Hipotiroidi tanılı hastalarda ilaç uyumu ve ilaç kullanımı ile ilişkili faktörler ile TSH düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between medication adherence, factors associated with medication use, and TSH levels in patients diagnosed with hypothyroidism
- Tez No: 981559
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKHAN TAZEGÜL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: İç Hastalıkları, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları, Internal diseases, Endocrinology and Metabolic Diseases
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada amaç hipotiroidi hastalarında levotiroksin ilaç uyumunun TSH hedefinde olup olmama durumuna etkisini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel ve tanımlayıcı araştırmada, 01.01.2025- 01.09.2025 tarihleri arasında polikliniklerimize başvuran, en az 6 aydır levotiroksin tedavisi alan ve son 3 ay içinde TSH değeri bulunan 413 hipotiroidi hastası değerlendirilmiştir. Veriler, yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış olup çalışmanın primer amacı, ilaç uyumunun TSH hedef düzeyleri üzerindeki etkisini değerlendirmektir. İlaç uyumu, Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması olan MARS-5 ölçeği ve levotiroksin kullanımına özgü beş parametreyi sorgulayan“Araştırmacı Soruları”ile ölçülmüştür. TSH hedefini (örn. tiroid kanseri, gebelik) veya LT4 emilimini (örn. malabsorpsiyon sendromları) etkileyebilecek komorbiditeleri olan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. İkincil olarak, ilaç uyumu dışındaki diğer faktörlerin de TSH üzerine etkileri incelenmiştir. Bu faktörler arasında hastaların demografik verileri, komorbidite yükü (CCI≥3), hipotiroidi etyolojisi, LT4 ile etkileşebilecek ilaç kullanımı, düzenli doktor takibi ve otoantikor pozitifliği yer almıştır. İstatistiksel analizler SPSS 26.0 ile yapılmış ve p<0,05 düzeyi anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 413 hastanın medyan yaşı 54 (43-74) yıl olup, katılımcıların büyük çoğunluğunu kadınlar (%87,2) oluşturmaktaydı. Hastaların medyan haftalık levotiroksin dozu 525 mcg (350-700) olarak saptandı. İlaç uyumsuzluğu prevalansı, kullanılan ölçüm yöntemine göre farklılık göstermiştir. Araştırmacı Soruları'na göre hastaların %28,8'i (n=119) ilaç uyumsuz olarak sınıflandırılırken, MARS-5 ölçeği (<23 cut-off) kullanıldığında bu oran %12,8 (n=53) olarak bulunmuştur. Tüm katılımcıların ortalama MARS-5 skoru 23,69 (±0,11) idi. Çalışmanın primer amacı doğrultusunda ilaç uyumu ile TSH hedefinde olma durumu arasındaki ilişki incelendiğinde, ilaç uyumsuzluğunun TSH hedefinde olup olmama durumunu istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olumsuz etkilediği görülmüştür. MARS-5 ölçeğine göre ilaç uyumlu olan hastaların %76,7'si viii TSH hedef aralığında iken, ilaç uyumsuz grupta bu oran %54,7'ye düşmüştür (p=0,001). Benzer bir ilişki Araştırmacı Soruları ile de teyit edilmiş; ilaç uyumlu grupta TSH hedefinde olma oranı %76,9 iken, uyumsuz grupta bu oran %66,4 olarak saptanmıştır (p=0,028) Sonuç: Hipotiroidide ilaç uyumunun TSH hedefinde olma durumuna etkisini değerlendirdiğimiz bu çalışmada, hastaların önemli bir kısmında istenen düzeyde ilaç uyumunun sağlanamadığını ve ilaç uyumsuz hastaların ilaç uyumlu hastalara göre istatistiki olarak anlamlı derecede TSH hedefi dışında olduğu görülmüştür. İlaç uyumu hem MARS-5'e göre hem de Araştırmacı Soruları'na göre değerlendirimiştir ve bu parametrelere göre ilaç uyumsuz olarak kabul edilen hastalarda TSH hedefi dışında olma ve doz değişim gerekliliği daha fazla saptanmıştır. İlaç uyumu dışındaki demografik ve klinik değişkenler ile TSH hedefinde olma durumu arasında otoantikor pozitifliği haricinde anlamlı ilişki gösterilememiştir. MARS-5'e göre ilaç uyumsuz olmak hastaların TSH hedefinde olmama durumunu 2,7 kat, Araştırmacı Sorularına göre ilaç uyumsuz olmak hastaların TSH hedefinde olmama durumunu 1,68 kat yükseltmiştir. Çok değişkenli regresyon analizinde TSH hedefinde olma ile en kuvvetli ilişki MARS-5 ile değerlendirilen ilaç uyumu olarak bulunmuştur. Çalışmamızda, levotiroksin tedavisi altında izlenen hipotiroidi hastalarında TSH hedefinde olmama durumunun yalnızca doz yetersizliği ile açıklanamayacağını, ilaç uyumunun ve ilacın kullanım şekline ilişkin davranışsal faktörlerin tedavinin merkezinde yer aldığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to evaluate the effect of levothyroxine medication adherence on the achievement of target TSH levels among patients with hypothyroidism. Materials and methods: In this cross-sectional and descriptive study, 413 hypothyroidism patients who presented to outpatient clinics between 01.01.2025 and 01.09.2025, had been receiving levothyroxine treatment for at least 6 months, and had a TSH value within the last 3 months were evaluated. Data were collected via face-to-face survey, and the primary objective of the study was to evaluate the effect of medication adherence on TSH target levels. Medication adherence was measured using the MARS-5 (Medication Adherence Report Scale-5) scale, which has a Turkish validity and reliability study, and“Researcher's Questions”querying five parameters specific to levothyroxine use. Patients with comorbidities that could affect TSH targets (e.g., thyroid cancer, pregnancy) or LT4 absorption (e.g., malabsorption syndromes) were excluded from the study. Secondarily, the effects of other factors besides medication adherence on TSH were also examined. These factors included patients' demographic data, comorbidity burden (CCI≥3), etiology of hypothyroidism, use of drugs that may interact with LT4, regular physician follow-up, and autoantibody positivity. Statistical analyses were performed using SPSS 26.0, and a p-value of <0.05 was considered significant. Findings: Of the 413 patients included in the study, the median age was 54 (IQR 43-74) years, and the majority of participants were women (87.2%). The median weekly levothyroxine (LT4) dose was determined to be 525 mcg (350-700). The prevalence of medication non-adherence differed according to the measurement method used. According to the“Investigator Questions,”28.8% (n=119) of patients were classified as non-adherent, whereas this rate was found to be 12.8% (n=53) when using the MARS-5 scale (<23 cut-off). The mean MARS-5 score for all participants was 23.69 (±0.11). In line with the primary objective of the study, when the relationship between medication adherence and the status x of being on target TSH was examined, non-adherence was found to have a statistically significant effect on achieving target TSH levels. While 76.7% of patients adherent according to the MARS-5 scale were within the target TSH range, this rate dropped to 54.7% in the non-adherent group (p=0.001). A similar relationship was confirmed by the“Investigator Questions,”where the rate of being on target TSH was 76.9% in the adherent group, compared to 66.4% in the non-adherent group (p=0.028). Conclusion: In this study, where we evaluated the impact of medication adherence on achieving target TSH levels in hypothyroidism, it was observed that a significant portion of patients failed to achieve the desired level of adherence. Furthermore, non-adherent patients were found to be statistically significantly more likely to be outside the TSH target range compared to their adherent counterparts. Medication adherence was assessed using both the MARS-5 scale and the“Investigator Questions.”Patients classified as non-adherent by these parameters were more frequently found to be outside their TSH target and had a greater requirement for dose adjustments. No significant relationship was demonstrated between demographic or clinical variables (other than medication adherence) and the status of being on target TSH, with the exception of autoantibody positivity. Non-adherence according to the MARS-5 scale increased the odds of patients not being at their TSH target by 2.7-fold (OR=2.7), while non-adherence according to the Investigator Questions increased this odds by 1.68-fold (OR=1.68). In the multivariate regression analysis, medication adherence as assessed by MARS-5 was identified as the variable most strongly associated with achieving the TSH target. Our study demonstrates that failing to reach target TSH levels in hypothyroid patients monitored under levothyroxine therapy cannot be explained solely by dose inadequacy. It indicates that medication adherence and behavioral factors related to how the medication is used are central to the treatment.
Benzer Tezler
- Otoimmün subklinik hipotiroidi hastalarında aterosklerotik bir markır olan homosistein düzeyi ve otoantikorlarla ilişkisi
Homocysteine level, as an atherosclerotic marker, in autoimmune subclinical hypothyroid patients and relation with autoantibodies
MEHMET BOLAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiGenel Dahiliye Ana Bilim Dalı
UZMAN NİSBET YILMAZ
- Pemfigus foliaseus'lu hastalarda klinik ve/veya serolojik aktivasyona neden olan faktörler ve tedavi sürecine etkileri
Factors causing clinical and / or serological activation inpatients with pemphigus foliaceus and its effects ontreatment process
SILA KILIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Dermatolojiİstanbul ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RIFKİYE KÜÇÜKOĞLU
- Levotiroksin kullanan hastalarda hipotiroidi bilgi düzeyi ve uygun ilaç kullanımı
Knowledge level of hypothyroidism and appropriate medication use in patients using levothyroxine
NESLİHAN DENİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiHitit ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. COŞKUN ÖZTEKİN
- Proton pompa inhibitörü ve levotiroksin sodyum birlikte kullanımında doğru zamanlama nasıl olmalı?
How should be the optimal timing for co-administration of proton pump inhibitors and levothyroxine sodium?
ELİF ERTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖZDE DERVİŞ HAKİM
- Graves hastalığı tanılı çocuk hastalarda ilaç dozu ve remisyon arasındaki ilişkinin ve yan etki profilinin araştırılması
Investigation of the relationship between drug dosage and remission and the side effect profile in pediatric patients diagnosed with graves' disease
BETÜL GÖNEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HEVES KIRMIZIBEKMEZ