Ardahan ili Çıldır bölgesine özgü âşık havalarının stilistik açısından incelenmesi
A stylistic examination of the minstrel moods specific to the Cildir region of Ardahan province
- Tez No: 981557
- Danışmanlar: DOÇ. DR. VEFA TERZİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Halk Bilimi (Folklor), Music, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzikoloji Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada, Ardahan ilinin sınırlarında bulunan Çıldır bölgesine ait âşıklık havalarının, derlenmesi ve bu örneklerin stilistik açıdan incelenmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda bu çalışmada yer alan derlemelerin, Çıldır bölgesi âşıklık geleneği ile ilgili bugüne kadar yapılan çeşitli etnomüzikoloji araştırmalara katkı sağlanması amaçlanmaktadır. İlgili bölgede yapılan derleme çalışmaları sayesinde, Çıldır bölgesi âşıklık geleneğinin Türk Halk müziği repertuvarına kazanılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada; alan araştırma, yüz yüze görüşme ve gözlem tekniğine dayalı araştırma yöntemi kullanılmıştır. Saha çalışmaları yapılarak nesnel bilgiler elde edilmiştir. Verilerin toplanması belge taramasının yanı sıra yöresel ezgilerin kaynaklardan alınarak kayıt altına alınmasıyla gerçekleştirilmiştir. Veri analizi ise mevcut kayıtların incelenmesi ve karşılaştırılması yöntemi ile yapılmıştır. Sonuçlar: Çıldır âşık havalarının Türk Müziği makamlarına göre Segâh, Çargâh, Uşşak, Buselik gibi makamlarda olduğu tespit edilmiştir. Bölgede derlenen âşık havaların Türk Müziği usullerinden Sofyan (4/4), Yürük Semai (6/8), Curcuna (10/8), Türk Aksağı (5/8-5/4) gibi usuller sıklıkla kullanılmıştır. İncelenen on dört âşık havalarının Çargâh, Uşşak, Buselik ve Segâh gibi Türk müziğinde sık rastlanan basit makamlar kullandığına dair bulgular elde edilmiştir. Söz konusu olan on dört âşık havasından yedi havanın Segâh makamında olduğu tespit edilmiştir. İnceleme sonucunda bölge âşıklarının, aşık havalarını yerel ağız özelliklerini bozmadan söylemeyi tercih ettikleri ortaya çıkmıştır. Örneğin, Terekeme ağzı, söyleyişin (icranın) ve üslubun karakteristik bir parçası haline geldiği görülmüştür. Böylece âşık havalarının stilistik kimliğini belirleyen en önemli unsurlardan biri olduğu kanaatine varılmıştır. Çıldır bölgesi aşıklarının bölgenin âşıklık hafızasındaki ezgisel ve ritmik elementleri zenginleştirerek özgün ve kendilerine has aşık havaları oluşturdukları tespit edilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda Çıldır bölgesinin aşıklık geleneğinin kendine özgü müzikal“ağzın”oluşturulduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Çıldır bölgesi âşıklık geleneğinin stilistik özelliklerinde icra, saz tutuş, bireysel üslup ve ağzı sayesinde kendi stilistik yönünü oluşturduğu sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
Purpose: In this research, the aim is to collect the minstrel tunes belonging to the Çıldır birthplace within the borders of Ardahan province and to examine these samples stylistically. At the same time, it is aimed to contribute to various ethnomusicological studies conducted to date on the Çıldır region minstrel tradition by compiling this information. The aim is to gain the inclusion of the Çıldır region minstrel tradition in the repertoire of Turkish Folk Music through the unification studies conducted in the relevant region. Method: In this study; field research, face-to-face interview and observation based research method was used. Objective information was obtained by field studies. Data collection was carried out by scanning documents and recording local melodies from sources. Data analysis was done by examining and comparing existing records. Results: It has been determined that the Çıldır âşık tunes are in the makamlar (maqam) of Turkish Music, such as Segâh, Çargâh, Uşşak, and Buselik. Among the âşık tunes compiled in the region, Turkish Music usuls such as Sofyan (4/4), Yürük Semai (6/8), Curcuna (10/8), and Türk Aksağı (5/8-5/4) are frequently used. Findings indicate that the fourteen âşık tunes examined utilize simple makams common in Turkish music, such as Çargâh, Uşşak, Buselik, and Segâh. Seven of the fourteen âşık tunes were identified as being in the makamlar Segâh. The analysis revealed that the regional minstrels prefer to sing the aşık tunes without distorting the local dialect characteristics. For example, the Terekeme dialect has become a characteristic part of the articulation (performance) and style. Thus, it has been concluded that it is one of the most important elements determining the stylistic identity of the minstrel tunes. It has been determined that the minstrels of the Çıldır region create unique and distinctive minstrel tunes by enriching the melodic and rhythmic elements in the region's minstrel tradition. The analysis has determined that the Çıldır region's minstrel tradition has developed its own unique musical“dialect.”Furthermore, it has been concluded that the stylistic characteristics of the Çıldır region's minstrel tradition are its performance, instrument handling, individual style, and dialect, creating its own stylistic direction.
Benzer Tezler
- Ardahan ilinin turizm coğrafyası (Maddi kültür öğelerine göre)
Cultural geography of Ardahan province (According to the elements of material culture)
MEVLÜT DAŞKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
CoğrafyaAtatürk ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMAL SEVİNDİ
- Ardahan ili Çıldır ilçesi ve çevresinin ekoturizm potansiyelinin değerlendirmesi
Assessment of ecotourism potential in Çıldır distict and its surroundings in Ardahan province
BESTE SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TurizmNecmettin Erbakan ÜniversitesiEkoturizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHMAN DİNÇ
- Çıldır ilçe merkezinin beşeri ve iktisadi coğrafyası
The Human and economic geography of Çıldır town centre
AHMET DEĞE
- Ardahan İli Çıldır İlçesi Aşağıcambaz Köyü doğal mera vejetasyonunun yapısı
The natural pasture vegetation structure of Aşağıcanbaz Village of Çıldır District of Ardahan Province
AYLİN HÜNDÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BotanikTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANAN ŞEN