Ömer lütfi akad'ın göç üçlemesindeki mizansenler aracılığıyla kadının yaşam mekânları
Women's living spaces through the mise-en-scènes in ömer lütfi̇ akad's migration trilogy
- Tez No: 980842
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BENGİ SU ERTÜRKMEN AKSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Mimarlık, Mimarlık kuramı, Mizansen, Sinema, Toplumsal cinsiyet, İstanbul, İç göçler, Architecture, Architectural theory, Mise-en-scane, Cinema, Gender, Istanbul, Internal migrations
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık ve Kent Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, mimarlık ve sinemanın kesişiminde yer alan mekân kavramını, göç bağlamında ve toplumsal cinsiyet perspektifi ile ele almaktadır. Türkiye'de 1950-1980 yılları arasında yaşanan iç göç süreci, özellikle göçe maruz kalan kadınların kent içinde yaşam alanlarını dönüştürmüştür. Sinema ise bu dönüşümün mekânsal temsillerini görünür hale getiren önemli bir araç olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, Lütfi Ö. Akad'ın Gelin (1973), Düğün (1974), Diyet (1974) filmleri aracılığıyla göç etmiş kadının kentteki“yaşam mekânlarını”mimarlık disiplini perspektifinde incelemektir. Kadına ait yaşam mekânları olarak“avlu”,“ev”,“fabrika”ve“kent”; kadının bu mekânlarla kurduğu ilişkiler kapsamında ele alınmıştır. Çalışma, mimari mekân ve sinemasal mekân üretimleri arasında disiplinler arası bağ kurmayı hedeflemektedir. Çalışma betimleyici (biçimsel) ve analitik (anlamsal) yöntemler ile yapılandırılmıştır. Biçimsel yöntemde mizansenlerin“derinliği”ve“açısı”, geleneksel ve endüstriyel“simge/semboller”,“kullanım fonksiyonları”,“özel/kamusal”ayrımı,“siluet”,“ışık”,“kent simgesi”ve“kullanıcı kimliği”gibi parametreler değerlendirilmiştir. Anlamsal yöntemde ise,“kadın”odağa alınarak kadının bu mekânlardaki“eylemleri”ve“hareketleri”incelenmiştir. Çalışma dört temel bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde mimarlıkta ve sinemada mekân üretimi tartışılmış ve mizansen kavramı üretilmiştir. İkinci bölümde Türkiye'de 1950-1980 yılları arasında hız kazanan iç göç hareketleri; kentte yarattığı kimlik ve yapısal ürünler toplumsal cinsiyet bağlamında mimari ve kadın üzerindeki etkileriyle ele alınmış, filmlerin üretildiği dönemde göçün kentsel mekândaki etkisi ifade edilmiştir. Üçüncü bölümde dönemin göç sineması ve yönetmenleri ele alınarak, araştırma nesnesi olarak belirlenen filmlerin ve yönetmenin dönem içerisinde yeri ifade edilerek, yönetmeni tez çalışmasına konu etmeye değer hale getiren film yapma biçimi ve göç filmleri yapmaya götüren süreç, dönemin politik, ekonomik, kültürel arka planında açıklanarak göç üçlemesi filmleri karakter ve mekân boyutlarıyla ifade edilmiştir. Dördüncü bölümde ise Akad'ın üçlemesinde yer alan yaşam mekânları“ kadın”odağında analiz edilmiştir. Bu çalışma, sinema aracılığıyla göç etmiş kadının kent mekânlarındaki deneyimini mimarlık perspektifiyle çok katmanlı olarak ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study addresses the concept of space, situated at the intersection of architecture and cinema, within the context of migration and from a gender perspective. The internal migration process experienced in Turkey between the years 1950 and 1980 particularly transformed the living spaces of women who were subjected to migration within the city. Cinema has been considered as a significant tool that renders visible the spatial representations of this transformation. The aim of the study is to examine the“living spaces”of migrant women in the city from the perspective of the architectural discipline through Lütfi Ö. Akad's films Gelin (1973), Düğün (1974), and Diyet (1974). Living spaces such as the“courtyard,”“house,”“factory,”and“city”are addressed within the scope of the relationships that women establish with these spaces. The study aims to build an interdisciplinary connection between architectural space and cinematic space production. The study is structured using descriptive (formal) and analytical (semantic) methods. In the formal method, parameters such as the“depth”and“angle”of mise-en-scène, traditional and industrial“symbols,”“functional uses,”the distinction between“private/public,”“silhouette,”“light,”“urban symbol,”and“user identity”have been evaluated. In the semantic method, focusing on“woman,”her“actions”and“movements”within these spaces have been examined. The study consists of four main sections. In the first section, spatial production in architecture and cinema is discussed, and the concept of mise-en-scène is articulated. In the second section, the internal migration movements that gained momentum in Turkey between 1950 and 1980; the identity and structural products created in the city; and their effects on architecture and women within the context of gender are addressed. The impact of migration on urban space during the period in which the films were produced is also expressed. In the third section, the migration cinema of the period and its directors are discussed; the position of the selected films and director within this period is presented; and the director's filmmaking approach and the process leading to the making of migration films are explained within the political, economic, and cultural background of the era. The films of the migration trilogy are examined in terms of character and space. In the fourth section, the“living spaces”in Akad's trilogy are analyzed with a focus on“woman.”This study reveals, through cinema, the experience of migrant women in urban spaces from an architectural perspective in a multi-layered manner.
Benzer Tezler
- Lütfi Ömer Akad sinemasında toplumsal gerçekçilik: Gelin, Düğün, Diyet
Social realism in Lütfi Ömer Akad cinema: Bride, Wedding, Diet
RÜZGAR HASAN KALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İletişim Bilimleriİstanbul ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRÜ SİM
- Lütfi Ömer Akad sinemasında anlam yaratımı
Meaning creation in Lütfi Ömer Akad cinema
AYTEN BAŞER
Doktora
Türkçe
2022
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERPİL KIREL
- 1970'li yıllarda Türkiye'de göç ve kentleşmenin filmler üzerinden yorumlanması: Gelin, Düğün ve Diyet filmleri örneği
Interpretation of migration and urbanization through films in Turkey in the 1970s: The case of Gelin, Dugun and Diyet movies
EMİNE SARIBAY AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SosyolojiKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA AYDIN
- Türk sinemasında düşünce oluşumu: 1960-1980 dönemi yönetmenleri ve filmleri
Thought formation in Turkish cinema: 1960 - 1980 term directors and movies
BAHAR TUGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Sahne ve Görüntü SanatlarıSelçuk ÜniversitesiRadyo Televizyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTEKİN CAN
- Kısa filmlerde zorunlu göçün çocuklar üzerindeki etkisi
The effect of forced migration on children in short films
ORHAN İNCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiSinema Televizyon Sanat Dalı
PROF. DR. SABRİ ÖZAYDIN