sağduyu üzerine inşa ettiğini ve onu düşünmenin hem başlangıç noktası hem de nihai ölçütü olarak merkeze yerleştirdiğini gösterir.

Özet (Çeviri)

G. E. Moore is regarded as one of the founders of analytic philosophy. In the philosophy setting where idealism was dominant in the early 20th century, he guided the collapse of idealism and played a great role in the establishment of a realism-focused understanding in the 20th century. For that reason, the turning point in Moore's philosophy is the breaking loose from idealism in general and particularly from his belief in Bradley's philosophy. What is significant in this breaking is that common sense is not only a starting point in Moore's philosophy but it is also a basis. The basic characteristic of his philosophical approach is that he defends common sense and he opposes idealism in this way. Moore defended the validity of common sense propositions and tried to explain how we get to know these propositions. This effort became one of the basic milestones of analytic philosophy. In his approach to philosophical problems, he firstly focused on understanding the components creating these problems. His emphasis on the importance of philosophical analysis while doing this played a crucial role in the rise of analytic philosophy. The current study aims at systematic analysis of the critical role which common sense plays in Moore's philosophical system. To understand Moore's views over common sense more clearly, the definitions of common sense and the course of philosophy was given place, so the position of Moore was made clearer. While common sense forms the basis of the practical judgments of daily life as Aristotle indicates with the concept of phronesis in philosophy history, on the other hand, it has a function of defence line defending the ordinary worldview and basic beliefs against philosophical scepticism as in the example of“common sense realism”in Scottish Common Sense School by Thomas Reid and Moore. In this respect, the basic result the current study obtained is as follows: The roots of common sense approach of Moore go back to Reid's common sense philosophy, however, Moore reshaped it with his analytic philosophy method. Moore regards common sense as a tool in the solution of philosophical problems. To him, a worldview based on common sense is basically true, and philosophical problems mostly result from artificial or over-intellectualized approaches. In this context, common sense comes to the forefront both as a starting point and as a guide in Moore's philosophical method. According to Moore, commonsensical judgements must be accepted without questioning during philosophical analysis and thinking system must be constructed upon it, since a stronger basis would be constructed in this way. In his works A Defence of Common Sense and Proof of an External World, Moore catches the attention with his systematic defence of basic beliefs based on common sense. In this respect, Moore's insight in common sense is shaped as an epistemological defence he developed against philosophical scepticism and idealism. Moore defends that daily and exact propositions such as“Here is one hand”are the direct source of information and claims that common sense must be the basic source of philosophy. To him, such basic beliefs as the presence of external world could be grasped through common sense and the task of philosophy is not refuting them but explaining what they mean through analysis. Indicating that concrete experiences are not sceptic with his“Two Human Hands”argument, Moore defends that over-sceptical theories are invalid as they conflict with common sense. This approach gave way to the emphasis made on the experience and using an ordinary language in analytic philosophy in 20th century, forming one of the basic milestones of analytic philosophy by contributing to seeking for conceptual clarity and logical clearness in philosophy. In addition, the findings of the study showed that common sense has a determinant position in Moore's philosophy. Moore regards common sense in his ethical approach as a basic reference point in reaching moral judgements by community. According to him, people firstly benefit from information they learn from daily life based on common sense while evaluating what is true, what is wrong. For that reason, it is necessary that clear, explicit and accepted judgments offered by common sense, rather than theoretical assumptions must be adopted in the formation of moral principles. In his epistemological approach, Moore follows a similar line as well. In reaching information and particularly in refuting sceptical claims, the basis he follows is again common sense. According to Moore, information is so clear that there is no need to make a deep reasoning for its correctness; these are the truths that are directly known by everybody. As an example,“The world is present for a very long time”proposal is some information known through common sense and losing its meaning by question in Moore's understanding. Such kind of proposals form a reliable basis against philosophical scepticism. All these findings show that Moore is not only a common sense philosopher, but he also constructs both morality and epistemology upon common sense and places in in the centre as both a starting point and final criterion of thinking.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    496320

    Building of Turkish propbank and semantic role labeling of Turkish

    Türkçe önerme veri tabanının oluşturulması ve Türkçenin anlamsal görev çözümlemesi

    GÖZDE GÜL ŞAHİN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2018

    Dilbilimİstanbul Teknik Üniversitesi

    Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EŞREF ADALI

  2. Tez No

    461041

    Hierarchical knowledge-rich semantic maps for personalized path finding

    Kişiselleştirilmiş yol bulma için hiyerarşik bilgi-zengini anlamsal haritalar

    EZGİ DEMİREL

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2017

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolSabancı Üniversitesi

    Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ESRA ERDEM

  3. Tez No

    541422

    İnmeli hastalarda rehabilitasyon sürecinde karşılaşılan komplikasyonların değerlendirilmesi

    Evaluation of the complications encountered in the rehabilitation process in stroke patients

    İLKNUR AKSU YALÇINKAYA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ELİF YALÇIN

  4. Tez No

    113388

    G.E. Moore'un etik görüşü üzerine bir inceleme

    An Inquiry on Moore's ethics

    SONGÜL ŞEDUH

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2002

    FelsefeHacettepe Üniversitesi

    Felsefe Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. İSMAİL DEMİRDÖVEN

  5. Tez No

    258586

    Süperdev yıldızların tayfsal analizi: ? Cyg ve ? Leo

    The spectral analyses of supergiant stars : ? Cyg and ? Leo

    TANER TANRIVERDİ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2009

    Astronomi ve Uzay BilimleriAnkara Üniversitesi

    Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BERAHİTDİN ALBAYRAK

    PROF. DR. SAUL J. ADELMAN

Geri Dön