Sağlık okuryazarlığı ile hasta hakları bilgi düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Ankara ili örneği
Evaluation of the relationship between health literacy and patient rights knowledge: The case of Ankara province
- Tez No: 981564
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NAZAN TORUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile hasta haklarına ilişkin bilgi düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek, bu ilişkinin demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini incelemek ve sağlık okuryazarlığı düzeyinin hasta hakları bilgi düzeyi üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, tanımlayıcı ve ilişkisel tarama modeli kapsamında yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, Ankara ilinde yaşayan 20 yaş ve üzeri bireyler oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde basit rastgele örnekleme yöntemi kullanılmış ve toplam 250 katılımcıya ulaşılmıştır. Veriler, Kaya (2018) tarafından geliştirilen“Hasta Hakları Bilgi Düzeyi Anketi”ile Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Anketi (HLS-EU-Q) aracılığıyla toplanmıştır. Anketler çevrim içi ortamda Google Forms üzerinden uygulanmış, ardından uygun bulunan veriler IBM SPSS 26 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler, tanımlayıcı istatistikler, korelasyon ve regresyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, katılımcıların %51,2'sinin sağlık okuryazarlığı düzeyinin“yeterli”, %22,4'ünün ise“mükemmel”düzeyde olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların sağlık hizmetine erişim, bilgi alma ve mahremiyet gibi temel hasta hakları konusunda yüksek düzeyde farkındalığa sahip oldukları görülmüştür. Ancak etik açıdan daha karmaşık veya daha az bilinen haklar konusunda bilgi düzeylerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğu, sağlık kuruluşunu seçme ve değiştirme hakkı gibi konularda %80'in üzerinde olumlu görüş bildirmiştir. Araştırma bulgularına göre, bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile hasta hakları konusundaki bilgi düzeyleri arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki bulunmaktadır (p<0,01). Ayrıca sağlık okuryazarlığının, hasta hakları bilgi düzeyi üzerinde güçlü ve pozitif bir etkisi olduğu belirlenmiştir (β = 0.56, p < 0.001). Bireylerin yaşı, cinsiyeti, eğitim durumu, mesleği, sosyal güvence durumu, düzenli ilaç kullanma alışkanlığı, hastaneye aylık başvuru sıklığı ve ilk başvurulan sağlık kuruluşu değişkenlerinin hem sağlık okuryazarlığı hem de hasta hakları bilgi düzeyi üzerinde anlamlı farklılıklar yarattığı saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine the relationship between individuals' health literacy levels and their knowledge of patient rights, to examine whether this relationship varies according to demographic variables, and to examine the effect of health literacy levels on the level of knowledge of patient rights. The research was conducted using a descriptive and correlational screening model. The population of the study consists of individuals aged 20 and over living in Ankara. Simple random sampling method was used in sample selection, and a total of 250 participants were reached. Data were collected through the“Patient Rights Knowledge Level Questionnaire”developed by Kaya (2018) and the European Health Literacy Survey (HLS-EU-Q). The surveys were administered online via Google Forms, and the appropriate data were then analyzed using the IBM SPSS 26 program. The data were evaluated using descriptive statistics, correlation, and regression analyses. As a result of the research, it was determined that 51.2% of the participants had a“sufficient”level of health literacy, and 22.4% had an“excellent”level. Participants were found to have a high level of awareness of fundamental patient rights such as access to healthcare, access to information, and privacy. However, they were found to have lower levels of knowledge regarding ethically more complex or lesser-known rights. The vast majority of participants expressed a positive opinion (over 80%) on issues such as the right to choose and change healthcare providers. Research findings indicated a significant and positive correlation between individuals' health literacy levels and their knowledge of patient rights (p<0.01). Furthermore, health literacy was found to have a strong and positive impact on patient rights knowledge (β = 0.56, p < 0.001). Individuals' age, gender, education level, occupation, social security status, regular medication use, monthly hospital visit frequency, and first healthcare provider visit were found to create significant differences in both health literacy and patient rights knowledge.
Benzer Tezler
- Hasta hakları bilgi düzeyi ile hasta güçlendirme arasındaki ilişki
The relationship between patient's rights knowledge level and patient empowerment
NAZLI KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Sağlık Kurumları YönetimiHacettepe ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZ IŞIK
- 15-17 yaş arası ergenlerde sağlık okuryazarlığı
Health literacy in adolescents between 15-17 years
ASLI İZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Sağlık EğitimiHacettepe ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZCAN DOĞAN
- Delphi tekniği temelli sağlık okuryazarlığı yeterlikleri doğrultusunda fen bilimleri dersi öğretim programının değerlendirilmesi
Evaluation of the science curriculum based on health literacy competencies using the Delphi technique
KÜBRA KALKAN
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YETER ŞİMŞEKLİ
- Aile ekimliği klinik asistanlarının iletişim becerilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of communication skills of family medicine residency student
MEHMET MURAT TOPALOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
UZMAN ONAT ÇAKIT
- Aile hekimleri ve aile hekimliği asistanlarında iş tatmini ve mesleki karar pişmanlığının değerlendirilmesi
Evaluation of job satisfaction and professional decision regret in family physicians and family medicine residents
ZEYNEP TOPRAK AKSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiAkdeniz ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN AVCI