Kültürel etkileşim süreçlerinde yerel kimlik ve mekanın dönüşümü: Bayrampaşa-Yıldırım Mahallesi üzerine mekansal ve sosyo-kültürel bir inceleme
Transformation of local identity and place in the processes of cultural interaction: A spatial and socio-cultural study on Bayrampaşa-Yıldırım Neighborhood
- Tez No: 981604
- Danışmanlar: PROF. DR. ORHAN HACIHASANOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Özyeğin Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kent ve Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küreselleşme ve kültürel etkileşim süreçleri, yerel ölçekte kimlik oluşumları ile mekânsal yapılanmaları derinlemesine biçimlendirmekte; toplumsal, kültürel ve fiziksel alanlarda yeni etkileşim türlerine zemin hazırlamaktadır. Bu çalışma, kültürel etkileşimlerin yerel kimlik yapıları ve mekânsal pratikler üzerindeki etkilerini İstanbul'un Bayrampaşa ilçesindeki Yıldırım Mahallesi örneği üzerinden analiz etmektedir. Göçle şekillenen kültürel etkileşim ve mekânsal dönüşümün iç içe geçtiği bu mahalle, küresel ile yerelin karşılaşma, çatışma ve melezleşme dinamiklerinin somut biçimde gözlemlenebildiği özgün bir bağlam sunmaktadır. Araştırma, küreselleşmenin kültürel boyutuna dikkat çekerek bu sürecin yalnızca homojenleştirici değil, aynı zamanda yereli dönüştüren ve görünür kılan çok katmanlı doğasına odaklanmaktadır. Çalışma, tümdengelimci bir yaklaşımla kurgulanmış olup; küreselleşme, göç, kültürel etkileşim, yerel kimlik ve melezleşme gibi kavramlar etrafında, disiplinler arası bir kavramsal çerçeve üzerine inşa edilmiştir. Alan çalışması nitel yöntemle yürütülmüş; elde edilen bulgular yorumsamacı yaklaşımla değerlendirilmiştir. Alan çalışması sürecinde, göçmen toplulukların yerleştikleri mekâna dair üretim ve günlük kullanım pratikleri ile kültürel aidiyet biçimleri kapsamlı biçimde incelenmiştir. Tezin amacı, küresel etkilerin ve kültürel etkileşim süreçlerinin mahalle ölçeğinde yerel kimliği ve mekânsal algıyı nasıl dönüştürdüğünü ortaya koymaktır. Bulgular, Yıldırım Mahallesi'nde yaşayan göçmen toplulukların, geleneksel kültürel kodlarını yeni sosyal ve mekânsal bağlamlara uyarlarken aynı zamanda melez kimlik biçimleri ürettiklerini göstermektedir. Bu durum, mahallenin hem kültürel hem de fiziksel düzeyde dönüşümünü beraberinde getirmekte; özgün ve dinamik bir yerel kimlik üretmektedir. Bu çalışma, kültürel küreselleşme ve göç süreçlerinin, mikro ölçekteki, yerel düzene etkilerini anlamaya yönelik özgün bir katkı sunmakta; yerel kimliklerin küresel dinamiklerle nasıl etkileşime geçtiğini sosyo-mekânsal boyutlarıyla birlikte ele almaktadır. Ayrıca, kültürel melezleşmenin sadece farklılıkların bir arada bulunmasıyla sınırlı kalmadığını; kolektif hafızayı, toplumsal aidiyet duygusunu ve mekânsal sahiplenmeyi yeniden şekillendiren aktif bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, sürdürülebilir ve katılımcı yerel kimlik politikalarının geliştirilmesinde kültürel etkileşim süreçlerinin dikkate alınması gerektiğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Globalization and cultural interaction processes profoundly reshape identity formations and spatial configurations at the local level, giving rise to new forms of engagement across social, cultural, and physical domains. This study analyzes the multilayered effects of cultural interactions on local identity structures and spatial practices through the case of Yıldırım Neighborhood in Istanbul's Bayrampaşa district. As a site shaped by migration-induced cultural interaction and spatial transformation, the neighborhood offers a unique context where dynamics of encounter, tension, and hybridization between the global and the local can be concretely observed. Focusing on the cultural dimension of globalization, the research emphasizes its multilayered nature that not only homogenizes but also reconstructs and makes the local visible. Designed through a deductive approach, the study is grounded in an interdisciplinary conceptual framework centered on globalization, migration, cultural interaction, local identity, and hybridization. Fieldwork was conducted using qualitative methods, and the findings were interpreted through an interpretive lens. During the field study, the spatial practices, cultural belonging, and intergenerational identity transmission of migrant communities were examined in depth. The main aim is to reveal how global influences and cultural interaction processes reshape local identity and spatial perception at the neighborhood scale. The findings demonstrate that migrant communities in Yıldırım adapt their traditional cultural codes to new social and spatial contexts, producing hybrid identities. This process leads to cultural and physical transformation, generating a unique yet dynamic local identity. The study offers an original contribution to understanding how cultural globalization and migration affect local structures and shows that hybridization actively reshapes collective memory, belonging, and spatial ownership.
Benzer Tezler
- Sustainable park model: A qualitative approach in sustainability assessment of parks
Sürdürülebilir park modeli: Parkların sürdürülebilirliklerinin değerlendirmesi için niteliksel bir yaklaşım
MELODY SAFARKHANI
Doktora
İngilizce
2023
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ALİ ÖRNEK
- Bilgi ve iletişim teknolojileri destekli mekansal müdahalelerin kentsel kamusal açık mekanlarda yer oluşturma rolü üzerine bir irdeleme
An examination on the placemaking role of ICT-supported spatial interventions in urban public open spaces
MUSTAFA GÖKÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİNUR HIZLI ERKILIÇ
- Urban transformation as political and ideological intervention in space: A case study in Diyarbakır
Mekana politik ve ideolojik bir müdahale olarak kentsel dönüşüm: Diyarbakır örneği
DİREN TAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BARIŞ MÜCEN
- Liman kentlerinde koruma ve yaşatma prensipleriyle değerlendirilen gemi inşa endüstrisi yapıları: Tersane-i Amire üzerine yeni bir senaryo“Haliç tersanesi bilinç platformu”
Buildings of shipyard industry evaluated with conservation and preservation principles in port cities: New scenario about Tersane-i Amire- Haliç shipyard awareness platform
ESİN SARIMAN ÖZEN
Doktora
Türkçe
2014
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SAADET AYTIS
- Kıyı hafızasının dönüşümü:tüketim ve metalaşma çağında haliç kıyıları
The transformation of waterfront memory: the golden horn in the age of consumption and commodification
GİZEM YAREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKSENİN İNALHAN