Bursa Orhaneli ilçesi Göktepe Köyünde geleneksel çorap örücülüğü üzerine bir araştırma
A study on traditional sock knitting in Göktepe Village, Orhaneli district, Bursa
- Tez No: 981146
- Danışmanlar: DOÇ. DR. UĞUR YILDIZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: El Sanatları, Crafts
- Anahtar Kelimeler: Türk El Sanatı, Geleneksel, Bursa Göktepe Köyü, Çorap, Motif, El sanatları, Turkish Handicraft, Traditional, Göktepe Village (Bursa), Sock, Pattern, Handicrafts
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk el sanatları içerisinde ve geleneksel giyim unsurları arasında kendine özgü bir yere sahip olan el örgüsü çoraplar, günlük kullanım gereksinimleri doğrultusunda sürekli giyilerek zamanla yıpranmakta ve böylece kültürel varlık olarak kaybolma riskiyle karşı karşıya kalmaktadır. Teknolojik gelişmelerin etkisiyle el emeğine dayalı üretim biçimlerinin önemini yitirmesi ve çorap örücülüğüyle uğraşan birey sayısının giderek azalması, bu geleneksel sanat dalının günümüzde yok olma tehlikesini beraberinde getirmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, Göktepe Köyü'ne ait el örgüsü çorapların incelenerek teknik özellikleri ve desen yapılarının ortaya konulması; elde edilen bulgular doğrultusunda geleneksel unsurların korunmasıdır. Yöreden toplamda 24 adet geleneksel özelliğe sahip ürün incelenmiştir. Bu ürünlere ilişkin bilgiler ve fotoğraflar, bilgi formları şeklinde sunulmuştur. Yöredeki el örgüsü çorapların motif, desen, tasarım, teknik özellikler ile kullanılan araç-gereçler ve çorap örücülüğüyle uğraşmış bireyler hakkında elde edilen veriler, hazırlanan anket aracılığıyla belirlenmiştir. Göktepe Köyü'ne ait geleneksel el örgüsü çoraplarda, araç olarak tığ; gereç olarak ise eski örneklerde yün, günümüzde ise sentetik iplik tercih edilmiştir. Çoraplar genellikle burun kısmından başlanarak örülmekte olup, örgü tekniği olarak silindirik formda ve tek yöne doğru uygulanan basit ilmek yöntemi kullanılmaktadır. Bu çoraplar, motif çeşitliliği ve renk zenginliği bakımından oldukça dikkat çekici bir yapıya sahiptir. Süsleme öğeleri arasında geometrik, sembolik, bitkisel ve nesnel motiflere yer verilmektedir. Özellikle geometrik motifler yoğun olarak kullanılmış; bu bağlamda üçgen ve baklava desenleri öne çıkan formlar olmuştur. Motiflerin yatay düzende yerleştirilmesiyle oluşturulan kompozisyonlar, yöreye özgü estetik anlayışı yansıtmaktadır. Motifler arasında büyük oranda benzerlikler bulunmakta olup, renk kullanımı açısından da oldukça zengin örnekler gözlemlenmiştir. Nitekim bir çorapta on farklı renge kadar yer verilerek, çok renkli tasarımlar ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
Hand-knitted socks, which hold a unique place among Turkish handicrafts and traditional clothing elements, are primarily worn for daily practical needs. However, because they gradually wear out through use, they face the risk of disappearing as part of cultural heritage. With the impact of technological advancements, the importance of handmade production methods is diminishing, and the number of individuals engaged in sock knitting is steadily declining, placing this traditional craft at risk of extinction. The main objective of this research is to examine the hand-knitted socks from Göktepe Village, identify their technical features and patterns, and, based on the findings, redesign traditional elements in ways that align with contemporary aesthetics and usage practices, making them relevant and applicable today. A total of 24 traditional products from the region were analyzed. Information and photographs related to these products are presented in the form of data sheets. Data on motifs, patterns, designs, technical features, tools and materials used, as well as information about the individuals involved in sock knitting, were collected through a questionnaire. In the traditional hand-knitted socks from Göktepe Village, crochet hooks are used as tools. While natural yarn was traditionally used in older examples, synthetic threads are preferred in modern ones. The socks are typically started from the toe and knitted with a simple stitch method, applied in a cylindrical form and in a single direction. These socks are particularly notable for their rich variety of motifs and vibrant use of color. Among the decorative elements, geometric, symbolic, plant, and object motifs are frequently employed. Geometric motifs, especially triangles and lozenge patterns, are the dominant forms. The compositions, created by arranging the motifs in a horizontal layout, reflect the region's unique aesthetic sensibilities. While motifs often share similarities, there are also striking examples in terms of color usage. In fact, up to ten different colors can appear in a single sock, resulting in highly multicolored designs.
Benzer Tezler
- Bursa ili Orhaneli ilçesi kırsalında yaşayanların yoksulluk araştırması
Poverty survey of rural residents in Orhaneli district of Bursa province
DİLEK UĞURLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatBursa Uludağ ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL BÜLENT GÜRBÜZ
- Bursa ili Orhaneli ve Keleş ilçelerindeki toprakların doğal radyonüklid düzeyinin belirlenmesi
Determination of natural radionuclide levels in soil of Orhaneli and Keleş districts in Bursa province
ROHULLAH ALEMY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Fizik ve Fizik MühendisliğiSakarya ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN YAKUT
DOÇ. DR. BAHADIR SAYGI
- Sbas-ınsar yöntemiyle düşey yönlü yüzey deformasyonlarının belirlenmesi: Bursa-Orhaneli linyit madeni örneği
Detecting of land subsidence using sbas-insar: A case study in Bursa-Orhaneli lignite coalfield
SERHAT YILMAZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN AKYILMAZ
- Kırsal kalkınmada sakin şehir modeli yaklaşımı; Orhaneli - Bursa örneği
Citta slow approach as a rural development model; Example of Bursa, Orhaneli
VİLDAN KOÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Ticaret ÜniversitesiGayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM BAZ