Kur'ân kıssalarında itikadî konular ve isbat yöntemleri
Theological issues and proof methods in the stories of the qur'an
- Tez No: 980838
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MÜCTEBA ALTINDAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kelam, Islamic theology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tezi, Kur'ân-ı Kerîm kıssalarının, İslam düşüncesinin temel disiplinlerinden biri olan kelâm ilmi perspektifinden teolojik birer argüman olarak taşıdığı değeri ve işlevi incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel hedefi, Kur'ân kıssalarının yalnızca tarihi anlatılar veya ahlaki öğütler olmanın ötesinde, özellikle tevhid ve iman esaslarını temellendirme noktasında kelâm ilminin amaç ve yöntemleriyle nasıl örtüştüğünü ortaya koymaktır. Araştırmamızın birinci bölümünde dinin temel esasları izah edilmiştir. İkinci bölümde“kıssa”kelimesinin anlamı, etimolojik ve kavramsal çerçevesi çizilmiş, Kur'ân'daki kullanım alanları ve ilişkili olduğu mefhumlar incelenmiştir. Kıssaların gerçekliği, kaynağı, tarihle ilişkisi ve mitolojik anlatılardan farkı ele alınmıştır. Tezin ana eksenini oluşturan üçüncü bölümde ise kıssaların kelâm ilmi açısından değeri, bu ilmin temel prensipleriyle amaçsal ve yöntemsel ortaklıkları ve kelâm alimlerinin kıssalara yaklaşımları detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Tez çalışması esnasında, klasik ve modern sözlüklerin yanı sıra özellikle İmam Mâtürîdî, Zemahşerî ve Fahreddin er-Râzî gibi mütekellim müfessirlerin tefsirlerinden istifade edilerek, kıssaların kelâmi delillendirme ve iman hakikatlerini aktarma biçimleri analiz edilmiştir. Bu çalışma, Kur'ân kıssalarının, soyut imani hakikatleri somutlaştıran, gaybi mevzuları müşahhas örneklerle sunan ve sarsılmaz bir imanı teşvik eden rasyonel argümanlar olduğunu savunmaktadır. Kıssaların, kelâm ilminin akli ve mantıksal düşünce prensipleriyle uyum içinde olduğu ve tevhid esaslarını pekiştirmede önemli bir teolojik fonksiyona sahip olduğu vurgulanmaktadır. Araştırma, Kur'ân kıssalarının kalbinde yatan imani mesajı kelâm ilminin araçlarıyla gün yüzüne çıkararak, bu anlatıların çağdaş okuyucu tarafından daha derin bir kavrayışla anlaşılmasına ve kelâm ilminin pratik alandaki yansımalarının görülmesine katkı sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This master's thesis aims to examine the value and function of Quranic stories as theological arguments from the perspective of theology, one of the fundamental disciplines of Islamic thought. The primary objective of this study is to demonstrate how Quranic stories, beyond being merely historical narratives or moral counsel, align with the aims and methods of theology, particularly in establishing the principles of monotheism and faith. The first section of our research explains the fundamental principles of religion. The second section outlines the meaning of the word“story,”its etymological and conceptual framework, and examines its uses in the Quran and its associated concepts. The reality of the stories, their origins, their relationship to history, and their distinction from mythological narratives are discussed. The third section, which constitutes the main axis of the thesis, provides a detailed exploration of the value of stories for theology, their commonality in purpose and methodology with the fundamental principles of this discipline, and the approaches of theologians to stories. During this thesis, I utilized classical and modern dictionaries, as well as the commentaries of scholarly commentators such as Imam Maturidi, Zamakhshari, and Fakhr al-Din al-Razi, to analyze the ways in which stories provide theological evidence and convey the truths of faith. This study argues that Quranic stories embody abstract faith-based truths, present unseen matters with concrete examples, and encourage unwavering faith. It emphasizes that these stories are in harmony with the rational and logical principles of theology and serve an important theological function in reinforcing the principles of monotheism. By uncovering the faith-based message at the heart of Quranic stories using the tools of theology, this research aims to contribute to a deeper understanding of these narratives by contemporary readers and to the practical implications of theology.
Benzer Tezler
- منهج القرآن الكريم في المرحلة المكية في عرض قضايا الاعتقاد
Mekke döneminde Kur'an-ı Kerim'in inanç meselelerini arz etmedeki yöntemi
KHALID OTHMAN HAMAD AMEEN
Doktora
Arapça
2024
DinVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULBAKİ GÜNEŞ
- Kehf sûresi'ndeki kıssaların rivâyet ve dirâyet tefsiri açısından değerlendirilmesi: Taberî ve Râzî örneği
Evaluation of the qissa in surah of al-Kahf in terms of narration and dirayetih tafsir: The example of Tabari and Razi
ÜMMÜ İÇLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinTrakya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ŞENTÜRK
- Ana konuları ekseninde Zuhruf suresinin tefsiri
Interpretion of surah Zuhruf in the axis of its main subjects
ZEYNEP KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKERİYA PAK
- Ömer Nesefî (Ö 1142) tefsirindeki soru-cevap üslubu ve bunların tahlili (Fatiha ve Bakara Suresi örneğinde)
The question and answer style in the tafsir of Ömer Nesefî (D. 1142) and its analysis (In the case of Surah al-Fātihah and Surah al-Baqarah)
ELSAID SAAD ELSAID SABER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT SÜLÜN
- Kur'ân-i Kerim'de psikolojik güven (Ulü'l-azm peygamberler örneğinde)"
الأمن النفسي كما يصوره القرآن الكريم (أولو العزم نموذجاً)
ZEYNEP AL HATİB
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAHYA YAŞAR