Van Müzesindeki Sasani mühürleri
Sasanian seals in the Van Museum
- Tez No: 980951
- Danışmanlar: DOÇ. DR. RIFAT KUVANÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Van Müzesi envanterinde yer alan Sasani dönemine ait toplam 143 mühür örneğinin tipolojik, teknik ve ikonografik açılardan değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında mühürler; üretildikleri malzeme türleri, biçimsel özellikleri, kullanım işlevleri ve taşıdıkları semboller bağlamında detaylı biçimde incelenmiştir. İncelenen mühürler, 141 adet damga mühür ve 2 adet silindir mühür olmak üzere iki ana tipolojik gruba ayrılmıştır. Katalog verilerine göre silindir-damga birleşik mühür ve bulla mühür örneğine rastlanmamıştır. Mühürlerdeki bezeme kompozisyonları ikonografik açıdan üç ana temada sınıflandırılmıştır: hayvan figürleri, mitolojik-karışık yaratıklar ve insan tasvirleri. Keçi, akrep ve tavus kuşu gibi doğaya dair hayvanlar; kanatlı boğa gibi mitolojik yaratıklar ve dua pozisyonunda betimlenen insan figürleri, Sasani toplumunun dini inançları, kozmolojik görüşleri ve toplumsal yapıları hakkında bilgi vermektedir. Mühürlerde en sık tercih edilen malzeme akik taşı olurken, işçilikte gravür ve cilalama tekniklerinin öne çıktığı gözlemlenmiştir. Bu durum, söz konusu mühürlerin yalnızca birer bürokratik araç değil, aynı zamanda kimlik belirleyici, statü sembolü ve dini aidiyet göstergesi olarak kullanıldığını göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, Van Müzesi'nde bulunan Sasani mühürlerinin sanat tarihi, arkeoloji ve kültürel etkileşimler açısından çok katmanlı ve özgün bir veri grubu sunduğunu ortaya koymaktadır. Söz konusu mühürler, Sasani sanat ve ikonografisinin Anadolu'daki yansımalarını anlamaya katkı sağlayan somut arkeolojik örnekler arasında değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to evaluate a total of 143 seal samples from the Sasanian period in the inventory of the Van Museum in terms of typology, technique, and iconography. The seals are examined in detail with respect to their production materials, formal characteristics, functional use, and symbolic representations. According to the findings, the analyzed seals are classified into two main typological groups: 141 stamp seals and 2 cylinder seals. The catalog does not contain any examples of cylinder-stamp hybrid seals or bulla seals. The decorative compositions observed on the seals are iconographically classified into three main themes: animal figures, mythological-composite creatures, and human depictions. Naturalistic animal images such as goats, scorpions, and peacocks; mythical beings like winged bulls; and praying human figures are interpreted as symbolic representations of the religious beliefs, cosmological understanding, and social structure of Sasanian society. Agate is the most commonly used material in the seals, while engraving and polishing techniques are prominently applied. These findings demonstrate that the seals were not merely administrative tools but also served as symbols of personal identity, social status, and religious affiliation. In conclusion, this study reveals that the Sasanian seals housed in the Van Museum constitute a unique and multilayered corpus of data in terms of art history, archaeology, and cultural interaction. These seals are significant archaeological examples that contribute to our understanding of the reflections of Sasanian art and iconography in Anatolia.
Benzer Tezler
- Karadeniz Ereğli Müzesi'nde bulunan İslami Döneme ait bir grup sikke
A group of coins from the Islamic Period found in the Karadeniz Ereğli Museum
AYLİN ÜNLÜTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERCAN ÇALIŞ
- Van Müzesinde bulunan bir grup erken dönem Türk İslam sikkesi
A group of early Turkish Islamic coins found in Van Museum
ŞEVKET BEYİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERCAN ÇALIŞ
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Van Müzesindeki Ortaçağ ve sonrasına ait takılar
Jewelry from the Medieval and post-Medieval periods in the Van Museum
SONGÜL URAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL BEKMEZ YELEN